Görünmeyen Ellerin Psikolojisi: Algı, Duygu ve Satın Alma Kararı
Authors:
- Seda ArslanSASeda Arslan
- Nuriye GünebakanNGNuriye Günebakan
- Canan Yılmaz UzCUCanan Yılmaz Uz
- Hasan AksoyHAHasan Aksoy
- Semra DoğanSDSemra Doğan
- Barış ÇorumluBÇBarış Çorumlu
- Duygu HıdıroğluDHDuygu Hıdıroğlu
- İnci Erdoğan TarakçıİTİnci Erdoğan Tarakçı
- Sonyel Oflazoğlu DoraSDSonyel Oflazoğlu Dora
- Tolga TorunTTTolga Torun
Open Access
- 16 October 2025
- book chapter
- Published by Özgür Yayınları
- p. 17-30
Abstract
Dijitalleşme, tüketici davranışları ile yakından ilişkili olan bilişsel ve duygusal süreçleri dönüşüme uğratmıştır. Geleneksel bakış açısının merkezine aldığı rasyonel birey anlayışı, yerini artık sınırlı dikkat kapasitesine, duygusal tepkilere ve algoritmik yönlendirmelere dayalı yeni bir dijital tüketici modeline bırakmıştır. Bu doğrultuda yazılan bölümün amacı, dijital ortamda tüketici kararlarını sessiz biçimde şekillendiren algı, duygu ve psikolojik yönlendirme mekanizmalarını farklı açılardan incelemektir. Araştırma, literatür temelli bir inceleme niteliğindedir. Çalışmada, algının dikkat ekonomisi bağlamında nasıl yönetildiği; renk, çerçeveleme ve arayüz tasarımının bilinçdışı etkileri ele alınmıştır. Duyguların stratejik işlevi, nöropazarlama araştırmaları ışığında değerlendirilmiş; karar verme süreçlerinde duyguların bilişsel değerlendirmeden önce geldiği gösterilmiştir. “Görünmeyen Eller” kavramı çerçevesinde, dijital dürtmeler (nudges), seçenek mimarisi ve manipülasyonun etik sınırları tartışılmıştır. Yapılan incelemeler neticesinde, dijital tüketici kararlarının büyük ölçüde duygusal ve algısal uyaranlar tarafından yönlendirildiği; algoritmaların bu süreçleri öngörme ve biçimlendirme gücünün giderek arttığı ortaya konulmaktadır.Keywords
This publication has 233 references indexed in Scilit:
- When corporate silence is costly: Negative consumer responses to corporate silence on social issuesStrategic Management Journal, 2024
- To speak up effectively or often? The effects of voice quality and voice frequency on peers' and managers' evaluationsJournal of Organizational Behavior, 2021
- A Review and Taxonomy of Choice Architecture TechniquesJournal of Behavioral Decision Making, 2015
- The watching eyes phenomenon: The role of a sense of being seen and public self‐awarenessEuropean Journal of Social Psychology, 2015
- Employee silence motives: Investigation of dimensionality and development of measuresJournal of Organizational Behavior, 2012
- Consumer Behavior in Later Life: Current Knowledge, Issues, and New Directions for ResearchPsychology & Marketing, 2012
- Does santa have a great job? Gift shopping value and satisfactionPsychology & Marketing, 2007
- Customers as assetsJournal of Interactive Marketing, 2003
- A situational analysis on how salespeople experience and cope with shame and embarrassmentPsychology & Marketing, 2002
- Emotional Reactions to the Outcomes of Decisions: The Role of Counterfactual Thought in the Experience of Regret and DisappointmentOrganizational Behavior and Human Decision Processes, 1998