Bu çalışmada ortaokul Türkçe dersi öğretim programlarının “iyi Türkçe”yi nasıl tanımladığı karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Verileri, 2019 Türkçe Dersi Öğretim Programı’nın ortaokulu kapsayan bölümleri ile Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında 2024’te yürürlüğe giren ve 2026’da güncellenen Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programı oluşturmaktadır. Doküman incelemesi deseninde yürütülen çalışmada veriler söylem çözümlemesiyle incelenmiş, bulgular Milroy’un standart dil ideolojisi kavramı ile Irvine ve Gal’in dil ideolojisi süreçleri (ikonlaştırma, yinelemeli ayrışma ve silme) çerçevesinde yorumlanmıştır. Bulgular, 2026 programının 2019 programına göre önemli üstünlükler taşıdığını göstermektedir. 2026 programı konuşmanın etkileşim boyutunu çok daha ayrıntılı ele almakta (“etkileşim” sözcüğü 2019 programının tamamında 4, 2026 programında 88 kez geçmektedir), ölçünlü dile uygunluğun yanında bağlama ve kitleye uygunluğu da ölçüt olarak tanımlamakta, dil bilgisini işlevsel bir yaklaşımla ele almakta, yazmayı süreç odaklı bir anlayışla öğretmekte ve öğretmene Ek 3’te örnek dereceli puanlama anahtarları ile öz değerlendirme araçları sunmaktadır. Aynı bulgular, 2026 programında standart dil ölçütünün yazıdan öğrencinin sesine taşındığını da göstermektedir. “Türkçeyi doğru, güzel ve etkili kullanma” ifadesi 2019 programının ortaokul bölümünde hiç geçmezken 2026 programında 34 kez geçmekte ve 2026 programında “güzel ve etkili” Türkçe yalnızca hataların yokluğuyla tanımlanmaktadır. 2019 programının ortaokul kazanımlarında telaffuz ve söyleyiş ölçütü bulunmazken 2026 programında 7. ve 8. sınıflardan “konuşma kusurlarından arınmış” bir söyleyiş beklenmektedir. 2026 programında öğrencinin sunumu “Standart Türkçe ile konuşma” ölçütüyle puanlanmakta ancak bu ifade programda yalnızca bir kez geçmekte ve tanımlanmamaktadır. 2026 programındaki puanlama anahtarının ilk ölçütü olan “Yerel ağız özellikleri kullanmama”, seçmeli bir dersin öğretim materyalinden “örnek” olarak aktarılmıştır. 2026 programı yazmada öğrencinin “düzeltme veya mükemmelleştirme baskısı altında” bırakılmamasını isterken konuşmada kusursuz bir söyleyiş beklemekte; aynı programın ekinde “hı hı, ıı ıı” gibi birimler bir araçta beceri, “şey, ııı, eee” gibi sesler başka bir araçta kusur sayılmaktadır. 2019 programında yer alan “çok dillilik” ve dönemsel dil farklılıklarının “hata olarak nitelendirilip düzeltilmez” olduğu ilkesi 2026 programında yer almamaktadır. Çalışma, 2026 programının kendi iletişimsel ölçütlerinin bu gerilimi çözebilecek araçları zaten içerdiğini göstermekte ve ölçünlü Türkçenin öğrencinin dil dağarcığına eklenen bir biçim olarak öğretilmesini önermektedir.