MCMikołaj Cześnik

Mikołaj Cześnik

*This is an algorithmically generated author record based on publicly available information.

Current Organizations / Institutes

The organizations/institutes from the scholar's latest article

Previous Organizations / Institutes

The organizations / institutes from the scholar's other articles in the past ten years


Mikołaj Cześnik has a total of 60 co-authors. Here are the top co-authors by number of shared publications:


Latest Publications

  • Open Access

    Pochodzenie klasowe Polaków. Deklaracje o przodkach jako element pozycji klasowej

    by Mikołaj Cześnik

    Artykuł przedstawia analizę deklarowanego pochodzenia społecznego Polaków jako istotnego, choć dotąd marginalizowanego wymiaru pozycji klasowej we współczesnym społeczeństwie. Pochodzenie społeczne rozumiane jest tu nie tylko jako fakt biograficzny, odnoszący się do strukturalnej pozycji przodków, lecz także jako akt symbolicznej identyfikacji z określoną tradycją klasową, zakorzeniony w pamięci rodzinnej i dziedziczonym habitusie. W tekście postawiono pytania o to, w jakim stopniu Polki i Polacy posługują się kategorią pochodzenia klasowego, jakie typy pochodzenia deklarują oraz jakie konsekwencje społeczne, kulturowe i polityczne wiążą się z tymi deklaracjami. Analizy empiryczne oparto na danych z Polskiego Generalnego Studium Wyborczego 2023, obejmujących reprezentatywne próby dorosłych mieszkańców Polski. Wyniki pokazują, że deklarowane pochodzenie społeczne jest silnie powiązane z innymi wymiarami klasowości, takimi jak wykształcenie, pozycja zawodowa, kapitał kulturowy i społeczny, a także z subiektywną oceną własnej pozycji społecznej. Jednocześnie zachowuje ono autonomiczne znaczenie nawet po kontroli klasycznych wskaźników statusu społeczno-ekonomicznego. Artykuł wskazuje również, że deklarowane pochodzenie społeczne systematycznie różnicuje orientacje światopoglądowe i preferencje polityczne, szczególnie w obszarze kwestii kulturowych i symbolicznych. Konkluzja zawiera argument, że pochodzenie społeczne należy traktować jako odrębny, relacyjno-historyczny komponent klasowości, który uzupełnia dominujące w badaniach ilościowych strukturalne ujęcia klasy społecznej.

  • Does Ideological Extremism within Generations Explain Electoral Mobilization? The Evidence from Poland 2011–2023

    by Maciej Sychowiec, Mikołaj Cześnik, Oliwia Szczupska

    Does ideological extremism within generations explain electoral mobilization? While much of the literature on voter turnout highlights the importance of system-level polarization and the congruence between voters’ ideological positions and party options, the influence of intra-generational peer dynamics on voting behavior remains less explored. Moreover, unlike the ambivalence often produced by cross-pressures in intimate networks such as families or close friends, divergence from generational peers may heighten the salience of political identity and encourage mobilization. This paper argues that individuals with more extreme ideological views relative to the average within their generation are more likely to participate in elections. Rather than a condition of alienation, ideological extremism operates as an active force that compels individuals to defend their political identities, either by resisting perceived threats from opposing ideologies or by articulating deeply held convictions. Using data from the Polish National Election Study (POLNES) collected between 2011 and 2023, this study examines how divergence from generational norms functions as a distinctive form of extremism that mobilizes voters. The findings indicate that ideological extremism within generations increases the likelihood of voter turnout, offering new insights into the interplay between ideological extremism, generational contexts, and electoral mobilization.

  • Open Access

    Partycypacja i reprezentacja. Głos młodych Europejczyków w kształtowaniu demokracji

    by Wit Hubert, Mikołaj Cześnik

    Artykuł analizuje postawy i oczekiwania młodych Europejczyków wobec systemu demokratycznego w kontekście spadku zaufania do instytucji politycznych. Celem rozważań jest identyfikacja przyczyn obserwowanego krytycyzmu oraz sprawdzenie, w jakim stopniu rozwiązania proponowane przez młodzież (rekomendacje dla decydentów politycznych i sektora edukacji) koncentrują się na pogłębieniu partycypacji i zwiększeniu przejrzystości procesów decyzyjnych. Artykuł przedstawia wyniki warsztatów Youth Democracy Labs zorganizowanych w ramach projektu ActEU („Towards a new era of representative democracy: Activating European citizens’ trust in times of crises and polarization”), które służyły zbadaniu nastawienia młodych Europejczyków do systemu demokratycznego oraz opracowaniu wspomnianych rekomendacji. Na podstawie 17 warsztatów przeprowadzonych w 10 krajach Unii Europejskiej, m.in. w Polsce, określono główne obszary, w których należy dokonać zmian. Wyniki wskazują, że młodzi Europejczycy, chociaż krytyczni wobec instytucji, nadal są przywiązani do wartości demokratycznych, a ponadto gotowi do aktywnego uczestnictwa w życiu publicznym, ale pod warunkiem stworzenia sprzyjających temu mechanizmów. Analiza rekomendacji pozwala dostrzec również lokalną specyfikę kontekstu, np. silnie w Polsce akcentowaną potrzebę edukacji obywatelskiej czy rozwoju narzędzi cyfrowych ułatwiających partycypację obywatelską.

  • O „dobrej zmianie" w Polsce. Krytyczna lektura monografii Good Change: The Rise and Fall of Poland's Illiberal Revolution

    by Mikołaj Cześnik

    Artykuł stanowi krytyczną analizę monografii Good Change: The Rise and Fall of Poland's Illiberal Revolution Stanleya Billa i Bena Stanleya (2025) poświęconej społecznym i kulturowym źródłom sukcesu projektu politycznego określanego jako „dobra zmiana". Esej rekonstruuje główne tezy książki, wskazując jej walory interpretacyjne, zwłaszcza umiejętne połączenie perspektywy historycznej, kulturowej i politologicznej oraz empatyczne podejście do polskiego kontekstu społecznego. Jednocześnie autor podejmuje krytyczną polemikę z wybranymi elementami analizy, zwracając uwagę na niedostateczne uwzględnienie kwestii legitymacji demokratycznej porządku III Rzeczypospolitej, strukturalnych uwarunkowań populizmu oraz zróżnicowania klas ludowych. W artykule argumentuje się, że pominięcie perspektywy klasowej prowadzi do częściowego „odcieleśnienia" analizy populizmu, redukowanego do sfery symbolicznej i kulturowej. Esej traktuje książkę Billa i Stanleya jako ważny punkt wyjścia do dalszej refleksji nad relacją między liberalną demokracją, wspólnotą moralną i doświadczeniem społecznym w Polsce po 1989 roku.

  • Open Access

    Polityka z klasą - o nieoczywistych relacjach polityczności i klasowości w Polsce

    by Mikołaj Cześnik

    The article proposes a theoretical model that enables an analysis of Polish political life from a class-based perspective, taking account of both the communist past and the post-communist present. Class dynamics are crucial in shaping power relations, the representation of social groups, and political behavior. At the same time, the author draws attention to the political nature of class itself and the class-based dimension of politics, which are often overlooked in public and academic debate in Poland. The analysis explores how social structures shaped during the communist era and transformed during the post-1989 transition have contributed to contemporary inequalities and class hierarchies. Drawing on classical theories (Marx, Weber, Bourdieu), the article highlights how understanding contemporary sociopolitical processes requires reflection over the legacy of communism, the dynamics of the transition period, and, above all, the marginalization of class-based discourse and class imaginaries in the Polish public sphere.

  • Głosowanie klasowe w wyborach parlamentarnych 2023 roku w Polsce

    by Mikołaj Cześnik, Oliwia Szczupska

    Artykuł ma na celu analizę wpływu przynależności klasowej na preferencje polityczne w wyborach parlamentarnych w Polsce w 2023 roku. Proponujemy nowoczesny schemat analizy klasowej, uwzględniający czynniki ekonomiczne, społeczne i kulturowe. Wykorzystując dane Polskiego Generalnego Studium Wyborczego (PGSW) wykazujemy, że klasy społeczne – ludowa, średnia i wyższa – znacząco różnią się w swoich wyborach politycznych. Klasa ludowa głównie wspiera Prawo i Sprawiedliwość (PiS), partię o programie socjalnym, który odpowiada na jej potrzeby. Z kolei klasa wyższa preferuje Koalicję Obywatelską (KO), partię reprezentującą interesy liberalne, sprzyjające jej dobrostanowi. Podkreślamy, że podziały klasowe pozostają istotnym czynnikiem wpływającym na polityczną polaryzację w Polsce, nawet po uwzględnieniu wielu innych determinant zachowań wyborczych. Artykuł stanowi wkład w piśmiennictwo dotyczące wpływu klasowości na politykę, preferencje wyborcze i szersze procesy społeczno-polityczne.


  • Demografia, wybory, reprezentacja – dylematy demokracji przedstawicielskiej w starzejącym się społeczeństwie polskim

    by Mikołaj Cześnik

    Państwo – demokracja – obywatelstwo – wybory. Księga dedykowana Profesorowi Jackowi Raciborskiemu (EBOOK) | Księga jubileuszowa dla profesora Jacka Raciborskiego, wieloletniego pracownika Wydziału (wcześniej Instytutu) Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego przygotowana przez jego współpracowników i uczniów. Tom został podzielony na cztery części poświęcone | Nauki społeczne \ Socjologia \ Socjologia |

  • Wiek a uczestnictwo wyborcze w Polsce: cykl życia, okres, kohorta

    by Mikołaj Cześnik, Piotr Zagórski

    Celem artykułu jest sproblematyzowanie relacji między wiekiem a uczestnictwem wyborczym w Polsce, ich syntetyczne omówienie, a także analiza empiryczna. Mają one znaczenie dla wielu aspektów i obszarów życia społecznego, politycznego, gospodarczego, a szczególnej wagi nabierają współcześnie, w dobie fundamentalnych zmian demograficznych zachodzących w Polsce. Przeprowadzone przez nas analizy potwierdzają, odwołując się do najlepszych publicznie dostępnych danych empirycznych (PGSW), istnienie wyraźnych związków między wiekiem a uczestnictwem wyborczym. Te związki mają znaczenie dla procesu demokratycznego i politycznej reprezentacji. Rosnące dysproporcje między poszczególnymi grupami wiekowymi skutkują zmianą poziomu ich reprezentacji. Analiza wpływu wieku na wyborcze uczestnictwo (cyklu życiowego, okresu/momentu historycznego, kohorty) wskazuje na większe znaczenie cyklu życia i (względnie) mniejsze znaczenie doświadczeń pokoleniowych, generacyjnych, kohortowych. Odnotowywane w Polsce systematyczne różnice we frekwencji wyborczej między poszczególnymi grupami wiekowymi nie są świadectwem pokoleniowych różnic w (skłonności do) partycypacji. Większe znaczenie ma cykl życia i jego fazy.


  • Open Access

    Zamożność, wpływy, poważanie – społecznie cenione dobra oczami polskich wyborców

    by Mikołaj Cześnik, Rafał Miśta

    Głównym celem artykułu jest analiza zmian w dostępie do społecznie cenionych dóbr (zmian postrzeganych subiektywnie przez respondentów), takich jak zamożność, wpływy i poważanie, a także analiza wpływu tych zmian na decyzje o głosowaniu. Stawiamy następujące pytania badawcze: czy w ciągu czterech lat urzędowania PiS dokonało redystrybucji bogactwa, władzy i prestiżu w polskim społeczeństwie? Czy ci, do których ta oferta była przede wszystkim skierowana (czyli osoby nieuprzywilejowane w dostępie do wyżej wymienionych dóbr), uważają, że ich sytuacja w tym zakresie poprawiła się? Dane PGSW pozwalają zidentyfikować statystycznie istotną różnicę w ocenie ostatnich czterech lat (pod względem dostępu do społecznie cenionych dóbr) między elektoratem PiS a innymi grupami w polskim społeczeństwie. Stwierdzamy, że zmienna ta wywiera znaczący wpływ na głosowanie, nawet gdy wiele innych istotnych determinant zachowań wyborczych w Polsce jest kontrolowanych. Wyniki tych analiz stanowią wkład w piśmiennictwo dotyczące demokracji, zachowań wyborczych, populizmu, a przede wszystkim populistów u władzy.