Türkçe ders kitaplarındaki metni anlama sorularının eleştirel düşünme becerilerine göre incelenmesi
Authors:
- Funda Amanvermez İnci̇rkuşFIFunda Amanvermez İnci̇rkuş
- Kübra Özçeti̇nKÖKübra Özçeti̇n
- 21 March 2021
- journal article
- research article
- Published by RumeliDE Dil ve Edebiyat Arastirmalari Dergisi in Rumelide Dil Ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi
Abstract
Bu çalışmada Türkçe 5-8. sınıf ders kitaplarında yer alan metni anlama ve değerlendirme sorularının eleştirel düşünme becerilerine göre dağılımı sınıf seviyesi (5-8) ve metin türüne göre incelenmiştir. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesiyle yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini 2020-2021 eğitim-öğretim yılında okutulacak Türkçe ders kitapları oluşturmaktadır. Örneklem seçimi amaçlı örnekleme yollarından ölçüt örnekleme yoluyla belirlenmiştir. Veriler doküman incelemesi yoluyla belirlenen ders kitaplarından toplanmıştır. Çalışmada Türkçe ders kitaplarında yer alan metni anlama soruları Amanvermez İncirkuş ve Beyreli (2019) tarafından geliştirilen “Türkçe derslerinde eleştirel düşünmeye yönelik beceriler ve soru örnekleri/kökleri” formuna göre incelenmiştir. Verilerin analizinde betimsel analiz ve içerik analizinden yararlanılmıştır. Güvenirlik için bağımsız değerlendirmeciler arası uyum çalışması yapılmıştır (Güvenirlik=%83). Araştırmada elde edilen başlıca bulgular şöyledir: Bütün sınıf seviyelerinde ve metin türlerinde, tanımlama düzeyinde ve yorumlama düzeyinde yer alan ilişki kurmaya yönelik sorulara çok fazla yer verildiği görülmektedir. Yorumlama düzeyinde örtük anlam ve ana fikir bulma sorularına ise çok az yer verilmiştir. Öğrencinin kendi deneyim ve düşünceleriyle cevap vermesini gerektiren üst düzey düşünme becerilerini harekete geçirecek analiz, çıkarım, varsayımda bulunma, açıklama, değerlendirme becerilerine yönelik sorulara ya çok az yer verilmiştir ya da hiç yer verilmemiştir. Üst düzey düşünme gerektiren sorular kendi içerisinde değerlendirildiğinde açıklama ve değerlendirme sorularına yer verildiği görülmüştür. Ancak bu soruların oranı, tanımlama ve yorumlama sorularına oranla oldukça düşüktür. Bununla birlikte bu sorular, soru tipi olarak açıklama ve değerlendirme düzeyinde değerlendirilse de eleştirel düşünme açısından soruların basit düzeyde olduğu söylenebilir. Sonuç olarak sınıflara ve metin türlerine göre karşılaştırma yapıldığında eleştirel düşünme becerilerine yönelik soruların dağılımında 5. sınıftan 8. sınıfa doğru gidildikçe artan aşamalı bir dağılım görülmemektedir. Dolayısıyla metni anlama soruları hazırlanırken sorular aracılığıyla eleştirel düşünme becerilerinin öğretilmesinde/geliştirilmesinde planlı bir eğitim yapılmadığı söylenebilir.Keywords
This publication has 7 references indexed in Scilit:
- Effect of Metacognitive Reading Strategies on Critical Thinking: A Mixed Methods ResearchEducation and Science, 2020
- Öyküleyici Metinler Aracılığıyla Eleştirel Düşünme Becerilerini Değerlendirmeye Yönelik Bir RubrikAna Dili Eğitimi Dergisi, 2019
- What Do I Say Next? Using the Third Turn to Build Productive Instructional DiscussionsJournal of Adolescent & Adult Literacy, 2017
- The Effects of Critical Thinking Instruction on Training Complex Decision MakingHuman Factors: The Journal of the Human Factors and Ergonomics Society, 2010
- QAR: Enhancing Comprehension and Test Taking Across Grades and Content AreasThe Reading Teacher, 2005
- Designing the Instructional Process to Enhance Critical Thinking across the CurriculumTeaching of Psychology, 1995
- Critical thinking assessmentTheory Into Practice, 1993