Sportif Başarının Psikolojik Dinamikleri: Duygusal Zekâ ve Zihinsel Dayanıklılık
Open Access
- 25 October 2026
- book chapter
- Published by Özgür Yayınları
- p. 57-69
Abstract
Sportif başarı, fiziksel kapasite, teknik beceri ve taktiksel yeterliliklerin yanı sıra sporcunun psikolojik özellikleri ve duygusal süreçleri tarafından da şekillenen çok boyutlu bir olgudur. Bu bağlamda duygusal zekâ ve zihinsel dayanıklılık, sporcuların rekabet baskısıyla başa çıkma, duygularını düzenleme, dikkatlerini sürdürme ve başarısızlık sonrasında yeniden odaklanma süreçlerinde önemli rol oynayan psikolojik değişkenlerdir. Duygusal zekâ, bireyin kendi duygularını ve başkalarının duygularını algılama, anlama ve düzenleme kapasitesini ifade ederken zihinsel dayanıklılık, zorlayıcı koşullar karşısında hedefe yönelik davranışları sürdürme ve psikolojik uyum sağlama becerisiyle ilişkilidir. Bu bölümde duygusal zekâ ve zihinsel dayanıklılığın kuramsal temelleri, sportif performansla ilişkileri ve bu becerilerin geliştirilmesine yönelik uygulamalar ele alınmaktadır. Ayrıca duygu düzenleme, öz güven, dikkat kontrolü, hedef belirleme, imgeleme ve sosyal desteğin sporcu gelişimindeki işlevleri değerlendirilmektedir. Literatür, duygusal zekâ ile sportif performans arasında olumlu bir ilişki bulunduğuna işaret etmekle birlikte, bu ilişkinin büyüklüğünün sınırlı olabileceğini ve sonuçların spor dalı, ölçüm yöntemi ve bireysel özelliklere göre değişebileceğini göstermektedir. Zihinsel dayanıklılığın geliştirilmesine yönelik uygulamalar da umut verici olmakla birlikte, mevcut araştırmaların yöntemsel sınırlılıkları dikkate alınmalıdır. Sonuç olarak duygusal zekâ ve zihinsel dayanıklılığın fiziksel, teknik ve taktiksel antrenmanlarla bütünleştirilmesi, sporcuların performans gelişimini ve uzun vadeli psikolojik uyumunu destekleyebilecek bütüncül bir yaklaşım sunmaktadır.Keywords
This publication has 7 references indexed in Scilit:
- Developing and training mental toughness in sport: a systematic review and meta-analysis of observational studies and pre-test and post-test experimentsBMJ Open Sport & Exercise Medicine, 2020
- The Influence of Emotional Intelligence on Performance in Competitive Sports: A Meta-Analytical InvestigationSports, 2018
- Are mental toughness and mental health contradictory concepts in elite sport? A narrative review of theory and evidenceJournal of Science and Medicine in Sport, 2017
- Emotional intelligence in sport and exercise: A systematic reviewScandinavian Journal of Medicine & Science in Sports, 2015
- The development and maintenance of mental toughness: Perceptions of elite performersJournal of Sports Sciences, 2008
- TARGET ARTICLES: "Emotional Intelligence: Theory, Findings, and Implications"Psychological Inquiry, 2004
- What Is This Thing Called Mental Toughness? An Investigation of Elite Sport PerformersJournal of Applied Sport Psychology, 2002