Türkiye İç Hat Havayolu Ağının Operasyonel Dayanıklılığının Edge Betweenness Centrality ve Network Efficiency Loss Yaklaşımları ile Analizi
Open Access
- 30 August 2026
- journal article
- Published by Journal of Aviation Research, Maltepe University in Journal of Aviation Research
- Vol. 8 (2) , 223-236
Abstract
Bu çalışma, Türkiye iç hat havayolu ağında kritik uçuş rotalarını ve rota kesintilerinin ağ verimliliği üzerindeki etkisini yönlü ve ağırlıklı bir ağ modeliyle incelemektedir. Araştırmada 13 havalimanı ve 147 yönlü rota içeren, Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü'nün 2024 yılı havalimanı yolcu istatistikleri temelinde araştırmacılar tarafından oluşturulan rota-talep matrisi kullanılmıştır. Ağustos ve şubat dönemleri yıllık rota talebinin sırasıyla %12 ve %6'sı olarak tanımlanan yüksek ve düşük talep senaryolarıdır. Yolcu hacmi bağlantı gücünü temsil ettiğinden, en kısa yol hesaplamalarında kenar maliyeti yolcu hacminin tersi olarak tanımlanmıştır. Kritik rotalar normalize Edge Betweenness Centrality (EBC) ile belirlenmiş, her rotanın tekil çıkarılması sonucunda yüzde Network Efficiency Loss (NEL) hesaplanmış ve kümülatif EBC-hedefli kesintiler 1.000 tekrarlı rastgele rota çıkarma simülasyonlarıyla karşılaştırılmıştır. Ağ yoğunluğu 0,9423, karşılıklılık 0,9932 ve en büyük güçlü bağlı bileşen oranı 1,000 olarak bulunmuştur. Ankara–Sabiha Gökçen ve Sabiha Gökçen–Ankara rotaları en yüksek EBC değerlerine sahip olmuş; tekil çıkarılmaları ağ verimliliğinde sırasıyla %3,755 ve %3,761 kayıp oluşturmuştur. İlk 5, 10 ve 20 kritik rotanın hedefli çıkarılması sırasıyla %9,224, %13,746 ve %26,918 kayıp üretirken rastgele çıkarma ortalamaları %1,293, %2,730 ve %5,886 olmuştur. EBC ile NEL arasında güçlü pozitif ilişki bulunmuştur (Spearman ρ=0,983; pKeywords
This publication has 19 references indexed in Scilit:
- Network centrality driven airport efficiency: A weight-restricted network DEAJournal of Air Transport Management, 2024
- An empirical study of the resilience of the US and European air transportation networksJournal of Air Transport Management, 2022
- Comparison between algebraic connectivity-based and global efficiency-based vulnerability for railway topology analysis: A case study of Kyushu, JapanAsian Transport Studies, 2022
- How did COVID-19 impact air transportation? A first peek through the lens of complex networksJournal of Air Transport Management, 2020
- Vulnerability of the European air transport network to major airport closures from the perspective of passenger delays: Ranking the most critical airportsTransportation Research Part A: Policy and Practice, 2017
- Robustness of the air transport networkTransportation Research Part E: Logistics and Transportation Review, 2014
- Topology of the Italian airport network: A scale-free small-world network with a fractal structure?Chaos, Solitons & Fractals, 2007
- Error and attack tolerance of complex networksNature, 2000
- A geographer's analysis of hub-and-spoke networksJournal of Transport Geography, 1998
- Centrality in social networks conceptual clarificationSocial Networks, 1978