Abstract
Türk sinemasının en önemli türlerinden biri komedidir. Türk tiyatrosundaki güldürü geleneğinin sinemada devam etmesini sağlayan komedi filmleri toplumsal değişime ve dönüşüme her zaman duyarlı olmuştur. Türk sinema tarihine bakıldığında komedi filmlerinde; göç, kentleşme, modernleşme, ötekileştirme vb. gibi konular başta olmak üzere sosyal ve politik birçok konuya karşı eleştirel bir söylemin var olduğu görülmektedir. Toplumun zaman içindeki değişimi göz önüne alındığında, hayatı yansıtan niteliğe sahip güldürü sinemasının temalarının da değiştiği söylenebilmektedir. Bu çalışma Türk komedi sinemasında öne çıkan kahramanların bakış açısıyla birlikte toplumsal değişimi ve bu bağlamda komedi filmlerde inşa edilen eleştirel söylemi ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda Türk sinemasında komedi türünün en parlak döneminin yaşandığı 1970’li yıllardan günümüze kadar olan süreç çalışmanın temel analiz kesiti olarak belirlenmiştir. Bu tarihler arasında çekilen ve toplumsal eleştiriye sahip filmler çalışmanın araştırma evrenini oluşturmaktadır. Bu evren içinde amaca uygun örneklem alınmış ve Kemal Sunal, Cem Yılmaz ve Şahan Gökbakar tarafından canlandırılan komedi film kahramanları analiz kapsamına dâhil edilmiştir. Çalışmada nitel yöntemlerden biri olan betimsel içerik analizi kullanılarak veriler toplanmıştır. Buna göre komedi film kahramanlarının bakış açısını ortaya koyacak kavram ve temalar belirlenmiştir. Yapılan analizler sonucu elde edilen bulgulara göre, Kemal Sunal’ın çeşitli tiplemeleri eğitim sorunları, geçim sıkıntısı, hayat pahalılığı, evsizlik, ağalık sistemi vb. gibi konulara ilişkin eleştirel yaklaşıma sahiptir. Yakın dönemi temsil eden Cem Yılmaz ve Şahan Gökbakar’ın Arif ve Recep İvedik tiplemelerinin ise yozlaşma, duyarsızlık, bilinçsizlik, yabancılaşma, vahşi kapitalizm, medyanın olumsuz etkileri vb. gibi konularda toplum ve sistem eleştirisi yaptığı tespit edilmiştir.