Afet Yaşamış Kişilerin Kortizol Seviyeleri
- 25 March 2026
- journal article
- Published by Gumushane University in Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi
- Vol. 15 (1) , 346-352
Abstract
Kortizol, adrenal bezler tarafından üretilen ve karbohidrat metabolizması, enerji üretimi ve inflamasyon düzenlemesi gibi çeşitli metabolik yollarında önemli rol oynayan bir stres hormondur. Kortizol seviyeleri, tükürük, saç, idrar ve serum gibi farklı örnek kaynaklarından ölçülebilir. Afetler, travmatik sıkıntının önemli bir kaynağıdır ve insan yaşamını olumsuz etkileyerek bireylerin yaşam kalitesini bozar. Bir felaket sonrası, çeşitli savunmasız gruplardan bireylerde kortizol seviyeleri genellikle artış gösterir; bu durum, artan kaygı ve stresle ilişkilidir. Bu derleme, afet sonrası hayatta kalanlarda kortizol seviyeleri üzerine mevcut literatürü değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Felaket deneyimleriyle ilişkili kortizol seviyelerini ölçen bilimsel çalışmaları incelemektedir.Sonuç olarak, kortizol seviyeleri, travma sonrası stres bozukluğu (TSSB), depresyon ve anksiyete gibi psikolojik durumların teşhisi ve takibinde etkili bir biyobelirteç olarak görünmektedir. Bu bulgulara dayanarak, kortizol seviyelerinin ölçülmesi, afet mağdurlarının karşılaştığı psikolojik süreçler ve stresle ilişkili ruh sağlığı sorunlarının değerlendirilmesinde güvenilir bir parametre olarak önerilmektedir.Keywords
This publication has 30 references indexed in Scilit:
- Enzymatic digestion of hair increases extraction yields of cortisol: a novel two-dimensional liquid chromatography-tandem mass spectrometry method for hair cortisol analysisAnalytical and Bioanalytical Chemistry, 2025
- Activities of the hypothalamo‐pituitary‐adrenal axis and autonomic nervous system following a strong earthquakeStress and Health, 2023
- Cortisol detection methods for stress monitoring in connected healthHealth Sciences Review, 2023
- Maternal stress and hair cortisol among pregnant women following hurricane FlorenceAmerican Journal of Human Biology, 2022
- Relationship between housing damage and serum cortisol among survivors of the 2011 tsunami disasterJournal of Environmental Psychology, 2021
- Relationship between salivary cortisol and depression in adolescent survivors of a major natural disasterThe Journal of Physiological Sciences, 2014
- Biological and psychological markers of stress in humans: Focus on the Trier Social Stress TestNeuroscience & Biobehavioral Reviews, 2014
- Hair Cortisol Level as a Biomarker for Altered Hypothalamic-Pituitary-Adrenal Activity in Female Adolescents with Posttraumatic Stress Disorder After the 2008 Wenchuan EarthquakeBiological Psychiatry, 2012
- Why do we respond so differently? Reviewing determinants of human salivary cortisol responses to challengePsychoneuroendocrinology, 2009
- DISTRESS, ELEVATED CORTISOL, COGNITIVE DEFICITS, AND ILLNESS FOLLOWING A NATURAL DISASTERJournal of Environmental Psychology, 1997