Karbon vergisi uygulamalarının İskandinav ülkeleri açısından değerlendirilmesi
Author:
Open Access
- 12 June 2025
- journal article
- Published by Balikesir Universitesi Sosyal Bilimler Enstitusu Dergisi in Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
- Vol. 28 (53) , 265-290
Abstract
Uzun yıllardır fosil yakıtların aşırı kullanılmasına bağlı olarak artan çevresel zararlar çeşitli çevre politikası araçlarının geliştirilmesine ve bu araçlarla yayılan negatif dışsallıkların ortadan kaldırılması veya azaltılmaya çalışılması fikrini yaygınlaştırmıştır. Karbon vergisi de bu politikalar çerçevesinde uygulamaya geçirilen önemli araçlardan biridir. Karbon vergisi çevresel sürdürülebilirliği teşvik etmek ve sera gazı emisyonlarını azaltmak amacıyla, fosil yakıtların yanması sonucunda ortaya çıkan karbon dioksit (CO₂) emisyonlarına uygulanan mali bir yükümlülüktür. Verginin temel amacı fosil yakıt kullanımını maliyetlendirmek suretiyle enerji üretimi ve tüketiminde daha çevre dostu ve yenilenebilir enerji kaynaklarına yönlendirmektir. Bu vergi, çevre ekonomisi ve iklim politikaları literatüründe "piyasa bazlı" bir mekanizma olarak tanımlanmakta ve genellikle mali teşviklerin yanı sıra regülasyonlar ile desteklenmektedir. Karbon vergisi uygulamaları, vergi oranları ve kapsamı ülkeden ülkeye değişiklik göstermekle birlikte, vergi oranları ton başına belirli bir miktar olarak belirlenerek zamanla güncellenmektedir. Bu makalenin amacı iklim değişikliğiyle mücadelede önemli bir araç olan karbon vergisi uygulamalarını İsveç, Norveç, Danimarka ve Finlandiya’dan oluşan İskandinav ülkeleri üzerinden incelemek ve etkilerini değerlendirmektir. Çalışmada karbon vergisinin karbon emisyonlarını azaltmada etkili olduğu, karbon vergisi gelirlerinin çevresel projelerin finansmanı, enerji verimliliği yatırımları ve diğer vergilerde indirim yapılması gibi amaçlarla kullanıldığı sonuçlarına varılmıştır.Keywords
This publication has 27 references indexed in Scilit:
- Pricing for a cooler planet: An empirical analysis of the effect of taxing carbonJournal of Environmental Economics and Management, 2024
- How does carbon tax affect social welfare and emission reduction in Finland?Energy Reports, 2020
- Dosis facit effectum why the size of the carbon tax matters: Evidence from the Swedish residential sectorEnergy Economics, 2020
- Analysis of carbon tax efficiency in energy industries of selected EU countriesEnergy Policy, 2019
- Green fiscal reform in Sweden: Econometric assessment of the carbon and energy taxation schemeRenewable and Sustainable Energy Reviews, 2018
- The effect of carbon tax on per capita CO2 emissionsEnergy Policy, 2011
- Decoupling of industrial energy consumption and CO2-emissions in energy-intensive industries in ScandinaviaEnergy Economics, 2007
- Greenhouse gas emissions in Norway: do carbon taxes work?Energy Policy, 2004
- Norwegian emissions of CO2 1987–1994Environmental and Resource Economics, 1997
- Markets in licenses and efficient pollution control programsJournal of Economic Theory, 1972