Fen Bilimleri Ders Kitaplarının Bilimin Doğası ve Bilim İnsanı Özellikleri Açısından İncelenmesi
Open Access
- 30 December 2024
- journal article
- Published by Dokuz Eylul University in Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi
- No. 62,p. 2766-2792
Abstract
Bu araştırmanın amacı ortaokul fen bilimleri ders kitaplarının (5., 6., 7. ve 8. sınıf) bilimin doğası temaları ve yansıttıkları bilim insanı özellikleri açısından incelenmesidir. Araştırma doküman incelemesi yönteminin kullanıldığı nitel bir çalışmadır. Analiz sonucunda ders kitaplarında bilimin doğası temalarının tamamına yeterince açık vurgu yapılmadığı, bazı temalara bazı sınıf düzeylerinde hiç yer verilmediği tespit edilmiştir. Kitaplar ayrı ayrı ve tamamı bir arada incelendiğinde en fazla “deneysellik” temasına, deneysellik temasından sonra en sık “değişebilirlik” temasına vurgu yapıldığı tespit edilmiştir. Bilimin doğasının “öznellik” ve “sosyokültürel etki” temalarına neredeyse hiç yer verilmediği; “bilimsel kanun ve teoriler” ve “bilimde hayalgücü ve yaratıcılık” temalarına sınırlı düzeyde yer verildiği ortaya koyulmuştur. Kitaplar genel olarak incelendiğinde, ortaokul eğitimi boyunca bilim insanı özelliklerinden gözlemci, azimli ve sabırlı olmaya daha fazla vurgu yapıldığı tespit edilmiştir. Öğrencilerin çoğunlukla kavram yanılgılarına sahip oldukları ve görüşlerinin daha zor değiştirildiği “bilimsel kanun ve teoriler”, “öznellik” ve “sosyokültürel etki” gibi temalara kitaplarda sınırlı yer verilmesi, bilimin doğasının öğretimi açısından bir problemdir. Diğer taraftan bilim insanının kitaplarda sıklıkla vurgu yapılan yönleri, öğrencilerin özdeşim kurmalarını zorlaştırıp, onları bilim kariyerine yönelmekten alıkoyabilir. Bilim insanlarının çocuklarda halihazırda var olan meraklı olma, gözlemci olma, çok yönlü olma, sosyal olma gibi özelliklerine daha fazla vurgu yapılması çocukların özdeşim kuramalarını kolaylaştırabilir.Keywords
This publication has 39 references indexed in Scilit:
- Evaluating knowledge of the nature of (whole) scienceScience Education, 2011
- Nature of science as depicted in Turkish biology textbooksScience Education, 2008
- Parental Emotional Support, Science Self‐Efficacy, and Choice of Science Major in Undergraduate WomenThe Career Development Quarterly, 2005
- Developing views of nature of science in an authentic context: An explicit approach to bridging the gap between nature of science and scientific inquiryScience Education, 2004
- Views of nature of science questionnaire: Toward valid and meaningful assessment of learners' conceptions of nature of scienceJournal of Research in Science Teaching, 2002
- Defining ?science? in a multicultural world: Implications for science educationScience Education, 2000
- The influence of history of science courses on students' views of nature of scienceJournal of Research in Science Teaching, 2000
- Developing and acting upon one's conception of the nature of science: A follow‐up studyJournal of Research in Science Teaching, 2000
- Scientific literacy: A conceptual overviewScience Education, 2000
- Science teachers' conceptions of the nature of science: Do they really influence teaching behavior?Science Education, 1987