Abstract
Oksisteroller, kolesterolün oksidasyonu sonucu oluşan 27-C'li yan ürünleridir. Farklı kimyasal yapılara sahip çok sayıda oksisterol türevi bulunmaktadır. Kolesterol molekülüne bir oksijenli fonksiyonel grubun çeşitli pozisyonlarda eklenmesi ile oluşan oksisteroller, kolesterol molekülünün yarı ömrünü büyük ölçüde azaltmaktadır. Bu moleküller, kolesterolün vücuttan atılımını artırır ya da suda çözünen safra asitlerinin oksidasyon reaksiyonlarına aracılık eder. Ayrıca, molekülün, lipofilik membranları geçmesine olanak sağlar. Oksisteroller, özellikle steroid yan zincirine oksijen eklenmesiyle kolaylıkla hücrelerden dışarı taşınabilir ve böylece ekstrahepatik kaynaklardan kolesterolün uzaklaştırılmasını kolaylaştırır. Oksisteroller, enzimatik ve enzimatik olmayan yollarla olmak üzere iki farklı yolaktan oluşabilir veya üretilir. Dolaşımda ve dokularda enzimatik yolla oluşan oksisteroller daha fazla bulunmaktadır ve bu türevler vücutta önemli biyolojik faaliyetlerin regülasyonunda görevler almaktadır. Enzimatik olmayan (oto-oksidasyon) yolla oluşan oksisterol türevleri ise patolojik olayların oluşumuna katkıda bulunurlar. Sitotoksik ve pro-apoptotik özellikleri yanı sıra inflamatuar yanıtları indükledikleri ve hücre farklılaşma sürecinde yer almaları nedeniyle ateroskleroz, yaşlanma, Alzheimer ve kanser gibi pek çok hastalığın oluşum mekanizmasında rol oynadıkları belirtilmektedir. Memeli dokularında çok düşük konsantrasyonlarda olduğu belirlenen oksisteroller, pek çok patolojik durumda dokularda yüksek düzeylere ulaşabilmektedir. Bu nedenle, kolesterolün atılım yolaklarında oluşan bu moleküllerin hastalıkların teşhisi ve izlenmesinde biyobelirteç olarak kullanılabileceği düşünülmektedir. Bu çalışmada, pek çok hastalığın patogenezi ile de ilişkilendirilen oksisterollerin biyolojik etkileri ve kronik hastalıklarla ilişkileri ortaya konulmuştur.

This publication has 59 references indexed in Scilit: