Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenlerinin Etik Liderlik Davranışlarının Sınıf Yönetimi Üzerindeki Etkisi
Open Access
- 30 June 2025
- journal article
- Published by Kahramanmaras Sutcu Imam Universitesi Ilahiyat Fakultesi Dergisi in Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi
- No. 45,p. 413-447
Abstract
Bu araştırmanın amacı, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi (DKAB) öğretmenlerinin etik liderlik davranışlarının sınıf yönetimi üzerindeki etkisi hakkındaki görüşlerini incelemektir. Bu çalışmada, fenomenolojik yöntem ve amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik örneklemesi kullanılmıştır. Çalışma grubu, 2024-2025 eğitim-öğretim yarıyılında Mersin merkez ilçelerindeki resmi ortaokul ve liselerde çalışan 42 DKAB öğretmeninden oluşmaktadır. Görüşme formları ile toplanan veriler içerik analizi yöntemine göre analiz edilmiştir. Katılımcıların sorulara verdikleri cevaplar incelenmiş ve benzer özelliklere sahip kodlar bir araya getirilerek temalar ve alt temalar oluşturulmuştur. Bu çalışmada katılımcılar çoğunlukla öğretmen liderliğini, pedagojik liderlik alanıyla ilgili olan öğrenci öğrenmesini sağlama, öğrenci başarısını artırma ve etik liderlik alanıyla ilgili olan rehberlik etme kavramlarıyla tanımlamışlardır. Araştırmaya katılan katılımcıların çoğu lider öğretmenlerin sahip olduğu “Değerlere bağlı (İlkeli)”, “Güvenilir” ve “Adil” kişilik özelliklerinin ve lider öğretmenlerin gösterdiği “Rol model olma”, “Söylem-davranış tutarlılığı” ve “Değer temelli rehberlik” davranışlarının öğretmen liderliğinin etik yönleri ilgili olduğunu ifade etmiştir. Katılımcılar tarafından sınıf yönetiminde sergilenmesi gereken etik liderlik rollerinin en çok sorumluluk duygusuyla hareket etme, adaletli olma, dürüst davranma ve kararlarında bireysel çıkarları düşünmeme şeklinde ifade edildiği görülmüştür. Araştırmaya katılan katılımcılar, sınıf yönetimi için en çok kullandıkları etik liderlik davranışlarının rol model olmakla ilgili olan ahlaki değerlere uygun davranışlar sergileme ve güvenilir davranışlar sergileme, adalet ve eşitlikçi yaklaşımla ilgili olan adil not verme ve değerlendirme, sorumluluk ve hesap verebilirlikle ilgili olan kararların sorumluluğunu üstlenme ve ahlaki ve değer temelli eğitimle ilgili olan öğrencilere ahlaki rehberlik sağlama davranışları olduğunu ifade etmişlerdir. Araştırmaya katılan katılımcılar, öğretmenlerin etik liderlik davranışlarının sınıf yönetimi üzerindeki etkisinin çoğunlukla sınıf yönetiminin sosyal ve duygusal boyutunda güven temelli sınıf oluşturma, sınıf yönetiminin davranış yönetimi boyutunda adil disiplin kuralları uygulama, sınıf yönetiminin iletişim boyutunda açık ve net iletişim kurma, sınıf yönetiminin değerler eğitimi boyutunda davranışlarla etik değerleri örnekleme ve psikolojik boyutta özgüven ve özsaygıyı destekleme ve bireysel farklılıkları gözetme alanlarıyla ilgili oluğunu ifade etmiştir. Araştırmaya katılan katılımcılar öğretmenlerin etik liderlik davranışlarının sınıf yönetimi üzerindeki etkisinin sonuçlarının en fazla öğrenci öğrenmesinin artması, öğretmenlerin iş doyumun artması, okul örgütüne güvenin artması ve veli-öğretmen iletişimin güçlenmesi ile ilgili olduğunu ifade etmişlerdir. Araştırma bulgularına dayanarak, öğretmenlerin sınıf yönetiminde etik liderlik davranışlarını güçlendirmek için hizmet içi eğitim programlarına etik liderlik konusunun dahil edilmesi önerilmiştir.Keywords
This publication has 21 references indexed in Scilit:
- ‘Equipping students with an ethical compass.’ What does it mean, and what does it imply?Ethics and Education, 2020
- Ethical Leadership: An Integrative Review and Future Research AgendaEthics & Behavior, 2017
- Do as I Do: The Effect of Teachers’ Ethical Leadership on Business Students’ Academic Citizenship BehaviorsEthics & Behavior, 2016
- Re-thinking ethical leadership: An interdisciplinary integrative approachThe Leadership Quarterly, 2012
- Ethical leadership at work questionnaire (ELW): Development and validation of a multidimensional measureThe Leadership Quarterly, 2011
- Why flexible and adaptive leadership is essential.Consulting Psychology Journal, 2010
- The Virtuous Influence of Ethical Leadership Behavior: Evidence from the FieldJournal of Business Ethics, 2009
- Ethical leadership: A review and future directionsThe Leadership Quarterly, 2006
- Ethical leadership: A social learning perspective for construct development and testingOrganizational Behavior and Human Decision Processes, 2005
- A Qualitative Investigation of Perceived Executive Ethical Leadership: Perceptions from Inside and Outside the Executive SuiteHuman Relations, 2003