İnsan Kaynakları Yönetiminde Yapay Zekâ Kullanımının Etik Bağlamda İncelenmesi: Mobley-Workday Davası Vaka Analizi
- 5 May 2026
- journal article
- Published by Nazilli İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Aydin Adnan Menderes University in Nazilli İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi
- Vol. 7 (1)
Abstract
Bu çalışmanın amacı yapay zekâ (YZ) aracılığıyla yürütülen insan kaynakları (İK) süreçlerinde karşılaşılabilecek olası etik sorunları Workday Incorporated isimli bir İK şirketinin dahil olduğu dava üzerinden vaka analizi yöntemiyle ele almak ve önerilerde bulunmaktır. Yapay zekâ aracılığıyla yürütülen istihdam uygulamalarında meydana gelebilecek etik ve hukuki tartışmalar açısından merkezi bir önem taşıyan dava, Derek L. Mobley tarafından Workday Incorporated adlı işletmeye açılmıştır. Davacının gerekçeleri; gece geç saatte başvurduğu bir işe tüm şartları sağlamasına rağmen aynı gece çok kısa sürede ret cevabı verildiği, çok kısa sürede verilen ve gerekçesi olmayan ret cevabının insan eli ile yapılmasının mümkün olmadığı ve yapay zekâdaki bilinmeyen bir algoritmanın insanları yaş, dil, ırk, ten rengi gibi sınıflandırdığı kanaati oluştuğu şeklindedir. Olay algoritmik aktörlerin işe alım süreçlerinde kullanılmasının yol açabileceği önemli hukuki sonuçlara güncel ve kapsamlı bir örnek teşkil etmektedir. Analizler sonucunda ise sorunun YZ’nin İK yönetiminden bütünüyle dışlanmasından geçmediği savunulmuştur. Hem YZ’nin işletmelere sunacağı yönetimsel kolaylıklardan feragat etmeyen hem de ipleri tek bir algoritmik modele bırakmayan bir çözüme yönelmek gerekmektedir. Bu doğrultuda çoklu bir denetim dizgesinden yararlanılabileceği, bunların yine algoritmik yapıda olabileceği, böylelikle hem ayrımcılık suçlamasına maruz kalınabilecek olası eğilimlerin erkenden tespit edilerek önüne geçilebileceği hem de YZ’nin bu alanda sağladığı avantajların korunabileceği düşünülmektedir. Ayrıca olası etik sorunların YZ’nin algoritmik yapısına mahsus olmadığı, aynı sorunların insanın sezgisel etik kavrayışına içkin olduğu ve YZ’nin bu davranışlardan etkilenmiş olduğu savunulmuştur.Keywords
This publication has 14 references indexed in Scilit:
- Strong and weak AI narratives: an analytical frameworkAI & SOCIETY, 2024
- Bias audit laws: how effective are they at preventing bias in automated employment decision tools?International Review of Law, Computers & Technology, 2024
- A History of Artificial IntelligenceClinics in Dermatology, 2024
- Concepts of Ethics and Their Application to AI2021
- Normative Ethics2020
- Why Trolley Problems Matter for the Ethics of Automated VehiclesScience and Engineering Ethics, 2019
- Beyond State v Loomis: artificial intelligence, government algorithmization and accountabilityInternational Journal of Law and Information Technology, 2019
- The social dilemma of autonomous vehiclesScience, 2016
- DEONTOLOGY IN ETHICS AND EPISTEMOLOGYMetaphilosophy, 2008
- Why Stakeholder And Stockholder Theories Are Not Necessarily Contradictory: A Knightian InsightJournal of Business Ethics, 2005