Abstract
Aile kurumunda başlayan eğitim süreci içinde, değerlerin ve değerler eğitiminin önemi ve yeri büyüktür. Değer; bireyden başlayarak topluma da yön veren kavramların bütünü olarak düşünülebilir. Bireyin davranışları değerler ile şekillendiği için değerlerin eğitimi ailede ve okul hayatında daha ağırlıklı ve önemli olmak üzere hayat boyu devam eden bir süreçtir. Değerler toplumsal hayatı da etkiler. Sözgelimi birlikte yaşama kültürünün belli şartları ve kuralları vardır. Bu şartlar ve kurallar değerleri meydana getirir. İnsan hayatında gerek bireysel gerek toplumsal açıdan bu derece önemli yer tutan değerlerin edebiyat ürünlerinde de yer alması kaçınılmaz bir durumdur. Nitekim edebiyat eserleri de konusunu insandan almaktadırlar. Bu ürünlerde değerleri, değerlerden bazı izleri görmek mümkün olduğu gibi bunlar üzerinden söz konusu değerler de yine o topluma öğretilebilmektedir. Özellikle sözlü edebiyat ürünlerinde değerlere ait pek çok unsur bulunmaktadır. Değerler eğitiminde destan, masal, efsane gibi türler ve âşık tarzı ürünler kullanılabilmektedir. Bunların hepsinde kültürel ve milli birçok değeri tespit etmek mümkündür. Bu türler içinde masalın yeri değerler eğitimi açısından daha önemlidir. Masalların yüklendiği rol ve işlevleri açısından buna daha uygun olduğu söylenebilir. Değerler eğitimine önem veren MEB (2019) bu konuda on kök değer belirleyerek bunu öğretim programına dahil etmiştir. Bu on kök değer üzerinde araştırmacılar çok sayıda çalışma yapmıştır. Edebiyat ürünlerindeki kök değerlerin tespiti üzerine de epeyce çalışma vardır. Araştırmalar ve çalışmalar sonucunda bunların değerler eğitiminde kullanılabileceği ortaya konulmaktadır. Masalların yapısı gereği tüm milletlerin masallarında bazı değerlerden söz etmek mümkündür. Bu makalede de Hakas Türklerinin masalları üzerinde on kök değer araştırılmıştır. Nitel araştırma yöntemi kullanılmış, veriler de doküman analizi tekniği ile elde edilmiştir. Çalışmanın amacı Hakas Türklerinin Masallarında kök değerlerin tespitidir. İncelenen masal metinlerinde en çok sevgi ve yardımseverlik değeri ön plana çıkmaktadır. Bu durum, kardeşlik ve dayanışma duygusunun aşılanmasında Hakas masallarının elverişli olduğunu göstermektedir. Yapılabilen tespitler sonucunda bu değerlerin eğitim sürecinde kullanılabileceği önerilmiştir. Değerler eğitiminde Hakas masalları ve diğer türler de kullanıldığı takdirde Hakas Türkleri ile olan kültürel birliktelik pekişebilir ve ortak kültür ögelerinin tespitine katkı sunulabilir. Ayrıca değerler açısından da ortaklıklar ortaya çıkabilir.