Abstract
Bu bölüm, hemostaz mekanizması, koagülasyon kaskadı ve antikoagülan tedavileri ayrıntılı olarak ele almaktadır. Hemostaz; damar duvarı, trombositler, pıhtılaşma faktörleri, doğal antikoagülanlar ve fibrinolitik sistem arasındaki dengeye dayanır. Damar hasarı sonrasında vazokonstriksiyon, primer hemostaz (trombosit adezyonu, sekresyonu ve agregasyonu) ve sekonder hemostaz (koagülasyon kaskadı) süreçleri sırayla devreye girer. Geleneksel intrensek/ekstrensek ayrımının aksine güncel model; başlangıç, amplifikasyon ve ilerleme fazlarından oluşur. Fibrin pıhtısı Faktör XIII ile stabilize edilir ve fibrinoliz mekanizması kapsamında plazmin aracılığıyla parçalanır. Primer ve sekonder hemostaz bozuklukları kanama zamanı, PT, aPTT gibi testler ve klinik öykü ile değerlendirilir. Kalıtsal ve edinsel trombofili durumlarında ise venöz tromboemboli ve inme riskini önlemek amacıyla antikoagülan ilaçlar kullanılır. Tedavide kullanılan standart heparin, düşük molekül ağırlıklı heparinler (DMAH) ve fondaparinuks parenteral yolla uygulanırken; K vitamini antagonistleri (warfarin) ve yeni oral antikoagülanlar (dabigatran, rivaroksaban, apiksaban, edoksaban) oral yoldan tercih edilir. Warfarin dar tedavi aralığı, besin ve ilaç etkileşimleri nedeniyle düzenli INR takibi gerektirirken; yeni oral antikoagülanlar laboratuvar izlemi gerektirmemeleri, hızlı etkileri ve düşük etkileşim profilleriyle öne çıkmaktadır. Ayrıca COVID-19 hastalarında mikro-trombotik süreçleri önlemek amacıyla antikoagülan profilaksisi büyük önem taşımaktadır.