Fen Eğitiminde Eleştirel Düşünmeye Dayalı Öğretimin Öğrencilerin Fen Başarısına Etkisi: Bir Meta-Analiz Çalışması
- 31 December 2025
- journal article
- Published by Bulent Evcevit University in Karaelmas Eğitim Bilimleri Dergisi
- Vol. 13 (2) , 149-167
Abstract
Bu araştırmanın amacı, Türkiye’de fen eğitiminde eleştirel düşünmeye dayalı öğretim uygulamalarının öğrencilerin akademik başarıları üzerindeki etkisini belirlemek ve bu etkinin farklı değişkenlere göre nasıl değiştiğini ortaya koymaktır. Bu amaçla 2006–2022 yılları arasında yayımlanmış 28 çalışma meta-analize dâhil edilmiştir. Etki büyüklükleri, standartlaştırılmış ortalama fark (Hedges’s g) kullanılarak hesaplanmış; rastgele etkiler modeli temel alınmıştır. Elde edilen bulgular, eleştirel düşünmeye dayalı öğretimin fen başarısı üzerinde anlamlı ve yüksek düzeyde bir etkiye sahip olduğunu göstermiştir (Hedges’s g = 0.89). Heterojenlik testi sonuçları, etki büyüklüklerinin çalışmalar arasında anlamlı farklılıklar gösterdiğini ortaya koymuştur. Alt grup analizlerinde yalnızca çalışma grubu düzeyinin etki büyüklüğü üzerinde anlamlı bir etkisi olduğu belirlenmiştir. Araştırma deseni, yayın türü, uygulama dönemi, öğretim yaklaşımı, ölçme aracı türü ve kontrol grubu öğretim yöntemi gibi diğer değişkenler açısından anlamlı farklılık saptanmamıştır. Meta-regresyon analizinde, yayın yılının etki büyüklüğü üzerinde anlamlı ve negatif yönlü bir yordayıcı olduğu görülürken; uygulama süresi anlamlı bir etki göstermemiştir. Bu sonuçlar, fen eğitimi sürecinde eleştirel düşünmeye dayalı öğretim yaklaşımlarının öğrenci başarısını artırmada etkili olduğunu ortaya koymakta, öğretim tasarımlarının eleştirel düşünmeyi merkeze alacak biçimde yapılandırılması önemini vurgulamaktadır.Keywords
This publication has 27 references indexed in Scilit:
- How to teach critical thinking: an experimental study with three different approachesLearning Environments Research, 2022
- What Teacher Knowledge Matters in Effectively Developing Critical Thinkers in the 21 st Century Curriculum?Thinking Skills and Creativity, 2017
- Integrating direct and inquiry-based instruction in the teaching of critical thinking: an intervention studyInstructional Science, 2013
- Pedagogy for developing critical thinking in adolescents: Explicit instruction produces greatest gainsThinking Skills and Creativity, 2011
- Introduction to Meta‐Analysis2009
- Failsafe N or File‐Drawer Number2005
- Publication Bias in Meta‐Analysis2005
- Critical Thinking and Science EducationScience & Education, 2002
- Critical thinking in education: a reviewEducational Research, 2000
- The file drawer problem and tolerance for null results.Psychological Bulletin, 1979