DERLEM TABANLI BİR ELEŞTİREL SÖYLEM ANALİZİ: TÜRKÇE DERS KİTAPLARINDA ERDEMLER TEMASI
Open Access
- 30 September 2021
- journal article
- research article
- Published by Nevsehir Haci Bektas Veli Universitesi SBE Dergisi in Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi
- Vol. 11 (3) , 1123-1140
Abstract
Eğitim sistemi ve resmi yürütücüleri mensup oldukları toplumun, kültürün anlam-değer dünyasını, hayat perspektifini gözeterek süreci şekillendirmektedir. Toplumu yansıtan değerlerin devamlılığının sağlanması, bu değerlerin yeni nesiller üzerinden tekrar üretilmesi ve aktarılması sistemin varlığı açısından oldukça önemli olup eğitim bu bağlamda önemli araçlardan biridir. Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde kullanılan ders materyalleri de Türkiye’yi var eden anlam-değer dünyasını, kültürü, toplumsal hafızayı örtük müfredat aracılığı ile hedef kitleye aktarmakta ve bu içeriklerin devamlılığını sağlamaktadır. Bu çalışmada da ortaokul Türkçe ders kitaplarının tamamında yer alan Erdemler teması metinleri ile özel bir derlem oluşturulmuş; erdemler temasında MEB tarafından işlenmesi tavsiye edilen konularla ilişkili kavramların sıklığı dikkate alınarak derlem tabanlı çeşitli analizler gerçekleştirilmiştir. Analiz sürecinde son yıllarda kullanım sıklığı giderek artan; arka planda kalan mesajları, cümle arasını okumada kullanılan eleştirel söylem analizi, derem dilbilim uygulamalarıyla birlikte kullanılmıştır. Ortaokul Türkçe ders kitaplarında yer alan Erdemler teması içeriklerinden oluşturulan özel derlem aracılığıyla yapılan analizde, toplumun geleneksel değer algılarının sürdürülmeye çalışıldığı; öğrencilerin azimli olmaya ve çalışkan olmaya teşvik edildiği; kentleşmenin ve kapitalizmle ilişkili şemaların metin söylemiyle desteklendiği; devlet ve toplumun eğitim aracılığıyla temel değerler kapsamında tekrar üretilmeye çalışıldığı saptanmıştır.Keywords
This publication has 11 references indexed in Scilit:
- Corpus Linguistics2011
- Discourse, knowledge, power and politics2011
- What corpora are available?2010
- A useful methodological synergy? Combining critical discourse analysis and corpus linguistics to examine discourses of refugees and asylum seekers in the UK pressDiscourse & Society, 2008
- Towards a framework for establishing rigour in a discourse analysis of midwifery professionalisationNursing Inquiry, 2007
- Analysing Discourse2003
- Critical Linguistics and Critical Discourse Analysis1995
- Methodological Issues Regarding Corpus-based Analyses of Linguistic VariationLiterary and Linguistic Computing, 1990
- Semantics of a Press Panic: The Tamil `Invasion'European Journal of Communication, 1988
- What Do Schools Teach?Curriculum Inquiry, 1977