ÇEVRE SAĞLIK OKURYAZARLIĞI ÖLÇÜM ARACININ TÜRKÇE VERSİYONU (T-ÇSOYA) GEÇERLİLİK VE GÜVENİLİRLİK ÇALIŞMASI
Open Access
- 5 June 2025
- journal article
- Published by Eskisehir Turk Dunyasi Uygulama ve Arastirma Merkezi Halk Sagligi Dergisi in ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi
- Vol. 10 (2) , 202-222
Abstract
Çalışmamızda Lichtveld ve ark. tarafından geliştirilen “Environmental Health Literacy Survey Instrument’‘ isimli ölçeğin Türkçe versiyonunun geçerliliği ve güvenilirliği değerlendirilmiştir. Orijinal ölçek; genel çevre sağlığı (9 madde), hava (10 madde), besin (9 madde) ve su (14 madde) ölçekleri olmak üzere 4 alt ölçekten ve 42 maddeden oluşmaktadır. Türkçeye çevirisi, çeviri-geri çeviri yöntemi ile yapılmıştır. 6 uzman tarafından kapsam geçerliliği değerlendirilmiş ve son hali verilmiştir. Uyarlanan ölçüm aracı 833 katılımcıya uygulanmıştır. Yapı geçerliliği, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve gruplar arasında ayrım geçerliliği ile test edilmiştir. Ölçeklerin güvenirliliğini belirlemek için iç tutarlılık analizleri yapılmıştır. Test-tekrar test güvenirliliği için sınıf içi korelasyon katsayıları hesaplanmıştır. AFA, Genel Çevre Sağlığı Ölçeği’nin (GÇSÖ) 3 faktörlü yapısı için 0,766 ile 0,900 arasında, Hava Ölçeği’nin (HÖ) 2 faktörlü yapısı için 0,657 ile 0,821 arasında, Besin Ölçeği’nin (BÖ) 3 faktörlü yapısı için 0,624 ile 0,818 arasında ve Su Ölçeği’nin (SÖ) 3 faktörlü yapısı için 0,514 ile 0,903 arasında değişen faktör yükleri ile sonuçlanmıştır. 4 alt ölçeğin de sınıf içi korelasyon katsayısı 0,800’den büyük bulunmuştur ve tatmin edici düzeydedir. Cronbach alfa değerleri GÇSÖ için 0,736; HÖ için 0,605; BÖ için 0,760 ve SÖ için 0,752’dir. 7 madde GÇSÖ, 7 madde HÖ, 8 madde BÖ ve 13 madde SÖ olmak üzere toplam 35 maddeden oluşan Çevre Sağlık Okuryazarlığı Ölçüm Aracının (T-ÇSOYA) Türk toplumunda geçerli ve güvenilir olduğu bulunmuştur.Keywords
This publication has 21 references indexed in Scilit:
- Attention is not all you need: the complicated case of ethically using large language models in healthcare and medicineEBioMedicine, 2023
- The potential impact of ChatGPT in clinical and translational medicineClinical and Translational Medicine, 2023
- Validity and reliability of the Traditional Chinese version of the Multidimensional Fatigue Inventory in general populationPLOS ONE, 2018
- The Emergence of Environmental Health Literacy—From Its Roots to Its Future PotentialEnvironmental Health Perspectives, 2017
- The Environmental Health Engagement Profile: What People Think and Do About Environmental HealthPublic Health Nursing, 2009
- Quality criteria were proposed for measurement properties of health status questionnairesJournal of Clinical Epidemiology, 2007
- Estimating Generalizability to a Latent Variable Common to All of a Scale's Indicators: A Comparison of Estimators for ω hApplied Psychological Measurement, 2006
- Cronbach’s α, Revelle’s β, and Mcdonald’s ωH: their Relations with Each Other and Two Alternative Conceptualizations of ReliabilityPsychometrika, 2005
- Guidelines for the Process of Cross-Cultural Adaptation of Self-Report MeasuresSpine, 2000
- Instrument review: Getting the most from a panel of expertsApplied Nursing Research, 1992