Mekânsal Planlamada İklim Değişikliğine Karşı Kırılganlık Değerlendirmelerinin Bir Analizi
- 16 July 2026
- journal article
- Published by Dokuz Eylul University in EKSEN Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi
- Vol. 7 (2)
Abstract
Son yıllarda iklim değişikliğine bağlı gelişen tehlikelerin mekânsal etkilerinin daha görünür hale gelmesi, kırılganlık değerlendirmelerinin mekânsal planlama literatüründe giderek daha fazla ele alınmasını sağlamaktadır. Kırılganlık değerlendirmeleri, mekânsal planlama yoluyla iklim değişikliğine uyum sağlanmasında temel bir ön aşamayı oluşturmakta ve kırılganlığın belirlenmesi, uyum odaklı planlama kararlarının yönlendirilmesinde kritik bir rol oynamaktadır. Bu çalışma, iklim değişikliği ve mekânsal planlama literatürü üzerinden, kırılganlık değerlendirmelerindeki mekânsal ölçek çeşitliliğini, iklim tehlikelerini ve yaygın olarak kullanılan göstergeleri belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda makalede, literatürde yer alan çalışmalar mekânsal ölçek, iklim tehlikeleri ve kullanılan göstergeler çerçevesinde analiz edilmiştir. Bulgular, iklim değişikliğine karşı kırılganlığın küreselden kente kadar uzanan çeşitli mekânsal ölçeklerde değerlendirildiğini göstermektedir. Bu çeşitliliğin, çalışma alanlarının konumu ve özellikleri ile iklim tehlikelerine maruz kalma gibi faktörlerle şekillendiği görülmektedir. Kırılganlık değerlendirmelerinde ele alınan iklim tehlikeleri, sıcak hava olayları, sel, kıyı tehlikeleri, kuraklık ve iklim değişikliği olmak üzere beş ana kategoride sınıflandırılmıştır. Bulgular, mekânsal ölçeğe göre ya da ölçekten bağımsız biçimde belirli iklim tehlikelerine yönelik eğilimler olduğunu göstermektedir. Kırılganlık değerlendirmelerinde yaygın kullanılan göstergeler; mekânsal, fiziksel, çevresel, iklimsel, hidrolojik, yapısal, altyapı, etkilenme ve hazırlık, sosyoekonomik ve kurumsal-yönetişimsel olmak üzere on kategoride ele alınmıştır. Bu çeşitlilik kırılganlığın çok boyutlu niteliğini yansıtmaktadır. Bu kapsamda çalışma, mekânsal planlama süreçlerinde kırılganlık değerlendirmelerine yönelik bir çerçeve sunarak literatüre katkı sağlamaktadır.Keywords
Funding Information
- Yazarlar bu makalenin araştırılması, yazarlığı ve/veya yayımlanması için hiçbir maddi destek almamışlardır.
This publication has 47 references indexed in Scilit:
- Has the IPCC’s revised vulnerability concept been well adopted?AMBIO, 2022
- Mitigation or adaptation, the determination of which strategy should be given priority for urban spatial development: the case study of central cities in TurkeyMitigation and Adaptation Strategies for Global Change, 2022
- Heat stress risk and vulnerability under climate change in Durban metropolitan, South Africa—identifying urban planning priorities for adaptationClimatic Change, 2020
- District flood vulnerability index: urban decision-making toolInternational Journal of Environmental Science and Technology, 2018
- An uncertainty-based framework to quantifying climate change impacts on coastal flood vulnerability: case study of New York CityEnvironmental Monitoring and Assessment, 2017
- An analysis of methods for identifying social vulnerability to climate change and sea level rise: a case study of Hampton Roads, VirginiaNatural Hazards, 2016
- A multi-dimensional assessment of urban vulnerability to climate change in Sub-Saharan AfricaNatural Hazards, 2015
- Sub-basin scale characterization of climate change vulnerability, impacts and adaptation in an Indian River basinRegional Environmental Change, 2013
- A flood vulnerability index for coastal cities and its use in assessing climate change impactsNatural Hazards, 2012
- Assessing coastal vulnerability to climate change: comparing segmentation at global and regional scalesSustainability Science, 2008