Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bireyler ve Doğal Afetler: Bir Kapsam İncelemesi
Open Access
- 27 March 2025
- journal article
- Published by Dokuz Eylul University in Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi
- No. 63,p. 1096-1115
Abstract
Otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan bireyler sosyal etkileşim ve iletişimde güçlükler, duyusal girdilere aşırı hassasiyet, rutinlere aşırı bağlılık, değişikliklere uyumlanmada zorluk ve bilişsel katılık gibi özellikleri nedenleriyle doğal afetlere karşı savunmasızdırlar. Doğal afetler içerisinde en sık rastlanan ve en yüksek ölümle sonuçlanan ilk üç doğal afetin sel, kasırga ve deprem olduğu çeşitli saygın kuruluşlarca raporlanmaktadır. Alanyazında doğrudan OSB olan bireylerle ve onlarla ilişkili kişilerle doğal afetler konusunda yapılan tam ve yarı deneysel, bilgilendirici ve nitel çalışmaların sınırlı olduğu görülmektedir. Bu sınırlılık, OSB olan bireylerin doğal afetler karşısında neleri nasıl yaşayabilecekleri, güvenliklerini sağlamak için neler yapılması ve onlarla çalışacak kişilerin afetler karşısında tutum ve yaklaşımlarının nasıl olması gerektiği gibi konularda bilgi eksikliğini doğurmaktadır. Bu eksiklik OSB olan bireylere doğal afetlere ilişkin yapılan araştırmaların ele alınması ve mevcut durumun özetlenmesi ve analiziyle giderilebilir. Bu araştırmanın amacı OSB olan bireylerle sel, kasırga, deprem konusunda yapılan çalışmaları analiz ederek alanyazına bilgi sunmaktır. Bu amaçla 7 veri tabanında 21 anahtar sözcükle tarama yapılmış, dahil etme ölçütlerine uyan 37 çalışma incelenmiş ve betimsel olarak sınıflandırılmıştır. Bulgular; OSB olan bireylerle ilişkili ebeveynler, öğretmenler, terapistler gibi kişilere ve doğrudan OSB olan bireylere afet güvenliği becerilerinin öğretildiği çalışmaların oldukça sınırlı olduğunu, bu bireylerin afetlerdeki durumu ve afetlerin OSB olan bireylere etkisine ilişkin bilgi veren çalışmaların yaygın olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak, OSB olan bireylerde doğal afet konusunda uygulamalı ve nitel çalışmaların artırılması, OSB ve doğal afetler konusundaki araştırmaların multidisipliner anlayışla planlanması gerekmektedir.Keywords
Funding Information
- Bu çalışmayı destekleyen bir kurum ya da kuruluş bulunmamaktadır.
This publication has 60 references indexed in Scilit:
- Effectiveness of video modeling in teaching earthquake and postearthquake evacuation safety skills for children with autismJournal of Applied Behavior Analysis, 2024
- Medical rescue team's experiences in disaster response to individuals with special needs: The case of TürkiyeNatural Hazards, 2023
- Atypical brain structure and function in young adults exposed to disaster‐related prenatal maternal stress: Project Ice StormJournal of Neuroscience Research, 2023
- Sleep Disturbances and Delayed Sleep Timing are Associated with Greater Post-Traumatic Stress Symptoms in Youth Following Hurricane HarveyChild Psychiatry & Human Development, 2022
- Assessment of students with autism spectrum disorder for emergency response planningPsychology in the Schools, 2021
- A systematic review of the health effects of prenatal exposure to disasterInternational Journal of Public Health, 2015
- Traumatic Childhood Events and Autism Spectrum DisorderJournal of Autism and Developmental Disorders, 2015
- Adaptive Response of Children and Adolescents with Autism to the 2009 Earthquake in L’Aquila, ItalyJournal of Autism and Developmental Disorders, 2011
- Evidence-Based Practices and Treatments for Children with Autism2011
- Autism Prevalence Following Prenatal Exposure to Hurricanes and Tropical Storms in LouisianaJournal of Autism and Developmental Disorders, 2007