Türkiye’de Yenilebilir Yabani ve Kültür Allium Türlerinin Süs Bitkisi Olarak Kullanım Potansiyeli
Open Access
- 25 March 2025
- journal article
- Published by Ataturk Bahce Kulturleri Merkez Arastirma Enstitusu Mudurlugu in Bahçe
- Vol. 54 (Özel Sayı ) , 469-476
Abstract
Allium cinsi, 750’den fazla türü içeren geniş bir bitki grubudur ve gıda, tıbbi ve süs amaçlı kullanımda önemli bir yere sahiptir. Türkiye, birçok Allium türünün gen merkezi olup, ülkenin farklı bölgelerinde doğal olarak yetişen ya da kültüre alınarak üretilen çok sayıda tür bulunmaktadır. Başlıca ürünler arasında soğan (A.cepa L.) ve pırasa (A.ampeloprasum var. porrum L.) yer almaktadır. Fil sarımsağı (A.ampeloprasum var. holmense), yaygın olarak yetiştirilmese de yenilebilir başları ve süs bitkisi olarak kullanılabilen çiçekleriyle dikkat çekmektedir. Kaya sarımsağı (A.macrochaetum Boiss. & Hausskn.) ve Tunceli sarımsağı (A.tuncelianum Kollman, Özhatay, Mathew, Şiraneci), genellikle doğal ortamlarından toplanmakta veya küçük ev bahçelerinde yetiştirilmektedir. Sirmo (A.vineale L.) ise özellikle otlu peynir üretimi için doğadan toplanmaktadır. Bu çalışmada, incelenen türlerin çiçek sap uzunluğu, umbel çapı, umbel yüksekliği, umbeldeki çiçek tomurcuğu sayısı ve tohum kalite özellikleri değerlendirilmiştir. Türlerin çiçek sap uzunluklarının 79.5-146.15 cm, umbeldeki çiçek tomurcuğu sayısının 29.90-2992.20, umbel genişliklerinin 4.52-15.74 cm ve umbel uzunluklarının ise 4.65-12.83 cm arasında değiştiği tespit edilmiştir. Tohum ile çoğaltılan türlerde 1000 tohum ağırlığı 2.39-3.87 g, 1 gramdaki tohum sayısı 235-458 adet ve çimlenme oranı %72-100 arasında değişim göstermektedir. Bu türlerin, gıda olarak kullanılmalarının yanı sıra çekici çiçek renkleriyle (beyaz, pembe, lila ve mor) süs bitkisi olarak da değerlendirilme potansiyeline sahip olduğu gözlemlenmiştir. Özellikle kentsel tarım kavramının giderek önem kazandığı Türkiye ve dünyada, bu türler hem estetik hem de işlevsel açıdan değerli bir alternatif sunmaktadır.Keywords
This publication has 17 references indexed in Scilit:
- Updates on the anticancer potential of garlic organosulfur compounds and their nanoformulations: Plant therapeutics in cancer managementFrontiers in Pharmacology, 2023
- Morphological Characterization of A. vinealeYüzüncü Yıl Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, 2021
- Investigation of Antioxidant Properties and Bioactive Composition of Allium tuncelianum ((Kollman) Ozhatay, Matthew & Siraneci) and Allium sativum L.Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 2018
- Taxonomy, Evolution, and History2018
- The Importance of Edible Landscape in the CitiesTurkish Journal of Agriculture - Food Science and Technology, 2017
- Producing edible landscapes in Seattle's urban forestUrban Forestry & Urban Greening, 2012
- The analysis of onion and garlicJournal of Chromatography A, 2006
- Organosulfur compounds from alliaceae in the prevention of human pathologiesBiomedicine & Pharmacotherapy, 2004
- Evolution, domestication and taxonomy.2002
- Diversity, fertility and seed production of garlic.2002