Emine Durmuş

Bu araştırmada erkeklerin psikolojik yardım aramaya ilişkin tutumlarını yordamada erkeklere yönelik femfobi ve içselleştirilmiş kadın düşmanlığının rolü incelenmiştir. Korelasyonel desenin benimsendiği çalışmanın katılımcılarını uygun örnekleme yöntemiyle ulaşılan ve 18-35 yaşları arasındaki 425 erkek oluşturmaktadır. 50 farklı şehirde ikamet eden katılımcıların tamamı üniversite öğrencisi veya mezunudur. Araştırmanın verileri “Psikolojik Yardım Almaya İlişkin Tutum Ölçeği”, “Femfobi Ölçeği”, “İçselleştirilmiş Kadın Düşmanlığı Ölçeği” ve kişisel bilgi formu aracılığıyla toplanmıştır. Araştırma sonuçları erkeklere yönelik femfobi ve kadın düşmanlığı arasında pozitif yönlü bir korelasyonun olduğunu göstermektedir. Yani erkeklere yönelik femfobi düzeyi yüksek olan kişilerin aynı zamanda kadın düşmanlığı düzeyini de yüksektir. Erkeklere yönelik femfobi düzeyi ve kadın düşmanlığı düzeyinin yüksekliği ise psikolojik yardım aramaya karşı olumlu tutumla negatif yönde ilişkilidir. Psikolojik yardım aramaya ilişkin tutumu tahmin etmede belirtilen değişkenlerin ortak etkisi incelendiğinde ise erkeklere yönelik femfobi ve içselleştirilmiş kadın düşmanlığı alt boyutlarından biri olan kadına güvenmeme düzeyi anlamlı birer yordayıcı iken, kadın düşmanlığının diğer alt boyutları olan kadını değersizleştirme ve erkeği değerli görme alt boyutlarının anlamlı birer yordayıcı olmadığı görülmüştür. Yani psikolojik yardım aramaya karşı olumsuz tutuma sahip olan erkekler; kadının değerine ilişkin olumlu veya olumsuz tutum sahipleri değil, kadını güvenilmez bulan ve erkeklerin kadınsı özelliklere sahip olmasına karşı korku duyan ve onları değersizleştirmeye çalışan kişilerdir. Araştırma bulgularından hareketle erkeklerin yardım almaya ilişkin tutumları kadın ve erkek rolleri çerçevesinde tartılışmıştır.

Bu çalışma çocuk yaşta evlilik yapmış erkeklerin evlendirilme deneyimlerini incelemeyi amaçlamıştır. Çocuk evlilikler söz konusu olduğunda araştırmaların çoğunlukla kız çocuklarını kapsaması sebebiyle bu araştırma erkek bireylerle gerçekleştirilmiştir. Ancak çocuk evliliklerin yasal olmaması, evliliklerin dini nikâh ile yapılması nedeniyle resmi kayıtlarının olmaması ve çocuk gelinlerden farklı olarak gebelik, doğum gibi gerekçelerle resmî kuruma başvurularının olmaması nedeni ile 18 yaşından küçük evli erkek çocuklar ulaşılması zor bir katılımcı grubunu oluşturmaktadır. Bu gerekçelerle bu araştırama çocuk yaşta evlendirilmiş, şu an 19-25 yaş aralığında olan erkeklerle gerçekleştirilmiştir. Çocuk damatlarla yapılan bu araştırma sonuçlarının çocuk evliliklerin içeriklerine ışık tutması amaçlanmaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden olgu bilim (fenomenoloji) deseni kullanılmıştır. Çalışma grubu kartopu örnekleme yöntemi ile Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Hakkâri, Mardin, Siirt, Şırnak illerinden seçilen 47 bireyden oluşmaktadır. Veri toplama aracı bu çalışmada kullanılmak üzere araştırmacılar tarafından geliştirilmiş yarı yapılandırılmış görüşme formudur. Bu formda katılımcıların sosyodemografik özelliklerine yönelik betimleyici sorularının yanı sıra, evlendirilmelerine yönelik açık uçlu sorular da yer almaktadır. Veriler, verilerin yoğun olarak betimlendiği tümevarımsal tematik analiz yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Tematik analiz sonucunda ‘evlendirilme nedenleri’, ‘evliliklerinde karşılaştıkları sorunlar’ ve ‘öneriler’ olmak üzere üç tema ve bu temalara bağlı alt temalar elde edilmiştir. Ana ve bu temalara bağlı alt temalar katılımcı ifadeleri ile desteklenerek açıklanmıştır. Bulgular alan yazın ışında tartışılarak, sonuç ve öneriler sunulmuştur. Çalışmanın sonucunda, çocuk damatların evlenmelerinde bireysel ve toplumsal nedenlerin etkili olduğu, evliliklerinde kök ve çekirdek ailelerine dönük problemler yaşadıkları tespit edilmiştir.

Amaç: Bu çalışmada, algılanan anne baba bağışlama düzeyinin, bireylerin bağışlama alt boyutları; kendini bağışlama, başkalarını bağışlama, durumu bağışlama düzeyleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Yöntem: Araştırmanın verileri Heartland Affetme ölçeği ile ve kişisel bilgi toplama formu ile elde edilmiştir. Bu araştırmada yöntem olarak ilişkisel tarama yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini katılmayı kabul eden gönüllü 325 kadın (%71,9) ve 127 erkek (%28,1) olmak üzere toplam 452 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Bulgular: Cinsiyet ile kendini, başkalarını ve toplam bağışlama ölçeği puanları arasındaki fark anlamlı bulunmamıştır. Fakat cinsiyetin durumu bağışlama üzerinde test puan ortalamaları arasındaki fark anlamlıdır. Algılanan anne bağışlama ifadeleri puanına göre bağışlama ölçeği puanları arasındaki fark anlamlı bulunmamıştır. Algılanan baba bağışlama ifadeleri puanına göre bağışlama ölçeği puanları arasındaki fark anlamlı bulunmamıştır. Ayrıca araştırmada algılanan anne baba bağışlama ifadelerinde bireylerin anneleri daha bağışlayıcı babaları ise daha az bağışlayıcı buldukları dikkat çekmiştir. Sonuçlar ve Öneriler: Benzer bir çalışma, başka örneklem grupları ile yapılabilir ve araştırma sonuçları karşılaştırılabilir. Algılanan anne baba bağışlama düzeyleri ile bireysel bağışlama düzeylerinin araştırılması yerine anne baba bağışlama düzeyi ile bireysel bağışlama düzeyleri araştırılabilir.

Bu araştırmada erken yaşta evlilik yapmış kadın ve erkeklerin evlilik süreçlerini (evlilik yaşı, biçimi, kararı vb.) ve evlilik ile ilgili değerlendirmelerini incelemek amaçlanmıştır. Araştırmanın verileri kartopu örnekleme yöntemiyle seçilen, 18 yaşından önce evliliğini gerçekleştirmiş 301 bireyden toplanmıştır. Katılımcıların evlilik süreçlerine ait betimsel bilgileri ve evlilik yaşantılarına ilişkin değerlendirmeleri frekans, yüzdelik, ortalamalar hesaplanarak elde edilmiştir. Araştırmanın sonunda çocuk damatların %94,3’ünün (f=66) kendileri gibi çocuklarla evlendiği, çocuk gelinlerin %86,2’sinin (f=199) ise yetişkin bireylerle evlendiği görülmüştür. Çocuk gelinlerin eşlerini seçme biçimi olarak ilk sırada %34,5 ile (f=83) aile önerisi gelmekteyken çocuk damatlarda ilk sırada %35,2 ile (f=25) sevdiğim kişiydi seçeneği gelmektedir. Çocuk gelinlerin evliliklerini gerçekleştirme biçimi olarak ilk sırada %49,6 (f=117) ile görücü usulü, çocuk damatlarda ise ilk sırada %37,8 (f=28) ile severek olduğu tespit edilmiştir. Çocuk damatların %55,7’sinin (f=39) evlendiklerinde kendilerini evliliğe hazır hissettikleri, çocuk gelinlerin %51,8’nin (f=118) ise kendilerini evliliğe hazır hissetmedikleri görülmüştür. Katılımcıların %48,5’i (f=146) kendilerini ebeveyn olmaya hazır hissetmemektedir. Bugün olsa aynı yaşta evlenmek istemediklerini belirten katılımcıların oranı %69’dur (f=207). Sonuçlar çocuk gelin ve damatların evlilik süreçlerinde ve evlilik ile ilgili değerlendirmelerinde farklılıklar olduğunu ortaya koymuştur.

Bu araştırmanın amacı, erkek rolü normlarının psikolojik yardım arama engelleriyle ilişkisini ortaya koymaktır. Araştırmada nicel araştırma desenlerinden korelasyonel desen benimsenmiştir. Araştırmanın katılımcılarını 18-30 yaş aralığındaki üniversite öğrencileri ve mezunları oluşturmaktadır. Uygun örnekleme yöntemiyle seçilmiş 505’i (%58) kadın ve 365’i (%42) erkek olmak üzere 870 genç yetişkin araştırmaya dahil edilmiştir. Veriler “Erkek Rolü Normları Ölçeği”, “Psikolojik Yardım Almaya İlişkin Engeller Ölçeği” ve kişisel bilgi formu aracılığıyla toplanmıştır. Araştırma sonuçları, erkeklerin kadınlardan daha fazla geleneksel erkek rollerini benimsediğini göstermektedir. Yine erkekler, psikolojik yardım alırlarsa damgalanabileceklerinden kadınlardan daha fazla korkmakta, yardım alırlarsa kendilerini daha değersiz hissedeceklerini düşünmektedir. Erkeklerin, psikolojik yardım süreçleriyle ilgili bilgileri kadınlara kıyasla daha azdır. Kadın erkek fark etmeksizin geçmişte yardım alma durumlarına göre incelendiğinde, yardım almamış olan kişilerin yardım arama engellerinin daha fazla olduğu ve bu kişiler aynı zamanda erkek rolü normları bakımından da daha geleneksel rolleri benimsediği görülmüştür. Sonuçlar erkek rolü normlarının psikolojik yardım arama engelleriyle ilişkili olduğunu göstermektedir. Bu ilişkinin en güçlü yordayıcılarıysa “Bir erkek kadınsılığı anımsatacak her şeyden kaçınmalıdır” düşüncesini yansıtan kadınsılık karşıtlığına ilişkin normlar ve “Bir erkek sert olmalıdır” düşüncesini yansıtan sertliğe ilişkin normlarıdır.

Bu araştırmada anne babalık görevlerinin yerine getirilmesinde akıllı cep telefonlarının kullanımı incelenmiştir. Araştırmaya 25 anne-baba katılmıştır. 19 anne 6 babayla görüşme yapılmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 32.6’dır. Anne babaların akıllı cep telefonu günlük ortalama kullanım süresi 3.62 saate tekabül ederken ebeveynlik için akıllı cep telefonundan yararlanmaya ilişkin günlük ortalama kullanım süresi 48 dakikadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Ayrıca çalışmanın verileri yarı yapılandırılmış görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Verilerin analizinde içerik analizi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen temel bulgu ise akıllı cep telefonların dahil olduğu ebeveynlik görevlerinin ebeveynlik rollerini geliştirme ve ebeveynlik aktiviteleri olmak üzere iki temada yer almasıdır. Ebeveynlik rollerini geliştirme temasında en çok sağlık (%29.24) alt teması tekrarlanırken en az problem davranış (%6.60) alt teması tekrarlanmıştır. Ebeveynlik aktiviteleri teması kendi içinde oyun-eğlence (%86.95) ve izleme (%13.04) olmak üzere 2 alt temaya dağılmaktadır. Oyun-eğlence alt teması çizgi film izletme, masal ve şarkı dinletme ve oyun oynatma kodlarından oluşmaktadır. İzleme (%13.04) alt temasında çocuğun kreşteki takibi kodu yer almaktadır. Araştırmada elde edilen sonuçlar özetlendiğinde ise anne babaların akıllı cep telefonundan çocuk yetiştirmeyle ilgili bilgilere ulaşmada en çok bilimsel bilgi içermesi kriterini kullandığı görülmektedir. Araştırmadan elde edilen bulgular ilgili alanyazın çerçevesinde tartışılmıştır.

Objective: The aim of the study was to examine perspectives on helping raise grandchildren among Turkish grandmothers who care for working parents' children.Background: Grandparents helping raise their grandchildren has become increasingly common as a means to support women's employment. In Turkey, the Büyükanne Projesi (Grandma Project) was carried out in 2017 with the support of the government. This project encouraged grandmothers to help raise their grandchildren to encourage women's participation in the workforce. The importance of grandmothers in the family system and the role of raising grandchildren has gradually increased.Method: This research is qualitative and phenomenological. Sixteen grandmothers living in Turkey participated in the research. Participants were selected by criterion sampling, a purposive sampling method.Results: The study's findings were categorized into three main themes: the effects of being raised by grandmothers on grandchildren, grandmothers' behavior management styles, and grandmothers' educational needs.Conclusion: While raising the children of working parents, grandmothers strive to instill societal and familial values to the children. In so doing, grandmothers appear to prefer democratic and child‐centered behavior‐management methods over authoritarian and oppressive ones. It was noted that grandmothers have some educational needs, especially with regard to child development issues.Implications: Grandmothers' childrearing practices can be improved with training. Grandmothers can play an important role in raising children to increase women's participation in the workforce and to help support the family economically.

Aile ve çocuk ebeveyn ilişkisi içinde önemli bir rolü olan “baba” kavramı tarihsel dönemler içerisinde birçok bilim alanına konu olmuştur. Araştırmanın amacı farklı gelişim dönemlerinde “baba” kavramanına ilişkin algıları ortaya koymaktır. Bu amaçla, baba kavramının yaş dönemlerine göre ne ifade ettiği prototip analizi yöntemi ile belirlenmiştir. Araştırma nitel desende yürütülmüştür. Araştırmaya ilkokul (40), ortaokul (40), lise (40), üniversite (40), genç yetişkinlik (40), orta yaş (40) olmak üzere 240 katılımcı dâhil edilmiştir. Katılımcılara üzerinde bir kavramı ifade etmenin örnekle somutlaştırıldığı ve baba kavramının ne anlam ifade ettiğinin sorulduğu bir forma kavramın kendileri için ne anlam ifade ettiği sorulmuştur. Elde edilen verilerin analizi için “Prototip Analiz Yöntemi” kullanılmıştır. Baba ile ilgili tanımlamalar frekanslar şeklinde cinsiyete ve gelişim dönemlerine göre sınıflandırılarak ve yüzdelikleri hesaplanarak en çok tekrarlanandan en az tekrarlanana doğru sıralanmış ve tablo halinde sunulmuştur. İlkokul döneminde baba daha çok, sevgi, maddi ihtiyaçları karşılayan, şefkat, kızgınlık, saygı kaynağı gibi kavramlarla tanımlanırken; ortaokul dönemindeki katılımcılar evin direği, sevgi, mutluluk, para, fedakâr, şeklinde tanımlamışlardır. Lise dönemindeki katılımcılar babayı evi geçindiren, koruyucu, evin direği, sevgi, destek; üniversite dönemindeki katılıcımlar babayı koruyucu, dayanak, mutluluk kaynağı, güven, fedakârlık, şeklinde tanımlamışlardır. Genç yetişkinlik dönemindeki katılımcılar babayı daha çok; güven, koruyucu, otorite, fedakâr, yol gösterici, şeklinde tanımlarken; orta yaş dönemindeki katılımcılar ise babayı daha çok; destek olan, aile reisi, koruyan, sevgi, otorite, şeklinde ifadeler kullanarak tanımlamışlardır. Özetle ilkokul döneminde baba en çok sevgi unsuru, ortaokul döneminde evin diğeri, lise döneminde evi geçindiren kişi, üniversite döneminde koruyucu, genç yetişkinlik döneminde güven veren ve son orta yaş döneminde destek olan kişi olarak algılanmaktadır. Bu sonuç göstermektedir ki babaya dair algı ve atıflar yaşa göre ve zamanla farklılaşmaktadır.

Bu araştırmanın amacı, keşfedici sıralı desen modeline göre dijital ebeveynlik farkındalığının boyutlarını belirlemek ve anne babaların dijital ebeveynlik farkındalık düzeyine ilişkin geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirmektir. İlk basamakta nitel görüşmelerin içerik analizi ile dijital ebeveynlik farkındalığının boyutları belirlenmiştir. İkinci aşamada, anne-babaların dijital ebeveynlik farkındalığını belirleyen bir ölçek geliştirilmiştir. Nitel bulgulara göre; dijital ebeveynlik farkındalığının beş boyutlu olduğu sonucuna varılmıştır. Nitel çalışma sonuçları ve alan yazı incelenerek bir madde havuzu oluşturulmuştur. Sonraki aşamada geçerlik ve güvenirlik analizleri yapılan ve ebeveynlerin dijital farkındalığını ölçmeyi amaçlayan bir ölçek geliştirilmiştir. Ölçek geliştirme aşamasında ölçeğin yapı geçerliği için ilkokula giden çocuğa sahip 461 ebeveyn üzerinden açımlayıcı faktör analizi yapılmıştır. Farklı 291 ebeveyn üzerinden doğrulayıcı faktör analizi gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin güvenirliğine ilişkin iç tutarlılık katsayıları, test yarılama analizi, madde analizleri ve son olarak ölçüt geçerliği bulguları elde edilmiştir. Araştırma sonunda, geçerlik ve güvenirliği test edilmiş, , dört boyutlu ve 16 maddelik bir “Dijital Ebeveynlik Farkındalık Ölçeği” geliştirilmiştir. Bu araştırmanın sonuçlarına göre Dijital Ebeveynlik Farkındalık Ölçeği’nin alt boyutları ile nitel bulguları karşılaştırıldığında elde edilen bulguların birbirini desteklediği görülmektedir. Nitel bulguların alt temaları; verimli kullanım, risklerden koruma, model olma, dijital ihmal ve yeniliklere açık olma şeklindedir. Ölçeğin alt boyutlarının da; verimli kullanım, risklerden koruma, model olma ve dijital ihmal şeklinde olduğu görülmektedir. Ölçek de yer alan alt boyutlarla ebeveynlerin dijital ebeveynlik farkındalığının belirlenebileceği görülmektedir.