Sürdürülebilir Tüketim Davranışı: Planlı Davranış Teorisi ve Değer-İnanç-Norm Teorisi Temelinde İncelenmesi
Open Access
- 22 June 2026
- journal article
- Published by Turkish Cooperative Association in Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi
- Vol. 61 (2) , 1554-1578
Abstract
Bu araştırmanın amacı, sürdürülebilir tüketim davranışına etki eden faktörlerin Planlı Davranış Teorisi ve Değer-İnanç-Norm Teorisi temelinde incelenmesi ile sürdürülebilirlik anlayışının tüketici nezdindeki yansımasının ve niyet-davranış arasındaki ilişkide algılanan fiyatın ne düzeyde etkili olduğunun belirlenmesidir. Bu amaçla Türkiye genelinde 403 kişiyle anket çalışması yapılarak elde edilen verilerin analizi Smart PLS yazılımı aracılığıyla yapılmış ve analiz sürecinde Kısmi En Küçük Kareler Yapısal Eşitlik Modellemesi (PLS-SEM) yöntemi uygulanmıştır. Araştırmada, bütünleşik model kapsamında Planlı Davranış Teorisi ve Değer-İnanç-Norm Teorisi değişkenleri ve sürdürülebilir tüketim davranışına olan etkileri ile algılanan fiyatın düzenleyici rolü incelenmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre Değer-İnanç-Norm teorisi değişkenlerinden altruistik (özgeci) değerlerin yeni ekolojik paradigma üzerindeki etkisi ile Planlı Davranış Teorisi değişkenlerinden öznel normun davranışsal niyet üzerindeki etkisi anlamsız bulunmuştur. Diğer değişkenler arasındaki ilişkilerin ise her iki teoride yer alan zincirle uyumlu olarak anlamlı olduğu görülmüştür. Ayrıca, algılanan fiyat değişkeninin davranışsal niyet ile sürdürülebilir tüketim davranışı arasındaki ilişkide düzenleyici etkisinin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.Keywords
This publication has 88 references indexed in Scilit:
- Explaining sustainable purchase behavior in online flight booking—combining value-belief-norm model and theory of planned behaviorGruppe. Interaktion. Organisation. Zeitschrift für Angewandte Organisationspsychologie (GIO), 2024
- Smart household electrical appliance usage behavior of residents in China: Converging the theory of planned behavior, value-belief-norm theory and external informationEnergy and Buildings, 2023
- Framing a model for regular and occasional consumption of green foods in developing countriesJournal of Consumer Protection and Food Safety, 2023
- Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM) Using R2021
- Introduction: toward more inclusive definitions of sustainabilityCurrent Opinion in Environmental Sustainability, 2020
- A new criterion for assessing discriminant validity in variance-based structural equation modelingJournal of the Academy of Marketing Science, 2014
- Anti‐consumption as part of living a sustainable lifestyle: daily practices, contextual motivations and subjective valuesJournal of Consumer Behaviour, 2010
- Why don't consumers consume ethically?Journal of Consumer Behaviour, 2010
- The theory of planned behaviorOrganizational Behavior and Human Decision Processes, 1991
- From Intentions to Actions: A Theory of Planned Behavior1985