The Examinaton of Ayip Conceptualization From Children’s Perspective and Related Moral Emotions Within The Frame of Social Domain Theory
Open Access
- 30 March 2023
- journal article
- research article
- Published by Sada Institute in Nesne Psikoloji Dergisi
- Vol. 11 (27) , 117-138
Abstract
Bu çalışmanın amacı Türkçede farklı bağlamlarda sıkça kullanılan fakat psikoloji alan yazınında yeterince incelenmemiş ayıp kavramının çocukluk döneminde nasıl kavramsallaştırıldığını keşifsel olarak incelemektir. Bu amaçla ayıp kavramının Turiel’in (1983) Sosyal Alan Kuramı çerçevesinde hangi sosyal alan bağlamında daha fazla tanımlandığı ve hangi duygularla ilişkili olduğu ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Araştırmanın örneklemini Türkiye’nin farklı bölgelerinde yaşayan 7 ile 15 yaş aralığındaki (Ort= 10.12, SS= 1.55) 63 kadın ve 62 erkek olmak üzere toplam 125 çocuk oluşturmaktadır. Çocuklarla yapılan görüşmelerde açık uçlu sorulan sorulardan elde edilen bulgulara göre çocukların ayıp kavramını hem ahlaki hem de uzlaşımsal alanlarda değerlendirdikleri; bu değerlendirmeleri daha çok ‘zarar verme /zarardan kaçınma’ ve ‘erdemli olmayan davranışlar’ ile ‘toplumsal kuralların ihlal edilmesi’ ve ‘cinsel ihlaller ve çıplaklık’ üzerinden ifade ettikleri görülmektedir. Ayıp olarak değerlendirilen durum ve davranışlara ahlaki alanda daha çok öfke ve utanç duygularının, uzlaşımsal alanda ise daha çok tiksinme duygusunun eşlik ettiği görülmektedir. Sonuçlar bir bütün olarak değerlendirildiğinde, çocuklar için ayıp kavramının yazılı olmayan kurallar gibi işleyen, kişilerarası ilişkileri ve sosyal düzeni sürdürmeye yarayan; öfke, utanç, suçluluk ve tiksinme gibi duygularla yakından ilişkili bir kavram olduğu görülmektedir.Keywords
This publication has 39 references indexed in Scilit:
- Mapping morality with a compass: Testing the theory of ‘morality-as-cooperation’ with a new questionnaireJournal of Research in Personality, 2019
- Children's Moral Lives2013
- Moral Foundations Theory2013
- Aliens behaving badly: Children’s acquisition of novel purity-based moralsCognition, 2012
- The role of public exposure in moral and nonmoral shame and guilt.Journal of Personality and Social Psychology, 2002
- Committed compliance, moral self, and internalization: A mediational model.Developmental Psychology, 2002
- The CAD triad hypothesis: A mapping between three moral emotions (contempt, anger, disgust) and three moral codes (community, autonomy, divinity).Journal of Personality and Social Psychology, 1999
- The Autonomous-Relational SelfEuropean Psychologist, 1996
- The four elementary forms of sociality: Framework for a unified theory of social relations.Psychological Review, 1992
- The moral self of infancy: Affective core and procedural knowledgeDevelopmental Review, 1991