İran Ekonomisinde Kaynak Laneti Hipotezi ve Ticari Açıklığın Etkisi: ARDL Sınır Testi Yaklaşımı
Author:
Open Access
- 24 June 2025
- journal article
- Published by Iran Calismalari Dergisi in İran Çalışmaları Dergisi
- Vol. 9 (1) , 55-77
Abstract
Bu çalışma, İran ekonomisinde kaynak laneti hipotezinin geçerliliği ve ticari açıklığın ekonomik büyüme üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. İran ekonomisi, önemli doğal kaynak rezervlerine sahip olmasına rağmen yeterli ekonomik büyüme performansı gösterememektedir. İran ekonomisinin büyüme sorununu kaynak laneti hipotezi çerçevesinde açıklamak ve ticari açıklığın bu olguyu dışlayıp dışlamadığını belirlemek çalışmanın motivasyonunu ortaya koymaktadır. Araştırma, 1990-2021 dönemine ait yıllık verilere dayanmaktadır. Kurulan Gecikmesi Dağıtılmış Otoregresif (ARDL) sınır testi modeli sonuçları, değişkenler arasında eş-bütünleşme ilişkisinin varlığını doğrulamaktadır. Elde edilen bulgular, doğal kaynak kirası değişkeninin uzun dönemde ekonomik büyüme üzerinde negatif ve istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olduğunu, dolayısıyla İran ekonomisinde kaynak laneti hipotezinin geçerli olduğunu göstermektedir. Ticari açıklık değişkeni ise uzun dönemde ekonomik büyümeyi pozitif yönde etkileyerek dış ticaretin kaynak lanetinin etkilerini hafifletebileceğine işaret etmektedir. Aynı zamanda reel gayrisafi sabit sermaye yatırımları değişkeni de ekonomik büyüme üzerinde pozitif ve anlamlı bir etki yaratmaktadır. Hata düzeltme modeline göre, modelde kısa dönemde oluşan sapmaların uzun dönemde telafi edildiği ve tekrar dengeye ulaşıldığı görülmüştür. Bulgular, ticari açıklığın, İran ekonomisinin doğal kaynak bağımlılığını azaltarak ekonomik büyümeyi destekleyebileceğini ve doğal kaynak zenginliğini bir lanet olmaktan çıkarıp bir nimet haline dönüştürebileceğini göstermektedir. Bu çalışma, İran’ın bol doğal kaynak rezervlerinin ekonomik büyümeye olan katkısını optimize etmek için ticari açıklığın oynayabileceği rolü vurgulamakta ve literatüre özgün bir katkı sunmaktadır.Keywords
This publication has 41 references indexed in Scilit:
- Economic growth, natural resource rents, and business openness nexus in regions and income levels of Africa: evidence from recent panel estimatorsMineral Economics, 2023
- The economic impacts of foreign direct investment in oil and gas sector: A CGE analysis for iranian economyEnergy Strategy Reviews, 2020
- Oil curse, economic growth and trade opennessEnergy Economics, 2020
- Transmission channels of the resource curse in Africa: A time perspectiveEconomic Modelling, 2019
- The resource curse exorcised: Evidence from a panel of countriesJournal of Development Economics, 2015
- Natural Resources and Economic Development: New Panel EvidenceEnvironmental and Resource Economics, 2015
- The oil curse, institutional quality, and growth in MENA countries: Evidence from time-varying cointegrationEnergy Economics, 2014
- Resource abundance and economic growth in ChinaChina Economic Review, 2012
- Bounds testing approaches to the analysis of level relationshipsJournal of Applied Econometrics, 2001
- Sustainable development in mineral exporting economiesResources Policy, 1993