Abstract
Santral sinir sisteminde, inflamasyon gelişmesi nörolojik hastalıkların önemli ancak iyi anlaşılmamış bir durumudur. Akut beyin zedelenmesi veya enfeksiyonun ardından, astrositler ve mikrogliyanın etkinleşmesine ek olarak, kompleman faktörleri, sitokinler ve akut faz proteinlerinin oluşumundaki artmayı içeren karmaşık bir inflamatuar yanıt ortaya çıkmaktadır. T lenfositler ve antikorlar da ortaya çıkan bu yanıta katkıda bulunabilir. Zedelenmenin düzeltilmesinin daha güç, ancak kalıcı olduğu nörodejeneratif hastalıklarda inflamatuar yanıt süreklidir. Sürekli olan bu yanıtın başlıca amacı, ölen hücreler veya kümelenmiş proteinlerin temizlenmesi ile onarım işleminin başlatılmasının yanı sıra, dejenerasyon ve hücre ölümüne katkıda bulunma girişimidir. Hayvan modelleri, özgül inflamatuar mediyatörlerin nöroinflamatuar hastalıkların patojenezine katkısını araştırmak ve bu konuda yapılacak olan klinik araştırmalara temel oluşturabilecek bilgiler edinebilmek amacıyla kullanılmaktadır. Nöroinflamatuar hastalıkların oluşum mekanizmalarının ortaya konulması ve yeni tedavilerin geliştirilmesi ancak bu hastalıkların, deney hayvanlarında çalışılabilmesine olanak sağlayabilecek, deneysel modellerin oluşturulmasıyla gerçekleştirilebilir. Nörodejeneratif inflamatuar hastalıklar ile ilgili olarak elde edilecek daha fazla yeni veri, nöroinflamatuar hastalıkların insanlardaki klinik durumu en iyi derecede yansıtabilecek uygun deneysel modellerinin geliştirilmesine olanak tanıyabilecektir. Bu derlemede, en sık görülen Alzheimer hastalığı, Parkinson hastalığı, Hungtington hastalığı ile amyotrofik lateral skleroz gibi nöroinflamatuar hastalıkların kliniğinin yanı sıra, deneysel modellemesinde sıklıkla kullanılan transgenik ve transgenik olmayan yöntemler üzerinde durulmuştur. Ayrıca bu yöntemlerin sınırlamaları, avantajları ve dezavantajlarına değinilmiştir.