İsraf ve Aşırı Tüketimin Semitik Dinler ve Tüketim Türleri Açısından İncelenmesi
Open Access
- 31 December 2025
- journal article
- Published by Journal of the Human and Social Sciences Researchers in İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi
- Vol. 14 (5) , 2961-2979
Abstract
İsraf genel olarak insanın sahip olduğu maddi imkânları gereksiz yere saçıp savurması olarak bilinmektedir. Ancak insanın zamanını, emeğini, tabiatı da bilinçsizce tüketmesi de israf kapsamında değerlendirilir. Tüketim ise, üretilen veya yapılan şeylerin kullanılıp harcanması olarak tanımlanırken; aşırı tüketim birtakım sebepler ve etkenler nedeniyle insanların ihtiyaç duyduğundan daha fazlasını alması, harcaması ve tüketmesidir. Tüketim, modern insanların sadece fiziksel ihtiyaçlarının karşılandığı bir faaliyet değil, duygusal ve psikolojik ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla gerçekleştirilen bir telafi mekanizması olarak görülmektedir. Semitik dinlerin kutsal metinlerinde ve yorum geleneğinde israf, sadece maddi kaynakların zamanın ve emeğin boşa harcanması olarak değil aynı zamanda doğal kaynakların da ölçüsüz kullanımı olarak değerlendirilmektedir. Bu dinlere ait kutsal metinlerde aşırılık ve savurganlık hem bireysel hem toplumsal düzeyde dengeyi bozucu bir davranış olarak eleştirilmektedir. Semitik dinlerin ortak mesajı, insanı ölçülülüğe, şükre ve sorumluluk bilincine çağırmaktır. Günümüz dünyasında modern dönem tüketim türleri zorunlu tüketim ve faydacı tüketim olarak sınıflandırılırken, postmodern tüketim türleri ise deneyimsel tüketim, sembolik tüketim, gösterişçi tüketim ve hedonik (hazcı) tüketim olarak gruplandırılmaktadır. Reklam ve medya, gelir düzeyi ve kredi olanaklarının artması, toplumsal baskı ve statü arayışı, online alışveriş ve ürünlere kolay erişim, teknolojik gelişmeler ve ürün çeşitliliğindeki artışlar ile psikolojik faktörler insanları aşırı tüketime teşvik etmektedir. Bu çalışmada ilk olarak, israf konusu Eski Ahit, Yeni Ahit ve Kur’an’dan örnek ayetlere ortaya konulmuştur. Bu çerçevede söz konusu geleneklerdeki yorum çalışmalarına da yer verilecektir. Daha sonra tüketim türleri ve insanları aşırı tüketime teşvik eden faktörler ele alınacaktır. Son olarak da bu dini yaklaşımların, günümüz tüketim kültürü ve çevresel krizler bağlamında nasıl bir ahlaki rehberlik sunduğu tartışılmaktadır.Keywords
This publication has 13 references indexed in Scilit:
- TÜKETİM KÜLTÜRÜ VE DİNİN METALAŞMASIStratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2025
- Evlilik Öncesi Alışverişte Kişisel Değerler, Hedonik ve Faydacı Tüketim ve Sosyal Karşılaştırmanın Sosyo-Demografik Değişkenler Açısından İncelenmesiADAM AKADEMİ Sosyal Bilimler Dergisi, 2022
- GÖSTERİŞÇİ, DENEYİMSEL VE SEMBOLİK TÜKETİM ÖLÇEKLERİNİN TÜRKÇEYE UYARLANMASIPazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, 2022
- The Effect of Religiosity on Hedonic Consumption and Wasteful Consumption BehaviorJournal of Ilahiyat Researches, 2021
- Discussion on the Concept of Over-consumption2019
- SOSYAL MEDYANIN TÜKETİM GÜCÜElectronic Journal of New Media, 2017
- A Prototype of Multicomponent Brand Personality Structure: A Consumption Synmbolism ApproachPsychology & Marketing, 2013
- To Do or to Have? That Is the Question.Journal of Personality and Social Psychology, 2003
- Consumer Choice between Hedonic and Utilitarian GoodsJournal of Marketing Research, 2000
- Work and/or Fun: Measuring Hedonic and Utilitarian Shopping ValueJournal of Consumer Research, 1994