Abstract
Bu araştırma kapsamında sosyal bilgiler öğretmen adaylarının sosyal bilgilerle ilişkili gördüğü kavramların belirlenerek sosyal bilgilere yönelik bilişsel yapılarına yönelik çıkarımlarda bulunmak amaçlanmıştır. Durum çalışması deseninde yürütülen bu çalışmada veriler, araştırmacı tarafından sosyal bilgiler dersi ile ilişkili görülen kavramların belirlenmesi amacıyla oluşturulan bağımsız kelime ilişkilendirme testi ile toplanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde betimsel analizi tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu ise bir devlet üniversitesinde öğrenim görmekte olan 111 sosyal bilgiler öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırma sonucunda, öğretmen adaylarının sınıf düzeylerinin farklılaşmasının sosyal bilgilerle ilişkili görülen kavramlar üzerinde önemli bir belirleyici olmadığı, sosyal bilgilere yönelik yapılan tanımlarda en fazla kullanılan kavramların “birey”, “yurttaşlık” ve “tarih” kavramlarının olduğu görülmüştür. Öğretmen adaylarının sosyal bilgilere yönelik yapmış oldukları tanımların, alanyazındaki bilimsel tanımlarla uyumlu olduğu, bu tanımlarda öğretmen adaylarının en fazla yer verdiği sosyal bilim alanlarının ise “tarih” ve “coğrafya” olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca çalışmada, sosyal bilgilerle yakından ilişkili görülen kavramlardan olan demokrasi, haklar, sorumluluk, toplum, birey, adalet, çevre gibi kavramların da sosyal bilgilerin iyi ve sorumlu vatandaşlar yetiştirme amacına uygun olarak ifade edilen kavramlar olduğu ortaya konulmuştur. Sonuçlardan hareketle, lisans eğitiminde sosyal bilgilerin disiplinlerarası yönüne ve diğer sosyal bilim alanlarının sosyal bilgiler eğitimindeki önemine daha fazla vurgu yapılması gerektiği düşünülmektedir.