Endüstri 5.0'da insan-robot iş birliği: İş gücü planlama optimizasyon modeli
- 31 March 2026
- journal article
- Published by Journal of the Faculty of Engineering and Architecture of Gazi University in Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi
- Vol. 41 (1) , 413-426
Abstract
Endüstri 5.0, üretim süreçlerini dijitalleştirmenin yanı sıra insan merkezli, sürdürülebilir ve dayanıklı sistemler kurmayı hedefleyen yeni bir üretim paradigmasıdır. Bu yaklaşım, insan ve robot iş gücünün birlikte çalıştığı hibrit üretim ortamlarını teşvik eden; çalışan memnuniyeti, beceri ve iş yükü dengesine odaklanan bir üretim yaklaşımıdır. Klasik üretim planlama modelleri insan-robot entegrasyonunu karşılamada yetersiz kalmakta; bu durum esnek ve insan merkezli çözümler gerektirmektedir. Bu çalışmada, Endüstri 5.0 prensipleri doğrultusunda iş gücü memnuniyetini ve verimliliğini artırmayı hedefleyen robotlar ve işçiler için çok amaçlı hedef programlama tabanlı görev atama modeli önerilmiştir. Model, işçilerin memnuniyet ve beceri düzeylerini, iş yükü dengesi gereksinimlerini, çalışma saatlerini ve dinlenme sürelerini dikkate alarak robotların ve işçilerin uyum içinde çalışmasını amaçlamaktadır. Ayrıca zaman pencereleri, öncelik ilişkileri ve robot uygunluğu gibi üretim sürecinin gereksinimlerini de ele almaktadır. Model 9 farklı senaryo üzerinde test edilmiş, duyarlılık analizi yapılmış ve DEMATEL yöntemi ile hedef ağırlıkları belirlenerek karar destek yapısı güçlendirilmiştir. 24 çalışan, 96 iş ve 32 iş önceliği içeren senaryolar için optimum sonuçlar elde edilmiş, ancak uygun çözüm süresinde daha büyük problemlerde optimum sonuçlara ulaşılamamıştır. Sonuçlar, modelin insan-robot iş birliğine dayalı üretime yönelik Endüstri 5.0 vizyonuyla uyumlu, uygulanabilir ve etkili bir çözüm sunduğunu göstermektedir. Bu bağlamda, çalışma literatürdeki boşluğu doldurmakta ve gelecekteki araştırmalar için sağlam bir temel oluşturmaktadır.Keywords
This publication has 60 references indexed in Scilit:
- Evaluation of medium-lift forest fire helicopter using q-rung orthopair fuzzy set based alternative ranking technique based on adaptive standardized intervals approachEngineering Applications of Artificial Intelligence, 2025
- Global Perspectives on Navigating Industry 5.0 Knowledge: Achieving Resilience, Sustainability, and Human-Centric Innovation in ManufacturingJournal of the Knowledge Economy, 2024
- An Introduction to Industry 5.0: History, Foundations, and Futures2024
- Multi-objective task allocation for collaborative robot systems with an Industry 5.0 human-centered perspectiveThe International Journal of Advanced Manufacturing Technology, 2023
- Human-centric manufacturing for human-system coevolution in Industry 5.0CIRP Annals, 2023
- Research on the acceptance of collaborative robots for the industry 5.0 era -- The mediating effect of perceived competence and the moderating effect of robot use self-efficacyInternational Journal of Industrial Ergonomics, 2023
- Task allocation model for human-robot collaboration with variable cobot speedJournal of Intelligent Manufacturing, 2023
- Smart Environments and Techno-centric and Human-Centric Innovations for Industry and Society 5.0: A Quintuple Helix Innovation System View Towards Smart, Sustainable, and Inclusive SolutionsJournal of the Knowledge Economy, 2021
- MILP model to decrease the number of workers in assembly lines with human-robot collaborationIFAC-PapersOnLine, 2021
- A mixed integer programming (MIP) model for evaluating navigation and task planning of human–robot interactions (HRI)Intelligent Service Robotics, 2019