Manisa Tarihi Kent Dokusundaki Morfolojik Değişimin Analizi
Open Access
- 25 June 2025
- journal article
- Published by Istanbul Gedik University, DergiPark in Modular Journal
- Vol. 8 (1) , 44-68
Abstract
Anadolu kentleri pek çok medeniyete ve kültüre ev sahipliği yapmıştır. Manisa kenti de bu çok kültürlülüğe dair katmanları barındırmaktadır. Araştırma, Manisa’nın Beylikler ve Osmanlı Dönemlerindeki morfolojik gelişimini analiz ederek kent dokusunun nasıl biçimlendiğini ortaya çıkarmayı amaçlamıştır. Konu ile ilgili yapılan araştırmada, kavramsal inceleme ve nitel araştırma yöntemlerinden olan gözleme dayalı saha araştırması kullanılmış ve araştırmada üç farklı morfolojik yaklaşım benimsenmiştir. Bunlar; morfolojik bölgeleme, sokak-parsel dokusu analizleri ve kentsel artifaktların (kentsel yapıt) kentin morfolojisi üzerindeki etkilerini inceleyen araştırmalardır. Beylikler Dönemi’ndeki gelişim; kalenin ele geçirilmesi, yerleşimin kalenin dışına çıkması ve dağın eteklerine paralel olması şeklinde üç aşamada gerçekleşmiştir. Osmanlı Dönemi’nde ise Manisa Sarayı’nın inşasıyla ovada yerleşim; 15. yüzyılda külliyeler ve camiler aracılığıyla yerleşimin büyümesi, çarşının gelişimi, 16. yüzyılda ve 17-20.yüzyıl aralığında külliyelerle gelişim olarak beş aşama ile açıklanmıştır. Tarihi kent dokusunda topografyanın ve kültürün sonucu olarak dört farklı kent dokusu gözlemlenmiştir. Beylikler Dönemi bölgesinde dik eğim sebebiyle ağırlıklı olarak çıkmaz sokaklardan ve amorf parsellerden oluşan eğimli-organik kent dokusu görülmektedir. Osmanlı Dönemi kent dokusunda ise konut bölgelerinde düz-organik kent dokusu görülmekteyken, kamusal ve ticari alanlarda ise düz-ızgara kent dokusu görülmektedir. Sonuç olarak bu araştırmanın, bütüncül metodolojik yaklaşımı ve tarihi kente dair ortaya koyduğu doku çalışmaları ile Manisa kentinde yürütülmekte olan koruma ve planlama çalışmalarına altlık oluşturabilmesi açısından önemli olduğu düşünülmektedir.Keywords
This publication has 17 references indexed in Scilit:
- The Formation of Dead-End Streets: A Comparison of Islamic and Western CitiesMUKADDİME, 2023
- HISTORICAL CITY EVALUATION IN THE CONTEXT OF MORPHOLOGICAL THEORIES (ISTANBUL, LAST OTTOMAN PERIOD)Architecture and Engineering, 2021
- THE ARCHITECTURE OF THE FORTS2018
- 14 -17. YÜZYILLAR ARASINDA ANADOLU’YA GELEN TÜRK GÖÇLERİ VE ANADOLU’NUN DOĞUSUNDA MEYDANA GELEN DEMOGRAFİK DEĞİŞMELERAKRA KÜLTÜR SANAT VE EDEBİYAT DERGİSİ, 2017
- The Typological Process and the Morphological Period: A Cross-Cultural AssessmentEnvironment and Planning B: Planning and Design, 2014
- Conzenian urban morphology and the character areas of planners and residentsURBAN DESIGN International, 2012
- Urban morphology and conservation in ChinaCities, 2011
- Urban Morphology2009
- A Portrait of the Ottoman CitiesThe Muslim World, 2002
- Alnwick, Northumberland: A Study in Town-Plan AnalysisTransactions and Papers (Institute of British Geographers), 1960