Abstract
У статті розглянуто особливості впровадження систем управління інформаційною безпекою (СУІБ) у закладах вищої освіти та наукових установах. Показано актуальність захисту інформаційних активів, зокрема персональних даних здобувачів і співробітників, конфіденційних досліджень і технологій подвійного призначення в умовах зростання кіберзагроз. Проведено аналіз поточного стану інформаційної безпеки в українських навчальних закладах, що виявляє основні проблеми, як-от обмежене фінансування, нестача кваліфікованих фахівців та відсутність стандартизованих підходів. Досліджено досвід упровадження систем управління інформаційною безпекою в університетах різних країн. У статті розглядаються різні методики побудови СУІБ, що містить лінійку міжнародних стандартів ISO/IEC 27000, методологію IT-Grundschutz та вимоги Національного банку України. Здійснено порівняння цих підходів із погляду ефективності, гнучкості та відповідності нормативним вимогам. Для вибору оптимальної методики використано метод аналізу ієрархій (AHP), що дає змогу оцінити й порівняти альтернативи на основі багатьох критеріїв: сфера застосування; орієнтація; гнучкість; технічна деталізація; сертифікація; юридична відповідність; витрати на впровадження. З огляду на специфіку діяльності навчальних закладів і відповідність міжнародним стандартам, зроблено висновок, що найбільш ефективним підходом до створення СУІБ є використання лінійки міжнародних стандартів ISO/IEC 27000. Основними перевагами розробки СУІБ на базі стандарту ISO/IEC 27001:2022 для університетів є універсальність та можливість проведення сертифікації, яка зміцнює довіру партнерів і державних структур, а також розширює можливості міжнародного співробітництва. Запропоновано основні поступові кроки впровадження СУІБ за ISO/IEC 27001:2022, починаючи від діагностичного аудиту й розробки політик до сертифікації та постійного вдосконалення. Підкреслено важливість системного підходу до інформаційної безпеки у вищих навчальних закладах і наукових установах, що дасть змогу забезпечити стабільну роботу та міжнародну співпрацю. The article examines the peculiarities of implementing Information Security Management Systems (ISMS) in higher education institutions and research establishments. It highlights the relevance of protecting information assets, particularly students’ and staff’s personal data, confidential research, and dualuse technologies, amid growing cyber threats. The current state of information security in Ukrainian educational institutions is analyzed, identifying key issues such as limited funding, a lack of qualified professionals, and the absence of standardized approaches. The experience of implementing ISMS in universities across different countries is also explored. The article reviews various ISMS construction methodologies, including international standards ISO/IEC 27000, the IT-Grundschutz methodology, and the requirements of the National Bank of Ukraine. These approaches are compared in terms of efficiency, flexibility, and compliance with regulatory requirements. The Analytic Hierarchy Process (AHP) is utilized to select the optimal methodology, allowing the evaluation and comparison of alternatives based on multiple criteria: scope of application, orientation, flexibility, technical detailing, certification, legal compliance, and implementation costs. The conclusion is drawn that, given the specifics of educational institutions and the need for international standards compliance, the most effective approach to ISMS creation is the use of ISO/IEC 27000 international standards. The main advantages of developing an ISMS based on the ISO/IEC 27001:2022 standard for universities include its universality and the possibility of certification, which strengthens trust among partners and government bodies and expands opportunities for international cooperation. The article proposes key incremental steps for implementing ISMS under ISO/IEC 27001:2022, starting from initial auditing and policy development to certification and continuous improvement. The importance of a systematic approach to information security in higher education institutions and research establishments is emphasized, ensuring stable operation and international collaboration.