Sinan Alkan

Bu araştırma Beykavağı (Kadınhanı-Konya) yöresinde Kestel ormanlarında yaygın olarak yetişen bazı makrofungusların antimikrobiyal aktivitelerini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Kullanılan materyal; Boletopsis leucomelaena (Pers.) Fayod, Infundibulicybe geotropa (Bull.) Harmaja, Lactarius sanguifluus (Paulet)Fr., Russula delica Fr., Rhizopogon roseolus (Corda) Th. Fr. türlerine ait bazidiyokarplardır. Elde edilen metanol ekstraktları DMSO (Dimetil sülfoksit)’ da çözülerek 25 mg/ml olarak hazırlanarak, on bir mikroorganizma suşuna karşı test edilmiştir. Test suşları olarak; Escherichia coli ATCC 25922, Pseudomanas aeruginosa ATCC, 27853, Klebsiella pneumoniae ATCC 70603, Metisilin dirençli Staphylococcus aureus (MRSA) ATCC 43300, Bacillus cereus ATCC 11778, Salmonella enteritidis ATCC 13076, Sarcina lutea ATCC 9341, Salmonella typhimurium NRRLE 4463, Citrobacter freundii, Enterococcus faecalis ATCC 29212, Candida albicans NRLL Y-417 olmak üzre on tane bakteri suşu ve bir maya suşu kullanılmıştır. Anti mikrobiyal aktiviteyi tespit için Sıvı Mikrodilüsyon ve Agar Disk Difüzyon teknikleri uygulanmıştır. Araştırmada negatif(-) kontrol olarak DMSO, pozitif(+) kontrol olarak da ticari gentamisin kullanılmıştır. Çalışmada belirlenen sonuçlara göre, B. leucomelaena özütünün her iki teknikte de yalnızca E. coli suşuna antibakteriyel bir aktivite göstermediği, mikrodilüsyon tekniğinde ise test edilen tüm bakteri suşlarına 1.56 – 0.39 mg/ml dozlarında etkili olduğu, en yüksek aktivitesinin ise 0.39 mg/ml dozunda S. aureus suşunda gerçekleştiği tespit edilmiştir. Disk difüzyon tekniğinde ise en yüksek aktivite S. aureus ile S. lutea’ da belirlenmiştir. I. geotropa ve R. roseolus’un bazı şuşlara karşı antimikrobiyal etki gösterdiği görülmüştür. Gerçekleştirilen uygulamalarda en yüksek antimikrobiyal aktivitenin B. leucomelaena türünde olduğu belirlenmiştir.

Konya’da mantar üretiminin geçmişi yaklaşık olarak 50 yıl öncesine dayanmaktadır. Bu geçen süre içerisinde irili ufaklı pek çok üretim tesisi ve modern mantar işletmeleri kurulmuştur. Dünya genelinde mantar üretiminde Türkiye % 0,14 ‘lük bir kapasiteye sahiptir. Konya ilindeki üretim miktarı 3288 ton ile ülkemizin % 5’lik üretim ihtiyacını karşılamaktadır. Konya İli merkez ilçeler dahil olmak üzere 31 ilçeden oluşmaktadır. İl genelinde kültür mantarcılığı 21 ilçede kayıtlı olarak devam etmektedir. İlçelerdeki kayıtlı üretici sayısı yaklaşık olarak 139’dur ve 253 üretim odası bulunmaktadır. Kompost fiyatındaki artış, enerji giderleri, artan işçilik maliyeti, mantar satış fiyatı değişkenliğinin etkisiyle özellikle 1-2 üretim odasına sahip üreticilerimizin % 30’u üretimi bırakmıştır. Ekonomik sıkıntıların yanında, kompost ve örtü toprağının standart olmaması, kalifiye işçi bulunmaması, kaliteli mantar üretememek, hasat sonrası depolama şartlarının uygun olmaması, yeni bilinçsiz üreticilerin desteklenmesi, hastalık ve zararlılar ile başa çıkamama, bilinçsiz ve ruhsatsız ilaç kullanımı sonucu ilaç kalıntıları ve son olarak üreticinin doğrudan tüketiciye ulaşamaması gibi güncel sorunlar nedeni ile de üreticiler mantar üretimini bırakmak zorunda kalmışlardır. Bu çalışmada amacımız Konya ili sınırları içerisinde üretim yapan üreticilerimizin daha sağlıklı, bilinçli ve kaliteli üretim yaparak gelir seviyelerini arttırmayı sağlamaktır.

In this study, the effects of commercially used gibberellic acid and humic acid, known as plant growth regulators, on mushroom yield were investigated. At the end, the positive effect of both humic substance and gibberellic acid (GA3) which were added to the irrigation water was determined. The highest efficiency was obtained from the trials in which 0.75% and 1% solutions of both substances were used, on average. According to these results, humic substance or gibberellic acid addition to the post-harvest maintenance water in Agaricus bisporus cultivation positively affects the harvest amount.

Dericilik; ilk insanlık zamanından günümüze kadar hala en gözde sanatlardan biridir. Buna rağmen derinin işlenme sırasında hızla gelişen teknoloji ve endüstrileşme ile çevreye verdiği zarar gün geçtikçe artmaktadır. Bununla birlikte ekolojik sorunlar ve insan sağlığını tehdit eden kirlilik ortaya çıkmaktadır. Çevre kirliliğine bağlı sorunların artması nedeniyle son yıllarda çevreye duyarlılık artmış, sürdürülebilir ve biyolojik olarak parçalanabilen malzemeler önem kazanmıştır. 21. yüzyılda sıfır atık bir yaşam felsefesi olarak benimsenmiş, yenilenebilir ve sürdürülebilir yenilikçi malzemelerin önemini arttırmıştır. Mantarlar, biyomateryal olarak en umut verici kaynaklar arasında yer almakta ve son zamanlarda ürün tasarımında kullanılmaktadır. Bu araştırma kapsamında; Fomes fomentarius türünden tekstil, hazır giyim ve deri sektörü için sağlıklı, ekonomik, doğada kolay çözünebilen, çevreye duyarlı yenilikçi yüzey malzemesi üretilmesi amaçlanmıştır. Araştırmada deneysel çalışma yöntemi kullanılmıştır. F. fomentarius türünün temini için arazi çalışması yapılmış ve toplanan örnekler laboratuvara getirilerek teşhis işlemi gerçekleştirilmiştir. Tür tayini yapılan örnekler için dört ana çerçeve üzerinde sekiz farklı deney düzeneği hazırlanarak yenilikçi yüzey oluşturma yöntemleri denenmiştir. Denemeler sonucunda tekstil, hazır giyim ve deri sektöründe kullanılabilir şekilde yenilikçi yüzey elde edilmiştir.

Bulaşıcı hastalıklar yıllardan beri dünya çapında ölümlerin önde gelen nedenlerinden biridir. Özellikle çoklu ilaç direncine sahip Metisiline Dirençli Staphylococcus aureus (MRSA) suşları, dünya çapında halk sağlığını tehdit eden en önemli unsurların başında gelir. Basidiomycetes grubu mantarlar umut verici bir antibakteriyel bileşik kaynağı olarak bilinmektedirler. Bu çalışmada Ramaria aurea (Schaeff.) Quél.’nın metanol ve etanol ekstraktlarının patojen standart mikroorganizmalara karşı antimikrobiyal ve klinik örneklerden izole edilen MRSA suşlarına karşı anti-MRSA aktivitesinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Antimikrobiyal aktiviteyi belirlemek için sıvı mikrodilüsyon metodu kullanılmıştır. Kullanılan suşlara ekstraktların 12.5-0.006 mg/ml arasındaki konsantrasyonları uygulanmıştır. Metanol ve etanol ekstraktlarının, standart bakteri suşlarına karşı 0.19-6.25 mg/ml aralığındaki dozlarda antibakteriyal aktiviteye sahip olduğu tespit edilirken, her iki ekstraktın da en etkili olduğu suşun 0.19 mg/ml dozla Bacillus cereus suşu olduğu görülmüştür. Ayrıca metanol ve etanol ekstraklarının her ikisinin de antifungal bir etkisi belirlenememiştir. Metanol ekstraktının çalışılan tüm MRSA suşlarına karşı 0.04-6.25 mg/ml aralığındaki dozlarda anti-MRSA aktivitesi gösterdiği belirlenirken, etanol ekstraktının bu suşların tamamına karşı 0.19-3.12 mg/ml aralığındaki dozlarda anti-MRSA aktivitesine sahip olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak çalışılan Ramaria aurea ekstraklarının antibakteriyal ve anti-MRSA etkiye sahip olduğu belirlenmiş olup bu türün antimikrobiyal ajanların doğal bir kaynağı olabileceği ve farmakoloji endüstrisinde kullanılabileceği söylenebilir.

Dünya nüfusunun artışı, sanayileşme, teknolojik gelişmeler, üretim ve tüketimin artmasına yol açmıştır. Bu durum doğal kaynakların bilinçsizce kullanılmasına, çevre kirliliğine ve hammadde sorununu ortaya çıkararak dünya için bir tehdit oluşturmaktadır. İhtiyaçların karşılanması ve doğal kaynakları koruma adına sürdürülebilirlik kavramı ortaya çıkmıştır. Sürdürülebilirlik günümüz ihtiyaçlarını karşılamak için kullanılan doğal ve yenilenebilir kaynakları gelecek nesillere de bırakmayı ifade etmektedir. Daha temiz çevre ve doğal kaynakların korunması adına sürdürülebilir tarım, sürdürülebilir tasarım, sürdürülebilir enerji, sürdürülebilir turizm, sürdürülebilir yaşam gibi kavramlar oluşmuştur. Mantarlar doğada kolay çözünebilir ve çevreye zarar vermezler. Bu özellikleri onları sürdürülebilir bir malzeme seçeneği haline getirir. Mantar yetiştiriciliği, diğer tarım türlerine kıyasla çok daha az sera gazı emisyonu üretir. Bu durum onları iklim değişikliğiyle mücadelede önemli bir araç haline getirir. Mantarlar, deri, plastik ve köpük gibi birçok malzemenin sürdürülebilir alternatifleri olarak kullanılabilir. Geri dönüştürülebilir ve biyolojik olarak parçalanabilir olması nedeniyle mantar bazlı deri, tekstil, mobilya, inşaat ve ambalaj gibi birçok alanda çevre dostu ürün olarak kullanılmaktadır. Bu araştırmada, mantarların gıda kaynağı olmasının yanı sıra sürdürülebilir bir ürün olarak deri, tekstil, köpük, inşaat malzemesi gibi sektörlerdeki kullanım alanları incelenmiştir. Mantarların kullanım alanları ile ilgili farkındalık yaratarak, bu alanlarının artırılmasını ve sürdürülebilir kalkınmaya katkı sağlamak amaçlanmıştır.

Doğal kaynakların bilinçsizce kullanılması, çevresel zararların artması ve endüstriyel açıdan hammadde kaynaklarının hızla tükenmesi yeni malzeme arayışlarına duyulan ihtiyacı artırmıştır. Doğal kaynakların etkin kullanılması, yenilenebilir ve sürdürülebilir yenilikçi kaynakların araştırılması, tekstil, hazır giyim ve deri sektörü açısından yenilikçi malzemelerin önemini arttırmıştır. Hayvansal deri; giyim, ayakkabı, aksesuar ve yaşam ürünlerinde kullanılan sağlıklı, kullanım ömrü uzun, modası geçmeyen zamansız bir malzemedir. Olumlu özelliklerinin yanı sıra deri endüstrisi tabaklama süreçlerinde oluşturduğu; katı, sıvı ve gaz halinde çevreye zararlı atıkların salınımına ve üretim sonrası oluşan çevresel atıklara sebep olmaktadır. Bu araştırmada kapsamında; Fomes fomentarius mantarından sağlıklı, ekonomik, doğada kolay çözünebilen, çevreye duyarlı, elde edilen deri görünümlü yenilikçi yüzeyden kadın çantası oluşturulmuş ve kadın tüketicilere yenilikçi malzeme ile oluşturulan çantaya yönelik tutumların belirlenmesi amaçlanmıştır. Deri görünümlü yenilikçi malzemeden oluşturulan çanta tüketiciler tarafından duyusal, işlevsel ve estetik özellikleri bakımından değerlendirmiştir. Örneklem gurubunu oluşturan 80 kadın akademisyen ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Verilerin toplanmasında yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Gönüllülük esası ile gerçekleştirilen görüşmeler ses kaydına alınmıştır. Ses kayıtlarının öncelikle transkripsiyonu yapılmış daha sonra içerik analizi yöntemi ile değerlendirilmiştir. Mantardan yapılan çantanın, estetik açısından beğenilmesi ve kabul görmesine rağmen tüketicilerin genel satın alma alışkanlıklarında doğal ve çevre dostu malzemeden olmasını dikkate almadıkları sonucuna ulaşılmıştır. Hayvansal derinin tabaklanma esnasında oluşturduğu çevresel zararlar hakkında tüketicilere bilgi verildikten sonra ise derinin doğal malzeme olduğu için zararsız olduğunu düşündükleri, bu bilgilendirmeden sonra uygun fiyatlı olursa vegan bir çantayı tercih etmek isteyebilecekleri belirlenmiştir.

Mantarlar, bakterilerle birlikte ekosistemin döngüsel olarak çalışmasını ve besin sirkülasyonunu sağlayan önemli ayrıştırıcılardır. Yenen mantarların toprak ve substrat üstü dokuları besin açısından zengindir ve insanlar tarafından çeşitli amaçlarla kullanılırlar. Özellikle substrat üzerinde çürükçül olarak yetişen mantarların kültüre alınıp yetiştirilmesi nispeten daha kolaydır. Mantarların çoğu saprofit canlılardır. Özellikle besin kaynağı olarak kullandıkları bitki artıklarını (ağaç gövdesi, dal parçaları, yapraklar, ibreler, otlar, meyveler, kozalaklar vb.) parçalayarak beslenirler. Üzerinde yaşadıkları substratların bünyesinde bulunan makro ve mikro elementleri absorblayarak kendi bünyelerinde biriktirebilirler. Bu çalışmanın amaçlarından biri, yapılarında biriken minerallerin insan sağlığı açısından nasıl etki yapacağını tespit etmektir. Çalışmamıza konu olan örnekler (Auricularia auricula-judae (Bull.) Quél., Lentinus arcularius (Batsch) Zmitr., Lentinus tigrinus (Boğa) Fr., Schizophyllum commune Fr., Trametes versicolor (L.) Lloyd, Tremella mesenterica (Schaeff.) Pers.) doğal ortamlarından toplanan beyaz çürükçül meydana getiren Basidiomycota bölümüne ait örneklerdir. Bu mantar örneklerinin ağır metal (Al, As, Cd, Co, Cu, Cr, Fe, Mg, Mn, Ni, Pb, Se ve Zn) iyon içerikleri ICP-OES (Inductively Coupled Plasma Optical Emission Spectrometry) spektrometresi kullanılarak belirlenmiştir. Bu çalışmanın bir diğer amacı ise mantarların doğadaki önemli görevlerinden birini gerçekleştirmek için özellikle çevre temizleyici olarak hangi mantarlar kullanılabilir? sorusuna cevap aramaktır. Bu çalışmadan elde edilen veriler sayesinde mikoremediasyon yöntemleri geliştirilebilir. Mantarlar çok çeşitli kirleticileri kontamine ortamlardan veya atık sudan ayrıştırmak için ucuz, etkili ve çevreye duyarlı bir yöntem olarak kullanılabilir. Sonuç olarak kullanılan mantar örnekleri için minimum ve maksimum ağır metal iyon konsantrasyonları tespit edilmiştir. İncelenen örneklerde Arsenik (As) hiç belirlenmemiştir. Nikel (Ni) ve Kurşun (Pb) bazı örneklerde eser miktarda gözlemlenmiştir. Selenyum (Se) ve Kobalt (Co) tüm örneklerde çok düşük seviyelerde ölçülmüştür. Magnezyum (772.1-2739 mg/kg), Demir (49.91-1583 mg/kg) ve Alüminyum (8.009-1298 mg/kg) mineralleri araştırmada kullanılan tüm örneklerde en yüksek oranlarda tespit edilen ağır metal iyonlarıdır.

Bu çalışmada Kestel Bölgesinde (Kadınhanı-Konya) yaygın olarak yetişen makromantarların ve yetiştikleri topraktaki mineral kompozisyonları ve aralarındaki korelasyonun incelenmesi amaçlanmıştır. Bu maksatla bölgede yapılan arazi çalışmaları sonucunda tespit edilen makrofunguslar “Macrolepiota procera (Scop.) Singer (Şemsiye Mantarı), Suillus collinitus (Fr.) Kurtze (Benekli Süngermantarı), Boletus edulis Bull. (Çörek Mantarı)” türleridir. Arazi çalışmalarında elde edilen mantar örneklerinin ve yetiştikleri substratlara ait toprak örnekleri ayrı ayrı polietilen torbalar içinde alınarak, laboratuvar getirilmiştir. Makromantarların ve toprak örneklerinin mineral madde analizinde ICP-MS cihazı kullanılarak 15 elementin varlığı PPB(Parts Per Billion=Milyarda bir) oranında araştırılmıştır. Yapılan çalışmalar sonucunda toprakta bulunan elementlerin yoğunlukları ile mantar örneklerindeki element yoğunlukları pozitif yönde korelasyon gösterdiği tespit edilmiştir. Bundan dolayı ağır metal kirliliği veya endüstriyel kirlilik bulunan alanlarda yetişen makromantarların besin olarak tüketilmelerinin sağlık açısından uygun olmadığı yönünde değerlendirme yapılmıştır.

215 taxa have been identified from different localities of Yenice (Karabük) District between 2012-2014 years.As a result of the field and laboratory studies, 32 taxa belonging to 21 genera, 14 families from Ascomycota, 183 taxa belonging to 107 genera, 44 families, from Basidiomycota were determined. According to the present literature on the macrofungi, two taxa are new records for the Turkish macrofungi. These are Hygrocybe substrangulata (P.D. Orton) P.D. Orton & Watling and Hygrophorus atramentosus (Alb. & Schwein.) H. Haas & R. Haller Aar. ex Bon.