Değişen kent sürecinde geleneksel bağ evleri kimliğinin yok edilmesi ile ortaya çıkan yeni mahallelerin tipo-morfolojik analizi
Abstract
Hızlı kentleşme ile kentsel avantajlar insanları kırsal bölgelerden kentsel bölgelere yönlendirmiştir. Kentsel büyüme sonucunda artan nüfusa yönelik barınmanın sağlanması amacıyla kent çeperinde yer alan kırsal alanlar yeni konut gelişme alanları olarak imara açılmaktadır. Bu süreç kentlerin birer yağ lekesi gibi büyüyerek, kırsal alanların kentsel alanlara katıldığı bir yayılım göstermesi ile sonuçlanmaktadır. Kırsal alanlarda yer alan bağlar ve bahçeler ile bağ evlerinin yerine, imar planı çerçevesinde yeni parselasyon çalışmaları ile yeni konutların inşa edilmesine ve yeni bir kent dokusu oluşmasına neden olmaktadır. Bu kapsamda çalışma Amasya kentinde bağ, bahçe ve kent kimliğini oluşturan yöresel bağ evlerinin imara açılma sürecini zamansal ve mekânsal boyutta incelemeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda bağ ve bahçelerin kentsel yapı adalarına dönüşümü ve eski-yeni arasındaki değişim tipo-morfolojik analiz yöntemleri kullanılarak değerlendirilmektedir. Çalışmanın diğer bir amacı ise; kentsel yayılma sonucunda tarım alanlarının kaybının sürdürülebilir gelecek için potansiyel risklerinin belirlenmesi ve kentin geleceği için alınacak kararlara altlık oluşturmaktır. İlk olarak 2005- 2025 yılları arasındaki yirmi yıllık kent morfolojisinin zamana bağlı mekansal değişim analizi (timelaps analizi) yapılmış, ardından zamana bağlı değişim yapısal boyutta incelenmiştir. Son olarak ise mahallelerdeki konut yapısının değişimi için bağ evleri ile yeni yapılar tipo-morfolojik yaklaşımla analiz edilmiştir. Sonuç olarak; Amasya’nın kültürel yapı ögelerinden bağ evlerinin imara açılma süreci, kentin gelişim yönleri, kentsel mekan üretimindeki yeni dinamikleri, eski ve yeni yerleşimlerin tipo-morfolojileri ortaya koyulmaktadır.Keywords
Funding Information
- Amasya Üniversitesi (FMB-BAP 23-0608)
This publication has 23 references indexed in Scilit:
- Analysis of neighborhood identity and socio-spatial relations with typo-morphogical analysis and spatial intelligence: A case study of Zile historic cityFrontiers of Architectural Research, 2026
- The mechanism of block form diversification in urban morphological transformation: Case study of grid blocks in Beijing, ChinaFrontiers of Architectural Research, 2024
- Mapping the character of urban districts: The morphology, land use and visual character of ChinatownsCities, 2024
- From grapes to getaways: Unraveling the residential tourism impact on land use change and soil erosion processes in Menfi districtLand Use Policy, 2023
- The effects of urban growth on natural areas: the three metropolitan areas in TürkiyeEnvironmental Monitoring and Assessment, 2023
- A typological approach to maintain character in historic urban areasURBAN DESIGN International, 2022
- Morphology and Typology: A Village as a Cultural and Environmental Process2021
- The Relation Between Research and Practice2021
- Monitoring urban expansion and its effects on land use and land cover changes in Guangzhou city, ChinaEnvironmental Monitoring and Assessment, 2015
- Development of a geospatial model to quantify, describe and map urban growthRemote Sensing of Environment, 2003