Afet Yönetiminde İlaç ve Kimyasal Maddelerin Güvenli Yönetimi
Open Access
- 29 June 2026
- book chapter
- Published by Özgür Yayınları
Abstract
Afetler; depremler, volkanik hareketler, seller, kasırgalar gibi doğa olayları veya insan kaynaklı büyük kazalar sonucunda halk sağlığı ve çevreye hasar veren kriz durumlarıdır. Afet sırasında ilaç ve kimyasal maddelerin güvenli yönetimi afetlere hazır olmanın gerekliliği aynı zamanda toplum ve çevre sağlığını koruma açısından önemli bir konudur. Tehlikeli maddelerin üretimi, depolanması ve taşınması sürekli bir kaza riski taşır. Afet durumlarında bu riskler katlanarak artar ve iyi yönetilemedikleri takdirde katastrofik sonuçlara yol açarlar. Bu yüzden afetlere müdahale ve hazır olmak için acil durum müdahale planları yapılması gerekir. Geçmişteki başarısız müdahalelerden dersler çıkarılması afetlerde ilaç ve kimyasal maddelerin güvenli yönetimi için planların oluşturulmasına katkı sağlar. Türkiye’de yaşanan Kahramanmaraş ve İzmit depremleri, Güney Kore’de meydana gelen Gu-mi hidroflorik asit sızıntısı felaketi, dünyanın çeşitli yerlerindeki kasırgalar ve depremler hem ülkemizde hem de dünyada çok sayıda can kayıplarına yol açan COVID-19 salgını afetlere hazır olmanın gerekliğini vurgulamakla kalmayıp aynı zamanda afet öncesi ve afet sırasında yapılması gerekenler hakkında fikir vermektedir. Büyük çaplı afetlerde sağlık uzmanları ilaç ve kimyasal maddelerin nasıl güvenli yönetileceği konusunda bilgi birikimine sahip olmalıdır. Afetlerde ilaçların uygun depolama ve dağıtım koşullarının değerlendirilmesi sağlık profesyonellerinin görevidir. Kimyasal ve farmasötik maddelerin çevre ve insan sağlığı üzerindeki potansiyel risklerinin belirlenerek tıbbi atıkların, kimyasalların ve radyofarmasötiklerin bilimsel kılavuzlar eşliğinde yönetimi tüm canlılar için hayati önemdedir. Doğru yönetilemeyen atıklar dirençli patojenlerin gelişmesine, gıda toksisitesine, biyoçeşitliliğin azalmasına, ciddi kronik hastalıklara, kanser ve genetik hasarlara sebebiyet vermektedir. Sonuç olarak afetlerde ilaç ve kimyasal güvenliğinin gerekli alt yapı koşullarıyla birlikte sağlanması bu maddelerin iyi yönetilememesine bağlı ikincil halk sağlığı afetlerinin yaşanmamasını sağlayacaktır.Keywords
This publication has 61 references indexed in Scilit:
- A novel spherical fuzzy AHP method to managing waste from face masks and gloves: an Istanbul-based case studyInternational Journal of Environmental Science and Technology, 2024
- Comprehensive review of emerging contaminants: Detection technologies, environmental impact, and management strategiesEcotoxicology and Environmental Safety, 2024
- Emergency response, and community impact after February 6, 2023 Kahramanmaraş Pazarcık and Elbistan Earthquakes: reconnaissance findings and observations on affected region in TürkiyeBulletin of Earthquake Engineering, 2024
- Healthful nutrition as a prevention and intervention paradigm to promote radiation resistance and human healthFood Frontiers, 2024
- Compliance of good storage practices of pharmacies and medicine outlets: a scoping reviewJournal of Pharmacy Practice and Research, 2023
- The impact of COVID-19 pandemic in medical waste amounts: a case study from a high-populated city of TurkeyJournal of Material Cycles and Waste Management, 2022
- Detection of anti-cancer drugs and metabolites in the effluents from a large Brazilian cancer hospital and an evaluation of ecotoxicologyEnvironmental Pollution, 2021
- Baseline data for distribution of contaminants by natural disasters: results from a residential Houston neighborhood during Hurricane Harvey floodingHeliyon, 2019
- Ionizing radiation-induced metabolic oxidative stress and prolonged cell injuryCancer Letters, 2012
- Polycyclic aromatic hydrocarbon contamination in coastal sediments of the Izmit Bay (Marmara Sea): Case studies before and after the Izmit EarthquakeEnvironment International, 2006