OTONOM ELEKTRİKLİ ARAÇLAR İÇİN DİNAMİK ROTA OPTİMİZASYONUNDA METASEZGİSEL TABANLI BİR YÖNTEM
- 28 August 2026
- journal article
- Published by Journal of Industrial Engineering in Endüstri Mühendisliği
- Vol. 37 (2) , 381-411
Abstract
Otonom elektrikli araçların, sıfır emisyonlu yapıları ve gerçek zamanlı karar verme yetenekleri sayesinde taşımacılık sistemlerindeki kullanımı hızla artmaktadır. Bununla birlikte, batarya kapasitesinin sınırlı olması, şarj süreçlerinin zaman alıcı yapısı ve şarj altyapısındaki yetersizlikler, klasik araç rotalama yaklaşımlarının doğrudan uygulanmasını güçleştirmekte, dinamik ve kısıt duyarlı çözüm yöntemlerine olan ihtiyacı artırmaktadır. Bu çalışmada, otonom elektrikli araçlar için gerçek zamanlı koşullara uyum sağlayabilen dinamik bir rota planlama yaklaşımı önerilmektedir. Depo merkezli dağıtım yapısı altında, her bir aracın başlangıç rotası Yasaklı Arama (TS) metasezgisel yöntemi kullanılarak oluşturulmuştur. Rotalama süreci boyunca araçların batarya seviyeleri sürekli olarak izlenmiş ve enerji yetersizliği durumunda araçlar en uygun şarj istasyonlarına yönlendirilmiştir. Şarj süreleri ile zaman penceresi ihlalleri, toplam maliyet fonksiyonuna entegre edilerek çözümün operasyonel açıdan uygulanabilirliği artırılmıştır. Önerilen yaklaşım, dinamik ortamlarda ortaya çıkan yeni müşteri talepleri, talep iptalleri, trafik yoğunluğundaki değişimler ve yol kapanma veya açılma gibi beklenmedik durumlara gerçek zamanlı olarak uyum sağlayacak biçimde tasarlanmıştır. Bu adaptif yapı sayesinde sistem, hizmet sürekliliğini korurken toplam operasyonel maliyetin kontrol altında tutulmasını mümkün kılmaktadır. Sonuç olarak geliştirilen metasezgisel tabanlı yöntem, çoklu araçlı ve gerçek zamanlı değişkenlere duyarlı otonom elektrikli araç rotalama problemleri için esnek, ölçeklenebilir ve etkili bir çözüm alternatifi sunmaktadır.Keywords
Funding Information
- Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (222N269)
This publication has 45 references indexed in Scilit:
- Ant Colony Optimization for the Dynamic Electric Vehicle Routing Problem2024
- Dynamic, fair, and efficient routing for cooperative autonomous vehicle fleetsExpert Systems with Applications, 2024
- Last mile delivery routing problem using autonomous electric vehiclesComputers & Industrial Engineering, 2023
- Dynamic electric vehicle routing problem considering mid-route recharging and new demand arrival using an improved memetic algorithmSustainable Energy Technologies and Assessments, 2023
- The vehicle routing problem with speed optimization for shared autonomous electric vehicles serviceComputers & Industrial Engineering, 2021
- Cost‐optimal truck‐and‐robot routing for last‐mile deliveryNetworks, 2021
- The electric vehicle routing problem with energy consumption uncertaintyTransportation Research Part B: Methodological, 2019
- Autonomous vehicle routing problem solution based on artificial potential field with parallel ant colony optimization (ACO) algorithmPattern Recognition Letters, 2018
- The electric vehicle routing problem with nonlinear charging functionTransportation Research Part B: Methodological, 2017
- A review of dynamic vehicle routing problemsEuropean Journal of Operational Research, 2013