Barış Keçeci

Bu çalışma, İş Sistemleri Mühendisliği (İSM) yaklaşımını Hitchins’in Beş Katmanlı Modeli çerçevesinde, tarım makineleri sektöründeki öncü bir traktör üreticisi üzerinden incelemektedir. Yin (2009) tarafından kavramsallaştırılan nitel durum çalışması desenini benimseyen araştırma, temel iş süreçlerinin sistemik entegrasyonunu analiz etmektedir. Analiz; tasarım, tedarik, endüstriyelleştirme ve satış sonrası süreçlerin bütüncül bir yaklaşımla ele alınmasının kurumsal performansa katkısını değerlendirmek amacıyla, işletme içi süreç kartları ve kurumsal sürdürülebilirlik raporları üzerinden veri üçgenlemesi yapılarak kurgulanmıştır. Bulgular; İSM modelinin süreçler arası koordinasyonu güçlendirdiğini, Anahtar Performans Göstergeleri (KPI) optimizasyonları aracılığıyla kaynak verimliliğini artırdığını ve Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları (SKA 8, 9, 12 ve 17) ile stratejik uyumu desteklediğini göstermektedir. Sonuç olarak, Hitchins modelinin karmaşık üretim ortamlarında operasyonel mükemmelliğe ulaşmak ve sürdürülebilir kurumsal yapılar inşa etmek için güçlü bir metodolojik çerçeve sunduğu tespit edilmiştir.

Bisiklet paylaşım sistemleri (BPS), kullanıcıların bisikletleri satın alma ve bakım sorumluluğu olmaksızın kiralayabildikleri yaygın bir araç paylaşım platformudur. BPS’de yeniden dengeleme, yüksek talep noktalarında bisikletlerin erişilebilirliğini ve bakım–dağıtım süreçlerinin sürdürülebilirliğini sağladığı için kritik öneme sahiptir. Son yıllarda kullanım kolaylığı nedeniyle elektrikli bisikletler (e-bisiklet) tercih edilmektedir. Ayrıca dengeleme işlemi için kullanılan araçlar boyut, hız ve kapasite açısından farklılık gösterebilmektedir. Bu nedenle çalışmada, batarya değişimli e-bisikletlerin kullanıldığı BPS’de (e-BPS) heterojen filo ile statik tam yeniden dengeleme problemi (e-HSTYDP) ele alınmıştır. e-HSTYDP, istasyonlar arasında e-bisikletlerin yeniden dağıtımında kullanılacak araç tipinin seçilmesi ve dengelemenin yapılması problemidir. Toplam dengeleme süresi ve toplam maliyet amaçlarının ayrı ayrı ele alındığı problem için karma tamsayılı model geliştirilmiştir. e-HSTYDP, NP-zor sınıfında yer aldığından, orta ve büyük boyutlu problemlere makul zamanlarda çözüm üretebilmek amacıyla Clarke-Wright Tasarruf (CWT) algoritmasına dayalı çözüm kurucu algoritma geliştirilmiştir. Model ve algoritmanın performansı, 6–40 düğüm arasında değişen 78 test problemi üzerinde incelenmiştir. Sonuçlar, küçük boyutlu problemler için modelin en iyi ya da en iyiye yakın çözümleri kısa sürede (en fazla 700 sn) üretebildiğini, ancak problem boyutu arttıkça çözüm süresinin hızla yükseldiğini göstermektedir. s-CWT algoritması ise orta ve büyük boyutlu problemlere 125 sn’den daha kısa sürede uygun çözümler üretmiş ve modelin bulduğu 3 çözümü iyileştirmiştir..

Covid-19 pandemisinin ortaya çıkışı ile eğitim sektörü etkilenmiştir. Okulların kapanması ile ilk olarak çevrimiçi eğitim modeli benimsenmiş ardından eğitime ara verilmeden ve bireylerin sağlıklarını riske atmadan belirlenen bazı önleyici davranışlar ile eğitime devam edilmiştir. Normalleşme süreci ile eğitim alanlarına geri dönen öğrencilerin maske, mesafe ve hijyen kurallarına uyması beklenmiştir. Bu sebeple Covid-19 pandemi sürecinde alınan önlemlerin eğitim kalitesi üzerindeki etkisini analiz etmek büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada Covid-19 sürecinde alınan önleyici davranışların eğitim kalitesine olan etkilerini tespit etmek amaçlanmıştır. Veri toplama yöntemi olarak çevrimiçi anket uygulaması tercih edilmiştir. Ankete 400 kişi katılım sağlamıştır. Ankete katılan bireylerin %60’nın kadın ve %40’nın erkek olduğu görülmüştür. Ankete katılımın çoğunlukta aile evinde yaşayan, lisans düzeyinde eğitim gören ve 23-28 yaş aralığındaki bireylerden olduğu görülmektedir. Çevrimiçi anket uygulaması ile elde edilen veriler için yapısal eşitlik modeli uygulanmıştır. Gerçekleştirilen yapısal eşitlik modeli sonucunda Covid-19 pandemisinde eğitim kalitesini en fazla, eğitimci tutumu faktörünün etkilediği tespit edilmiştir.

Türk savunma sanayi firmaları son yirmi yıl içerisinde elde ettikleri başarılar, ulaştıkları yüksek ciro rakamları ve yürüttükleri çeşitli savunma projeleri sayesinde uluslararası platformlarda küresel çözümler sunmaktadır. Savunma sanayinde rekabet gücünü elde tutmak için, tedarikçi seçimi kritik bir öneme sahiptir. Farklı tedarikçi alternatiflerinin bulunduğu, kriterlerin hem nitel hem de nicel özelliğe sahip olması ve bu kriterlerin birbiriyle çelişen ve birbirini tamamlayan özelliklerinin bulunması tedarikçi seçim kararını karmaşıklaştırmaktadır. Tedarikçi seçiminde doğru karar vermek, firmaların maliyetlerini düşürmesine, kaliteli ürünler çıkarmasına sebep olmakta ve rekabet gücünü arttırmaktadır. Firmalar bu kararı verirken genellikle sezgisel yaklaşımlardan yararlanmaktadır. Buradaki karar problemi doğası gereği zor ve karmaşık olduğundan firmaların doğru karar verebilmesi için karar biliminin yöntemlerine başvurmak faydalı olacaktır. Bu nedenle çok kriterli karar verme yöntemlerinin ışığında en uygun çözüme ulaşılabilecektir. Çalışmanın uygulama bölümünde savunma sanayisinde faaliyet gösteren bir firmanın tedarikçi seçim problemi incelenmiş, firmanın tedarikçi seçim prosedüründe kullanılan 5 kriter ile TOPSIS ve VIKOR uygulanmıştır. Ayrıca literatürde seçimde faydalı olacağı düşünülen ek kriterler incelenmiş ve firmada çalışan yetkili personellerin ortak kararı ile 2 yeni kriter eklenerek, toplam 7 kriterle TOPSIS ve VIKOR yeniden uygulanarak, ideal tedarikçi seçimi yapılması amaçlanmış ve yöntemlerin sonuçlarına yer verilmiştir. Firma yönetimi uygulamanın faydalı olduğunu ve tedarikçi seçim prosedürlerine 2 yeni kriteri dahil edeceklerini, ayrıca tedarikçi seçiminde uyguladıkları mevcut prosedür yerine ÇKKV yöntemlerini kullanabileceğini belirtmiştir.

This paper aims to develop a novel hesitant fuzzy weighting method combined with probabilistic hesitant fuzzy COPRAS and to apply the proposed algorithm to a real-life ERP software selection problem. The proposed algorithm has two stages. First, the weights of evaluation criteria are determined via the hesitant fuzzy cross-entropy weighting method using different distance measures. Then, the ranking of alternatives is obtained by probabilistic hesitant fuzzy COPRAS. Six qualitative criteria are considered in the application, and the three alternatives are ranked using different cross-entropy and distance measures. The results are compared with those obtained from the COPRAS, fuzzy COPRAS and hesitant fuzzy COPRAS methods. The application results show that the proposed algorithm is helpful in ranking alternatives with each entropy and distance measure. As far as the authors know, no method combines probabilistic hesitant fuzzy COPRAS with hesitant fuzzy cross-entropy with various distance metrics exists.

The paper is not well-written or organized. It is not mentioned clearly why and how the methods are used. Also, the results are not discussed and compared properly. The paper looks like a simple draft technical paper rather than a scientific paper. ...

Kümelendirilmiş gezgin satıcı problemi (KGSP), gezgin satıcı probleminin (GSP) bir uzantısıdır ve tüm düğümler kesişimleri boş küme olan kümelere bölünerek her küme bir turda mutlaka bir kez ziyaret edilmelidir. Ayrıca uğranan her kümede bulunan tüm düğümler mutlaka ziyaret edilmelidir. Bu çalışmada, KGSP'nin genel bir uzantısı olan Seçici Kümelendirilmiş GSP (SKGSP) tanımlanmaktadır. SKGSP’de amaç, belirli bir zaman kısıtı içerisinde en büyük toplam kazancı elde edecek şekilde kümelerin seçilerek ziyaret edilecek düğüm sırasının bulunmasıdır. Problemde, gezgin eğer bir kümeyi ziyaret edecek ise küme içindeki tüm düğümleri ziyaret etmelidir. Bu problem, küme seçimi ve seçilen kümelerde düğümler arasındaki en kısa yolun belirlenmesi karar problemlerini birlikte içerir. Çalışmada, SKGSP tanımı ve ilgili problem için yeni formülasyonlar önerilmektedir. Formülasyonların performansı, 52 test probleminden türetilmiş 416 problem üzerinde denenerek sonuçlara yer verilmiştir.

COVID-19 salgını tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de bütün sistemleri etkilemiş ve dengeleri değiştirmiştir. Dengeler yeniden şekillenirken, sistemler geri beslemelerle yeni tepkiler vererek devamlılıklarını sürdürmeye çalışmaktadır. Özellikle örgütler çalışma düzenlerini yeniden yapılandırmaktadır. İşten çıkarmaların kanunen yasaklandığı bu süreçte bazı örgütler çalışanlarını ücretsiz izne çıkartırken, bazıları ise kısa çalışma ödeneğinden yararlanarak çalışanlarını esnek çalışma sistemine geçirmiştir. Esnek çalışma sisteminde, örneğin bir bölümde, her gün çalışanların tamamı yerine bir kısmı işe gelmektedir. Böylece aslında dönüşümlü ve esnek bir çalışma düzeni oluşmaktadır. Bu makalede “esnek personel çalışma düzeni”, ek kısıtların bulunduğu bir atama problemi olarak ele alınmıştır. Bu karar probleminin çözümü için karma tam sayılı bir matematiksel model kullanılmıştır. Yetkili karar verici amirin kullanabilmesi için, Excel tabanlı bir karar destek sistemi geliştirilmiştir. Geliştirilen bu karar destek sistemi, COVID-19 salgın sürecinde esnek çalışma sistemine geçen bir üniversitenin Endüstri Mühendisliği Bölümü öğretim üyelerinin çalışma planlarının oluşturulmasında başarıyla uygulanmıştır. Sistem kolay kullanıma sahip, hızlı, uyarlanabilir ve etkin özelliktedir.

This study considers a variant of the vehicle routing problem (VRP) called the heterogeneous VRP with simultaneous pickup and delivery (HVRPSPD). The HVRPSPD may broadly be defined as identifying the minimum cost routes and vehicle types. To solve the HVRPSPD, first, we propose a polynomial-size mixed integer programming formulation. Because the HVRPSPD is an NP-hard problem, it is difficult to determine the optimal solution in a reasonable time for moderate and large-size problem instances. Hence, we develop a hybrid metaheuristic approach based on the simulated annealing and local search algorithms called SA-LS. We conduct a computational study in three stages. First, the performance of the mathematical model and SA-LS are investigated on small and medium-size HVRPSPD instances. Second, we compare SA-LS with the constructive heuristics, nearest neighborhood and Clarke-Wright savings algorithms, adapted for the HVRPSPD. Finally, the performance of SA-LS is evaluated on the instances of the heterogeneous VRP (HVRP), which is a special case of the HVRPSPD. Computational results demonstrate that the mathematical model can solve small-size instances optimally up to 35 nodes; SA-LS provides good quality solutions for medium and large-size problems. Moreover, SA-LS is superior to simple constructive heuristics and can be a preferable solution method to solve HVRP and VRPSPD instances successfully.