Dijital Platformlarda Algoritmik Yönetim ve Bilgi Sistemleri Temelli Emek Kontrolü: Kavramsal Bir Çerçeve ve Teorik Bir Değerlendirme
Authors:
- Hüseyin Umut YükselHYHüseyin Umut Yüksel
- Hüseyin UmutHUHüseyin Umut
- Cenk TufanCTCenk Tufan
Open Access
- 13 October 2026
- book chapter
- Published by Özgür Yayınları
- p. 1-28
Abstract
Bu çalışma, dijital platformlarda algoritmik yönetimi Yönetim Bilişim Sistemleri (YBS) perspektifinden ele almakta ve bu sistemlerin emek süreci üzerindeki etkilerini kavramsal düzeyde incelemektedir. Gig ekonomisinin ve platform temelli çalışma ilişkilerinin yaygınlaşmasıyla birlikte, görev dağıtımı, performans değerlendirme ve çalışan davranışlarının yönlendirilmesi gibi geleneksel yönetim işlevleri giderek algoritmalar tarafından yürütülmektedir. Bu durum, algoritmaların yalnızca teknik araçlar değil, aynı zamanda örgütsel kontrolün ve güç ilişkilerinin önemli bileşenleri haline geldiğini göstermektedir. Çalışma, 2015-2025 yılları arasında YBS, dijital emek ve eleştirel yönetim literatüründe yayımlanan ampirik ve teorik araştırmaların anlatısal sentezine dayanmaktadır. Bulgular, dijital platformlarda algoritmik yönetimin dijital Taylorizm, algoritmik gözetim, performans değerlendirme sistemleri ve oyunlaştırma uygulamaları aracılığıyla çalışan davranışlarını şekillendirdiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca platformların çalışanları “bağımsız yüklenici” olarak tanımlamasına rağmen, algoritmik denetim mekanizmalarının çalışanlar üzerinde yoğun bir kontrol oluşturduğu ve bunun dijital güvencesizlik ile sistemsel bağımlılık ilişkilerini güçlendirdiği görülmektedir. Çalışma, algoritmik yönetimi veri üretimi, kontrol mekanizmaları, çalışan deneyimi ve yönetişim sonuçları arasındaki ilişkiler üzerinden açıklayan bütünleşik bir kavramsal çerçeve önermektedir. Bu doğrultuda platform tasarımcıları, düzenleyici kurumlar ve çalışan temsilcileri için algoritmik şeffaflık, bağımsız denetim ve veri yönetişimine yönelik öneriler sunulmaktadır.Keywords
This publication has 50 references indexed in Scilit:
- Algorithmic Management and the Social Order of Digital MarketsTheory and Society, 2024
- Taylorism on steroids or enabling autonomy? A systematic review of algorithmic managementManagement Review Quarterly, 2023
- Algorithmic ManagementBusiness & Information Systems Engineering, 2022
- Embodied Precariat and Digital Control in the “Gig Economy”: The Mobile Labor of Food Delivery WorkersJournal of Urban Technology, 2021
- Algorithmic control and gig workers: a legitimacy perspective of Uber driversEuropean Journal of Information Systems, 2021
- Financial oikonomization: the financial government and administration of the householdSocio-Economic Review, 2021
- Controlled by the algorithm, coached by the crowd – how HRM activities take shape on digital work platforms in the gig economyThe International Journal of Human Resource Management, 2021
- Dependence and precarity in the platform economyTheory and Society, 2020
- The effects of a gamified human resource management system on job satisfaction and engagementHuman Resource Management Journal, 2020
- The Gamification of Learning: a Meta-analysisEducational Psychology Review, 2019