HÖHakan Öngören

Hakan Öngören

*This is an algorithmically generated author record based on publicly available information.

Current Organizations / Institutes

The organizations/institutes from the scholar's latest article


Hakan Öngören has a total of 8 co-authors. Here are the top co-authors by number of shared publications:


Latest Publications

  • Open Access

    Öğretmen Adaylarının Lisans Düzeyindeki Araştırma Deneyimleri: Gibbs’in Yansıtıcı Döngüsü Çerçevesinde Bir Analiz

    by Yusuf Yıldırım, Hakan Öngören, Dilber Kayaalp

    Öğretmen adaylarının lisans düzeyindeki araştırma deneyimleri, bilimsel sürecin basamaklarını öğrenmeleri, mesleki gelişimleri ve gelecekte öğrencilerine sunacakları rehberlik açısından önemli bir öğrenme olanağı sunmaktadır. Bu çalışma, öğretmen adaylarının TÜBİTAK 2209-A kapsamındaki araştırma deneyimlerini Gibbs’in yansıtıcı döngüsü (betimleme, duygular, değerlendirme, analiz, sonuç ve eylem planı) çerçevesinde nasıl anlamlandırdıklarını incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma nitel betimleyici desenle yürütülmüştür. Katılımcılar, bir devlet üniversitesinin eğitim fakültesinde farklı öğretmenlik programlarında öğrenim gören, Eğitimde Proje Yazma dersini alan ve gönüllü olarak katılmayı kabul eden 15 öğretmen adayıdır; katılımcılar ölçüt örnekleme yoluyla belirlenmiştir. Veriler, alan uzmanlarının görüşüyle son hâli verilen yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmış, görüşmeler ses kaydına alınıp yazıya dökülmüş ve Çerçeve Yöntemi (Framework Method) ile analiz edilmiştir. Kategoriler Gibbs’in modelinden hareketle oluşturulmuş, alt kodlar katılımcı ifadelerinden tümevarımsal olarak geliştirilmiştir. Bulgulara göre adaylar projeyi başlangıçta çoğunlukla somut bir ürün ortaya koyma ya da zor ve karmaşık bir süreç olarak tanımlamış, yalnızca iki katılımcı araştırma ve bilimsellik vurgusu yapmıştır. Süreç sonunda 15 katılımcının 14’ü proje kavramına ilişkin düşüncesinin değiştiğini belirtmiş ve projeyi kaynak tarama, veri toplama, analiz ve raporlamayı içeren planlı ve sistematik bir araştırma süreci olarak tanımlamıştır. Proje fikri çoğunlukla öğretim elemanlarının yönlendirmesiyle (10 katılımcı) ve alınan derslerle ortaya çıkmış; öğretim elemanlarının ilgisi ve bireysel ilgi başlıca motivasyon kaynakları olmuştur. Başvuru ve kabul deneyimi en çok özgüven (7 katılımcı) ve mutluluk gibi olumlu duygularla ifade edilmiştir. On iki katılımcı konu seçimi, literatür taraması, yöntem ve ölçek belirleme ile veri toplama aşamalarında zorlandığını belirtmiş; bu zorlukların aşılmasında ağırlıklı olarak danışman desteği, özellikle rehberlik, kaynak gösterme, geri bildirim ve motive etme öne çıkmıştır. Katılımcıların tamamı deneyimin mesleki gelişimlerine katkı sağladığını, araştırma, literatür tarama, akademik yazma ve problem çözme becerilerini geliştirdiğini belirtmiştir. Tamamı gelecekte öğrencileriyle proje hazırlamak istediğini ifade etmiş; çok sayıda katılımcı yüksek lisans ve akademik kariyer isteğinin güçlendiğini dile getirmiştir. Öneriler, proje eğitiminin birinci sınıftan itibaren uygulamalı olarak verilmesi, akademik ve makale yazma eğitimi, bilgilendirme toplantıları ve örnek proje paylaşımı üzerinde yoğunlaşmıştır. Sonuç olarak, adayların proje kavramına ilişkin başlangıçtaki sınırlı ve ürün odaklı anlayışının deneyimle birlikte araştırma temelli bir anlayışa dönüştüğü, danışman desteğinin sürecin tamamlanmasında belirleyici olduğu ve deneyimin hem akademik hedeflere hem de gelecekte öğrencilere sunulacak proje rehberliğine olumlu yansıdığı söylenebilir. Bu sonuçlar, proje hazırlama derslerinin ve danışmanlık desteğinin lisans eğitiminin erken dönemlerinden itibaren planlanmasının yararlı olacağına işaret etmektedir.

  • Open Access

    From Digital Competence to Ethical AI Use: A Document Analysis of International and Turkish Educational Frameworks

    by Hakan Öngören

    This study examines how digital competence, digital citizenship, and artificial intelligence ethics are represented in international and Turkish educational frameworks. Competence frameworks, curricula, and policy documents published by the European Commission, Council of Europe, UNESCO, OECD, and Turkish Ministry of National Education were analysed using qualitative document analysis. Erzurumlu İbrahim Hakkı’s Marifetname was also used as a value-based interpretive source. The data were analysed using a semi-structured codebook, focusing on the themes of digital competence, digital citizenship, artificial intelligence ethics, privacy, security, critical literacy, digital self-regulation, and human oversight and agency. The findings show that AI ethics are represented more explicitly and systematically in international documents, whereas Türkiye documents emphasize values, safe use, privacy, and responsibility. The study proposes an integrated framework for value-based digital citizenship and AI ethics by linking technical competence with moral reasoning, self-regulation, human dignity, social benefit, and critical evaluation. The study argues that Türkiye’s value-based educational orientation should not be replaced by international AI ethics frameworks. Rather it should be strengthened through operational concepts such as algorithmic bias, data ethics, explainability, accountability, and generative AI literacy. The proposed frameworks links technical competence with moral reasoning, self-regulation, human dignity, critical evaluation, and social benefit, thereby offering a culturally grounded policy contribution to curriculum and responsible AI education.

  • Open Access

    Sosyal Bilgiler Öğretim Programlarının (2005-2024) Sosyal Adalet, Vatandaşlık ve Dijitalleşme Açısından Karşılaştırmalı Analizi

    by Hakan Öngören

    Bu araştırmada 2005, 2018 ve 2024 Sosyal Bilgiler Öğretim Programları; sosyal adalet, vatandaşlık ve dijitalleşme unsurları açısından karşılaştırmalı olarak incelenmiş ve eğitim politikalarında zaman içerisinde meydana gelen dönüşümlerin ortaya konulması amaçlanmıştır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde doküman analizi yöntemi kullanılarak yürütülmüş; veriler ilgili öğretim programlarından elde edilerek betimsel analiz tekniğiyle değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, sosyal adalet temasının programlarda giderek daha görünür ve kapsamlı bir biçimde ele alındığını, vatandaşlık anlayışının ise ulusal vatandaşlık perspektifinden küresel ve çok boyutlu bir vatandaşlık anlayışına doğru evrildiğini göstermektedir. Dijitalleşme boyutunda ise 2005 programında bu konuya doğrudan yer verilmezken, 2018 programıyla birlikte dijital vatandaşlık, dijital etik, medya okuryazarlığı ve dijital okuryazarlık becerilerinin ön plana çıktığı belirlenmiştir. 2024 programında bu becerilerin daha sistematik bir yapıda ele alındığı görülmektedir. Sonuç olarak, Sosyal Bilgiler Öğretim Programlarının teknolojik gelişmelere uyum sağlamanın yanı sıra toplumsal barış, demokratik katılım, insan hakları ve aktif vatandaşlık gibi değerleri de giderek daha fazla önemsemeye başladığı tespit edilmiştir. Araştırma bulguları doğrultusunda çeşitli öneriler geliştirilmiştir.

  • Open Access

    Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin Perspektifinden Değerler Eğitimi: 2018 ve 2024 Öğretim Programlarının Karşılaştırılması

    by Hakan Öngören, Yusuf Yıldırım

    Değerler eğitiminin milli eğitim müfredatına ağırlıklı bir şekilde yer edinmeye başlamasıyla birlikte hemen hemen bütün ders programlarında doğrudan ya da dolaylı olarak değerler ile ilgili kazanım başlıklarına da yer verilmeye başlanmıştır. 2018 ve 2024 programlarındaki değerler eğitimine yönelik öğretmen görüşlerinin incelendiği bu araştırma toplam 9 (dokuz) öğretmenin katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Nitel araştırma desenlerinden fenomenolojik desenle tasarlanan araştırmanın verileri betimsel analiz yardımıyla çözümlenmiştir. Araştırma bulguları, sosyal bilgiler öğretmenlerinin değerler eğitimi konusunda kendilerini yeterli gördüklerini ortaya koymaktadır. Öğretmen görüşlerine göre 2024 Sosyal bilgiler öğretim programı, 2018 programına kıyasla toplumsal değerlere daha fazla önem vermekte; güncel gereksinimlere yanıt veren yeni değer alanlarını içermektedir. Ayrıca katılımcılar, mevcut programın genel eğitim ihtiyaçlarını büyük ölçüde karşıladığı yönünde görüş bildirmiştir. Etkili bir değerler eğitiminin gerçekleştirilmesi için ise öğretmenlerin olumlu rol model olmalarının yanı sıra, ders süreçlerinde örnek olay anlatımlarına daha fazla yer verilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Bundan sonraki dönemlerde tasarlanacak olan öğretim programlarının hazırlık aşamalarında öğretmen görüşlerinin baz alınması ve günümüz eğitim ihtiyaçlarına cevap verecek nitelikte olması gerektiği önerilerinde bulunulmuştur.

  • Open Access

    Social Studies Educators' Evaluations About Children' s Delinquency and Preventive Measures

    by Hakan Öngören, Fatih Yilmaz

    Juvenile delinquency is now a major social problem and has become not only a national but also a global issue. In fact, children are at risk of becoming involved in crime due to various factors (economic, family and social). The most important task at the point of taking protective measures by identifying the situation of children before they are drawn into crime falls to educators. The group of participants in the study conducted for this purpose consisted of 18 social studies educators working in the Ministry of National Education and Higher Education Institutions. The data obtained through a semi-structured interview form was designed as a case study from qualitative research approaches, as it aimed to understand the reasons that lead to juvenile delinquency and the measures that should be taken based on the opinions of social studies educators. The data were interpreted by dividing them into codes, categories and themes according to the content analysis technique and MAXQDA 24 was used in this process. According to the results of the research, the participants stated that role models and parental attitudes among the family factors and peer bullying among the social environment factors have an important effect among the reasons that push juvenile delinquency; the family should show interest in order to prevent the child from being involved in crime; the current protective measures for juvenile delinquency are insufficient. The Ministry of the Interior should prioritize at-risk groups and organize seminars on crime prevention.

  • A New Kind of Literacy in the Age of Digital Transformation: A Bibliometric Analysis of Research on Artificial Intelligence Literacy (2015–2025)

    by Hakan Öngören

    This study, which examined national and international academic studies in the field of artificial intelligence literacy published between 2015 and 2025, used bibliometric analysis. A total of 7,818 records from WoS, Scopus, ERIC, and Google Scholar databases were scanned based on criteria determined by the PRISMA model, which is increasingly used in bibliometric research, and 3,023 studies were selected for detailed analysis. During the analysis phase, the distribution of publications by year, geographic sources, target audiences, thematic trends, and keyword relationships was examined. The findings were also supported by visual maps and trend graphs. The results of the study revealed that research on artificial intelligence literacy has gained significant momentum since 2019, and that, due to the influence of generative artificial intelligence technologies (ChatGPT, Gemini, Deepseek), there has been a significant increase in the number of publications and citations between 2023 and 2024. The research results reveal that artificial intelligence is a multidimensional field that combines technical knowledge, ethical awareness, data literacy, digital literacy, and pedagogical practices. As a fundamental skill of the 21st century, artificial intelligence is expected to play a significant role in digital transformation strategies and education policies.

  • Open Access

    Perceptions of prospective teachers on the effect of distance learning on digital citizenship skills (example of Türkiye and Spain)

    by Hakan Ongoren, Jorge Burgueño

    This study explores the perceptions of pre-service social studies teachers from Turkey and Spain on the relationship between distance learning and digital citizenship skills. Using a phenomenological model in a qualitative research method, data were collected through semi-structured interviews with 14 participants. The findings show that both groups emphasise the need to integrate digital citizenship education into curricula, with Turkish participants focusing on emerging issues such as artificial intelligence and digital technologies, while Spanish participants emphasise the alignment of digital learning with practical applications. Distance learning is seen both as an opportunity, promoting accessibility and digitalisation, and as a challenge, with motivation and interpersonal interaction identified as significant obstacles. Artificial intelligence emerges as a key tool for improving educational efficiency and shaping future practices.

  • Open Access

    Çocuk Suçluluğunun Önlenmesine Yönelik Okul-Dışı Faaliyetler Hakkında Çocuk Polisinin Görüşleri

    by Hakan Öngören

    Bu çalışmada amaç çocuk suçluluğunun önlenmesine yönelik gerçekleştirilebilecek okul-dışı faaliyetler hakkında çocuk polisinin görüşlerinin ne şekilde olduğunu incelemektir. Nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim (fenomenoloji) modelle desenlenmiş olan araştırmanın katılımcı grubunu Diyarbakır İl Emniyet Müdürlüğü Çocuk Şube Müdürlüğünde görev yapmakta olan 9 polis memuru oluşturmuş, katılımcılara yarı-yapılandırılmış görüşme formu yönlendirilmiş ve yazılı cevaplar alınarak veriler toplanılmıştır. Araştırma verileri betimsel analiz tekniği ile çözümlenmiştir. Buna göre çocukların suça sürüklenmelerinde etkili olan okul-dışı faktörlerin sosyal çevre, aile ve sosyal medya olmak üzere üç farklı kategoride yer aldığına dair görüşler ortaya çıkmıştır. Çocuk polislerinin ifadelerine göre sanatsal ve sportif faaliyetler ile bilgi-beceri alan faaliyetleri çocukların suça sürüklenmesinin önlenmesinde etkili olan okul-dışı faaliyetlerdendir. Emniyet Genel Müdürlüğünün çocuk suçluluğunun önlenmesi konusunda yapması gereken hususların başında kurumlar arası iletişimin arttırılması, proje ve uygulama çalışmalarının geliştirilmesi ve okullarda seminerlerin düzenlenmesi geldiğini belirtmişlerdir.


  • Sosyal bilgiler öğretim programlarının değerler açısından karşılaştırılması

    by Hakan Öngören

    Öğretim programları Türk eğitim sistemindeki derslerin temelini oluşturmaktadır. Zira öğretim programları temel eğitim müfredatlarının uygulanması konusunda hazırlanan sistemli bir planı temsil etmektedir. Geçmişten günümüze doğru uygulanan öğretim programlarına bakıldığında ise çağın ihtiyaçlarına göre sürekli bir değişim ve yeniliğe uğradığı anlaşılmaktadır. Bu araştırmada da sosyal bilgiler öğretim programlarının (2005, 2015, 2018 ve 2024) değerler eğitimine yer vermesi açısından karşılaştırmalı olarak incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada doküman inceleme tekniği kullanıldığı için nitel araştırma özelliği taşımakta olup veriler betimsel tarama modelinde desenlenmiştir. Araştırmanın veri kaynağını 2005, 2015, 2018 ve 2024 yıllarında MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı tarafından yayımlanan sosyal bilgiler öğretim programları oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak ise araştırmacılar tarafından geliştirilen Doküman Analiz Formu kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre; sosyal bilgiler öğretim programlarının değerler eğitimine yer vermesi bakımından çağın ihtiyaç ve gereksinimleri göz önünde bulundurularak sürekli bir yenilenme içerisinde olduğu, değerler açısından kazanım sayılarına bakıldığında en çok kazanımın olduğu öğretim programının 2005 sosyal bilgiler öğretim programı olduğu ve 2024 sosyal bilgiler öğretim programında “erdem-değer-erdem” modeli geliştirildiği görülmekte ve önceki programlardan farklı olarak mütevazılık ve mahremiyet gibi yeni değerlerin programa eklendiği tespit edilmiştir. Buna göre programlarda gerçekleşen değişim ve yeniliklerin doğru bir şekilde anlaşılması adına da öğretmenlere eğitim seminerlerinin verilmesi önerilmektedir.


  • Open Access

    Investigation of Secondary School Students’ Perceptions and Attitudes Towards Law and Justice Course According to Family Income-Level Variable

    by Hakan Öngören

    The sample group of this research, which was conducted to examine the perceptions and attitudes of students towards the Law and Justice course, which is given as an elective course in secondary schools, according to family income level and to decipher the relationship between them, consists of various secondary school students located within the administrative boundaries of Sultanbeyli district. The “Law and Justice Course Content and Structure Questionnaire” was used as a data collection tool in the research. The research data were transferred to the computer environment with the help of the SPSS program; frequency, percentage, mean, standard deviation, and ANOVA tests were analyzed; a quantitative but not experimental descriptive relational research model was designed. According to the results obtained from the research findings; the difference between the student's perceptions of the Law and Justice course and the law and the family monthly income-level variables was not significant, but the difference between their attitudes toward the content of the Law and Justice course and their family monthly income level was found to be significant. The results obtained in the research were also compared with those from previous studies. Accordingly, various suggestions have been made that student should visit places such as courthouses, police stations, and law offices where legal issues are handled concretely and that teachers should try to homogenizing the different socio-economic statuses of the students during the lesson