ÖZEL YETENEKLİ ORTAOKUL ÖĞRENCİLERİNİN KARİYER GELİŞİMLERİNDE, ERGEN EBEVEYN KARİYER UYUMU VE EBEVEYN PSİKOLOJİK KONTROLÜNÜN YORDAYICI ROLÜ
Open Access
- 19 June 2025
- journal article
- Published by Trakya Universitesi Sosyal Bilimler Dergisi in Trakya University Journal of Social Science
- Vol. 27 (Ek) , 141-158
Abstract
Bu çalışmanın amacı, özel yetenekli ortaokul öğrencilerinin, kariyer gelişimlerinde, ergen ebeveyn kariyer uyumu ve ebeveyn psikolojik kontrolünün yordayıcı etkisini ortaya koymaktır. Bu amaçla çalışmaya İstanbul’da bulunan Bilim ve Sanat Merkezinde eğitim görmekte olan 171 özel yetenekli ortaokul öğrencisi katılmıştır. Araştırmada katılımcıların sosyo-demografik bilgilerini almak için Kişisel Bilgi Formu, nicel verilere ulaşmak adına “Çocuklar İçin Kariyer Gelişim Ölçeği”, “Ergen-Ebeveyn Kariyer Uyumu Ölçeği” ve “Psikolojik Kontrol Ölçeği” kullanılmıştır. Araştırmada istatistiksel analizlerin yapılmasında SPSS 26.00 veri analiz programı kullanılmıştır. Verilerin analizinde sınıf düzeyi ve ailenin mesleki yönlendirmesinin kariyer gelişimi, ergen-ebeveyn kariyer uyumu ve anneden algılanan psikolojik kontrole göre anlamlı bir biçimde farklılaşıp farklılaşmadığı Çok Değişkenli Varyans Analizi (MANOVA) ile incelenmiştir. Algılanan psikolojik kontrol ve ergen-ebeveyn kariyer uyumunun kariyer gelişimini yordamasına yönelik bulgular için ise çoklu regresyon analizi yapılmıştır. Yapılan analiz sonucuna göre, ergen-ebeveyn kariyer uyumunun ve annelerinden algılanan psikolojik kontrolün özel yetenekli öğrencilerin kariyer gelişiminine ilişkin toplam varyansın %22’sini açıkladığını ergen ebeveyn kariyer uyumunun güçlü bir biçimde etkilediğini ortaya koymuştur. MANOVA sonuçları sınıf düzeyine göre ergen-ebeveyn kariyer uyumu ve kariyer gelişim düzeyi benzerlik gösterirken, algılanan psikolojik kontrol düzeyi anlamlı farklılık göstermektedir. Ebeveynlerinin mesleki yönlendirmesine göre ise kariyer gelişimleri, ebeveyn kariyer uyumu ve psikolojik kontrol düzeyleri anlamlı farklılık göstermektedir.Keywords
This publication has 37 references indexed in Scilit:
- Supporting the career development of gifted students: New role and function for school psychologistsPsychology in the Schools, 2020
- Occupational/Career Amotivation and Indecision for Gifted and Talented Adolescents: A Cognitive Decision-Making Process PerspectiveJournal of Psychologists and Counsellors in Schools, 2017
- Guiding the Talent and Career Development of the Gifted IndividualJournal of Counseling & Development, 2015
- Feeling disrespected by parents: Refining the measurement and understanding of psychological controlJournal of Adolescence, 2011
- Career decision making of Greek post secondary vocational students: The impact of parents and career decision making selfefficacyProcedia - Social and Behavioral Sciences, 2011
- Helping Gifted and Talented Adolescents and Young Adults2008
- Career Self‐Efficacy and Perceptions of Parent Support in Adolescent Career DevelopmentThe Career Development Quarterly, 2002
- Violating the self: Parental psychological control of children and adolescents.2002
- Perceived Influences on High School Students' Current Career ExpectationsThe Career Development Quarterly, 2000
- A theory of vocational development.American Psychologist, 1953