Öz-Belirleme ve Yaşam Kalitesi: Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Genç Yetişkinler
Open Access
- 22 August 2024
- journal article
- Published by Mersin University Journal of the Faculty of Education in Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi
- Vol. 20 (2) , 148-162
Abstract
Bağımsızlık, bireyin kendisinden beklenen becerileri bir başkasına bağımlı olmadan sergileyerek toplumun aktif bir üyesi olmasıdır. Bireyin bağımsızlığını doğrudan etkileyen ve yetersizlikten kaynaklanan pek çok sınırlılığın erken çocukluk döneminden itibaren sağlanan eğitsel düzenlemeler ve uyarlamalarla azaltılabildiği bilinmektedir. Ancak bu desteklerin yalnızca erken çocukluk ve çocukluk dönemi için değil yetişkinlik ve sonrası için de bağımsız yaşama hazırlayıcı olması önemlidir. Bütün bireyler gibi otizm spektrum bozukluğu olan genç yetişkinlerin de kendi yaşamlarında söz sahibi olarak kendilerine ilişkin hedef belirleme ve bu hedefleri gerçekleştirmek için planlar yapma, bütün bunları nasıl yapacaklarını öğrenme ve bu şekilde yaşam kalitelerini arttırmaya gereksinimleri ve hakları vardır. Öz-belirleme, bireyin yaşamına ilişkin kararlarını yalnızca kendi inancı, iradesi ve değer yargıları doğrultusunda bağımsız olarak almasıdır. Çok boyutlu bir yapı olan yaşam kalitesi ise bireyin fiziksel, duygusal ve maddi refah, kişilerarası ilişkiler, sosyal katılım, haklar ve kişisel gelişim ve öz-belirleme dahil olmak üzere birçok alandaki refahını veya yaşamdan memnuniyetini ifade eden bir kavramdır. Otizm spektrum bozukluğu olan genç yetişkinlerle gerçekleştirilen araştırmaların bulguları öz-belirleme düzeyi yüksek olan bireylerin bağımsızlıklarının arttığını, kendilerinin ve ailelerinin yaşam kalitelerinin daha yüksek olduğunu göstermektedir. Bu araştırmada ulusal özel eğitim alanyazında henüz yeni bir kavram olduğu düşünülen öz-belirlemenin ne olduğu, otizm spektrum bozukluğu olan genç yetişkinlerin yaşamında öz-belirleyiciliğin önemi, yaşam kalitesi kavramı ve yaşam kalitesi ile öz-belirleme arasındaki ilişki açıklanmıştır.Keywords
This publication has 66 references indexed in Scilit:
- Stress and well‐being in autistic adults: Exploring the moderating role of copingAutism Research, 2023
- Student, Educator, and Parent Perspectives of Self‐Determination in High School Students with Autism Spectrum DisorderAutism Research, 2020
- Quality of Life in School-Aged Youth Referred to an Autism Specialty Clinic: A Latent Profile AnalysisJournal of Autism and Developmental Disorders, 2020
- The Vulnerability Experiences Quotient (VEQ): A Study of Vulnerability, Mental Health and Life Satisfaction in Autistic AdultsAutism Research, 2019
- Sexual and Relationship Interest, Knowledge, and Experiences Among Adolescents and Young Adults with Autism Spectrum DisorderArchives of Sexual Behavior, 2019
- Self-Regulation2017
- Self-Determination and Choice2016
- Optimizing Students’ Motivation in the Era of Testing and Pressure: A Self-Determination Theory Perspective2016
- The Association Between Mental Health, Stress, and Coping Supports in Mothers of Children with Autism Spectrum DisordersJournal of Autism and Developmental Disorders, 2012
- Intrinsic Motivation1975