Taner Okan

Forest-based cultural heritage landscapes associated with traditional potash, tar, resin, and charcoal (PoTaRCh) production constitute valuable socio-ecological systems with considerable potential for sustainable tourism and rural development. However, little is known about how these destinations may evolve under future environmental, social, and governance uncertainties. The objective of this study was to identify the key drivers and critical uncertainties shaping the future development of PoTaRCh-based tourism systems in Europe by 2040 and to develop alternative scenarios to support strategic planning and adaptive governance. The research adopted the Intuitive Logics approach to scenario planning and the Scenario-Based Strategic Planning framework, combining a two-round Delphi study with 42 experts from 15 European countries and qualitative scenario development. Four key drivers were identified: forest ecosystem integrity, destination governance, community participation, and visitor experience and tourism demand. Their interaction resulted in five internally consistent scenarios: Forest Harmony, Guardians’ Forest, Tourist Forest, Forgotten Forest, and Regenerating Forest. The findings demonstrate that the resilience of PoTaRCh-based tourism systems depends on the dynamic interaction between ecological conditions, governance capacity, local stewardship, and tourism demand rather than on any single driver. To facilitate the practical application of the scenarios, the study also proposes a Scenario Monitoring Framework and Scenario Cockpit that translate qualitative scenario narratives into monitoring indicators for early detection of emerging development pathways. The study advances tourism futures research by providing one of the first comprehensive foresight analyses of forest-based cultural heritage tourism systems and offers practical guidance for destination managers and policy-makers seeking to strengthen the long-term sustainability and resilience of heritage landscapes.

Bu çalışmada, Türkiye’de Orman İşletme Müdürlüklerinde (OİM) görev yapan Orman Mühendisleri ile Orman Muhafaza Memurlarının orman yangınlarıyla mücadelede organizasyon (personel miktarı, taşıt durumu vb.), söndürme altyapısı (orman içi su kaynakları ve orman yollarının durumu, vb.), yangın işçilerinin istihdamı, gönüllü çalışma sistemi konularındaki düşünce ve algılarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya Türkiye’de 136 OİM’de görevli 636 Orman Mühendisi ile 1481 Orman Muhafaza Memuru katılmıştır. Dokuz noktalı Likert tipi cevap ölçeği kullanılarak toplanan anket verileri, betimleyici istatistik ve Mann Whitney U testi ile değerlendirilmiştir. Her iki grupta da çoğunluk orman yangınlarıyla mücadele organizasyonunda kullanılan OİM’ye ait dozer sayısını yetersiz bulmakta; ilk müdahale aracı ve pikap, arazöz ve su ikmal aracı sayısını ise orta düzeyde yeterli görmektedir. Her iki grupta %72’nin üzerindeki çoğunluk, orman yangınlarıyla mücadele işinin mevcut durumdaki yapıdan ziyade, Orman Genel Müdürlüğü içinde ayrı bir örgütlenme ile ve görevi sadece yangın söndürmek olan profesyonel bir meslek olarak yapılması gerektiğini çok fazla düzeyde desteklemektedir. Ayrıca, çalışma sonucu, orman yangınlarıyla mücadele organizasyonunun etkinliğini arttırmaya yönelik yedi öneri geliştirilmiştir.

One of the important distribution areas of stone pine (Pinus pinea L.), a native tree species of the Mediterranean Basin in Türkiye, is the Kozak Basin. Pine nut production plays an important role in the livelihood of the rural people of the Kozak Basin. However, in recent years, as a result of mining activities, climate change, and damage caused by the alien invasive species, the western conifer seed bug (Leptoglossus occidentalis Heidemann 1910 (Hemiptera; Coreidae), the decrease in cone and seed yield in the basin has reached significant dimensions. This process has caused the local people’s income sources to decrease. In this study, land use and land cover (LULC) changes and population changes in the Kozak Basin were discussed during the process, where changing forest land functions, especially economic effects, triggered vulnerable communities due to various factors such as climate change and insect damage. LULC classes of the Kozak Basin and their changes in three time periods are presented using the maximum likelihood method. In addition, the exponential population growth rates of the local people in three different time periods were calculated and these rates were interpolated in the spatial plane with a Kriging analysis. In conclusion, the responses of vulnerable communities to the cone and seed yield decline in the Kozak Basin are manifested by LULC changes and migration from the basin. Therefore, in the management of P. pinea areas, the creation of regulations within the framework of sustainability understanding regardless of ownership difference, stakeholder participatory approach management, close monitoring of ecological events occurring in the basin, awareness of vulnerable communities, and alternative livelihoods can be supported.

Giriş ve hedefler Ormandan çıkarılan odun hammaddesinin teslim alındığı, depolandığı ve alıcılara satışının gerçekleştirilerek teslim edildiği yer olan orman işletme depolarında yapılması gereken işlemler, tomruk ürün çeşidi başta olmak üzere orman emvalinin kalitesini ve buna bağlı olarak değerini etkileyen önemli faktörlerden biridir. Bu çalışmada, Marmara Bölgesi Devlet Orman İşletmeleri depolarının durumu ve karşılaşılan depolama kayıpları tespit edilmiştir. Yöntemler İstanbul, Bursa, Sakarya ve Çanakkale Orman Bölge Müdürlükleri’ni (OBM) temsil edecek şekilde her bir OBM’ye ait 3’er adet depoda çalışılmıştır. Burada, 310 sayılı tebliğde depolama konusunda aranan özellikler ve konuyla ilgili literatür esas alınarak satış depo yerlerinin seçimi, satış deposu bina ve tesislerinin durumu, oluşan depolama kayıpları ve satış partilerinin durumunu belirlemek amacıyla gözlem, tespit ve değerlendirmelerde bulunulmuştur. Arazi çalışmaları farklı zaman dilimlerini karşılaştırabilmek için 2016 ve 2023 yıllarında gerçekleştirilmiştir. Bulgular İnceleme yapılan depolarda bulunan tomruklarda sonradan oluşan çatlaklar ve kayın odunlarında görülen ardaklanmalar başlıca depolama kayıpları olarak tespit edilmiştir. Tüm depolarda satışa kadar geçen depolama süresinin sıcak aylarda en aza indirilmesinin buna bağlı kalite kayıplarını azaltacağı belirlenmiştir. Depolama kayıplarının en aza indirilmesi için çalışan personel sayısı ve niteliği de oldukça önemlidir. Ayrıca birçok depoda elektrik ve iletişim imkânlarının olmaması önemli sorunlar arasında görülmektedir. Sonuçlar Depolarda çalışanların depolama kayıpları, odun kalitesi, depolama teknikleri ve standardizasyonuna yönelik birikimlerinde farklılıklar bulunmaktadır. Kayın ve meşe türlerinin yoğun olduğu yerlerde sulu depolama uygulamaları planlanmalı ve doğru tekniklerle depolanması için kaynaklar yaratılmalıdır.

Bu çalışmada, Türkiye’de orman yangınlarıyla mücadele faaliyetlerinde çalışan orman yangını müdahale işçilerinin güncel konulardaki görüşleri alınmıştır. Bu amaçla Türkiye’de 21 orman bölge müdürlüğüne bağlı 72 orman işletme müdürlüğünde görev yapan 651 orman yangın işçisine anket uygulanmıştır. Anket uygulaması, beş yangın hassasiyet bölgesi dikkate alınarak yürütülmüştür. Orman yangınlarına müdahale işçileri, anket sorularını dokuz noktalı cevaplama ölçeği doğrultusunda yanıtlamıştır. Farklı yangın hassasiyet bölgelerinde çalışan orman yangınlarına müdahale işçilerinin görüşleri arasındaki istatistikî farklılık Kruskal-Wallis H ve Mann-Whitney U testleri ile incelenmiştir. Ayrıca, yaş, öğrenim durumu, medeni durum ve görev süresi ile sorulara verilen yanıtlar arasındaki ilişki, Spearman korelasyon katsayısı ile analiz edilmiştir. Orman yangın müdahale işçilerinin ortalama yaşı 34,1, ortalama görev süresi ise 8,8 yıldır. Bu işçilerin %65,4’ü en az lise düzeyinde eğitim almış olup %55’i evlidir. İşçiler, personel ve ekiplerin sayıca orta düzeyde yeterli olduğunu, çalışma saatlerinin fazla olmasının verimi orta düzeyde olumsuz etkilediğini belirtmiştir. İşçiler, gözetleme kulelerinin, kameralı ve uzaktan izleme çalışmalarının, yangın riski yüksek alanlarda ilave gözetleme ve devriye faaliyetlerinin orman yangınlarının tespitinde önemli bir yerinin olduğunu düşünmektedir. Halkın ormana giriş-çıkışı ve mesire yerlerinin kontrol altına alınmasına yönelik faaliyetler işçiler tarafından oldukça önemli bulunmuştur. Bununla birlikte, orman yangınlarıyla mücadele açısından mevcut durumda görev dağılımı, iletişim ve koordinasyona yönelik sorunlar önemli görülmemiştir.

Türkiye’de fıstıkçamı (Pinus pinea L.) kozalak hasadı geleneksel hasat yöntemleri ile gerçekleştirilmektedir. Fıstıkçamı kozalak hasadını gerçekleştiren kişilere “kozalak indirici” ya da “çam indirici” adı verilmektedir. Bu çalışmada Bergama ilçesi Kozak Yöresinde günümüzde devam eden “çam indiriciliği” işini gerçekleştiren aktörlerin sosyo-ekonomik özelliklerinin tespiti ve gerçekleştirdikleri işe yönelik görüş ve düşüncelerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda, Kozak Yöresinde fıstıkçamı kozalağı hasadında indirici olarak çalışan 33 kişi ile yüz yüze anket yapılmıştır. Kozalak indiricilerin sosyo-demografik yapıları, indiricilik işini kimden öğrendikleri çam indirme ekiplerinin kimlerden oluştuğu ve görev dağılımı, hasat süresi, zamanı ve deneyimleri, fıstıkçamı ormanlarının konukçuluk yaptığı böceklerin görülme durumları sorgulanmıştır. Çalışmada, geleneksel olarak yapılan ve tehlikeli bir iş olduğu belirtilen indiriciliğin yörede kendi imkanları ile uzmanlaşmış ekipler tarafından yapıldığı, indirici takımlarının genellikle 4-5 kişiden oluştuğu ve takımların oluşmasında arkadaşlık ve akrabalık faktörünün öne çıktığı tespit edilmiştir. Ayrıca Kozak Yöresinde indiricilerin önemli bir kısmının aile bireylerinden çam indiricilik işini öğrendikleri anlaşılmıştır. İndiricilerin yaklaşık yarısının çiftçilik dışında farklı sektörlerde çalıştığı ya da emekli olduğu ve ikinci işinin indiricilik olduğu görülmektedir. İndiricilik yüksek riskli bir iş olmasına karşılık kişisel koruyucu ekipman kullanımının yaygın olmaması iş kazası risklerini artırmaktadır. Çalışma sonucunda; orman-insan ilişkileri bakımından önemli bir değer olan ve geleneksel bir meslek olan çam indiriciliğin mensuplarının gün geçtikçe azalma eğiliminde olduğu tespit edilmiştir. İndiriciliğin kültürel bir değer olarak korunmasının yanında hayat boyu öğrenme çerçevesinde meslek mensuplarının gelişimine katkı sağlanması gerekmektedir. Bu faaliyetlerin kuşaktan kuşağa aktarılmasını garanti altına almak için yerel kurumlar başta olmak üzere ulusal ve uluslararası düzeyde girişimlerde bulunulmalıdır.

Türkiye’de Odun Dışı Orman Ürünleri (ODOÜ) Sektörü dış ticaret açısından ihracat fazlası veren bir yapıdadır. Ege Bölgesi Türkiye`de ODOÜ üretiminde önemli bir yere sahip olmasının yanında, ihracat merkezi olarak da işlev görmektedir. ODOÜ üretimi, işlenmesi ve pazarlanması bakımından diğer bölgelerimize göre stratejik üstünlüğe sahiptir. Ege Bölgesinde ODOÜ açısından öne çıkan ürünlerden biri olarak çam fıstığı aynı zamanda kırsal alanda üreticiler için gıda ve gelir kaynağıdır. Bu çalışmada Bergama Kozak Yöresinde çam fıstığı işleme tesislerinin mevcut durumları incelenmiştir. Bu kapsamda sekiz adet çam fıstığı işleme tesisi sorumlularıyla yüz yüze görüşme yapılmıştır. Öncelikle çam fıstığı işleme iş akışı üzerinde durulmuş ve iş akışı süreci ortaya konulmuştur. İşletmelere ilişkin genel bilgiler, işletme fonksiyonlarının varlığı, kalite yönetim belgelerinin olup olmadığı, makine varlıkları, hammadde tedarik kanalları, hammadde alınan yöreler ve satışların dağılımı vb. konularda yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen verileri özetleyerek mevcut yapıyı ortaya koymak amacıyla kullanılan betimleyici istatistiklerden frekans ve yüzde yönteminden yararlanılmıştır. Çalışmada; Bergama Kozak yöresinde faaliyet gösteren işletmelerin büyük ölçüde KOBİ niteliğinde olduğu ve üretim süreçlerini sadece siparişlere göre planladıkları görülmüştür. Bergama Kozak Yöresinde faaliyet gösteren işleme tesislerinde istihdam edilen çalışan sayısının, ünite sayısının ve kalite belgelerinin ciddi oranda azaldığı görülmüştür. İşleme tesislerinin yeterli hammadde bulamaması durumunun ise devam eden bir sorun olarak ön plana çıktığı görülmüştür. Genel anlamda işletmeler işgücü tedarikinde de sorun yaşamakta ve özellikle işe uygun nitelikte işgücü bulamamaktadır. Bu nedenle nitelikli işgücü yetiştirmek üzere çam fıstığı işleme tesislerinin yöredeki kurum ve kuruluşlarla iş birliği yapması önerilmektedir. İşletmelerin özellikle kadın işgücünün istihdama katılımını teşvik etmek amacıyla organize edilmesi öncelikli görülmektedir. Ayrıca, işleme farklılıkları nedeniyle oluşabilecek kalite kayıplarının önlenmesi ve katma değeri yüksek ürünlerin geliştirilmesine yönelik çalışmalar bu alanda faaliyet gösteren aktörlerin gelir kayıplarını en aza indirmede bir derece katkı sağlayabilecektir. Üretimdeki düşüşe bağlı olumsuzlukları azaltmada Bergama Kozak çam fıstığı coğrafi işaret korumasının ulusal ve uluslararası düzeyde bilinilirliğinin artırılmasına yönelik girişimlerde bulunulmalıdır.

The aim of this study is to determine the perceptions of the people of Istanbul regarding Syrian immigrants and their common use of urban green spaces. The causes of conflicts that Istanbul residents and Syrians immigrants have experienced in green spaces are also addressed. An exploratory sequential design was used, being one of the mixed methods in which qualitative and quantitative approaches are used together. Semi-structured interviews and content analysis were conducted for the qualitative part of the study. For the quantitative part, data were collected from 389 people in Istanbul with a survey consisting of Likert-type scale questions. Explanatory factor analysis (EFA) was performed on the obtained data-set. As a result, it was found that Istanbul’s citizens have problems with Syrian immigrants in urban green spaces due to differences in activities, they expect Syrians to speak Turkish in mutual communication, and they do not want to interact with this group due to their negative attitude towards Syrian immigrants. More detailed research should be conducted to reduce the conflict between these groups. In addition, this study reveals that conflicts have increased due to the lack of green spaces, and an increase in green spaces may be proposed as a solution.

The study aimed to understand the determining factors of the trade between Turkey and the European Union (EU) countries in the forest products sector and assess Turkey’s forest product export potential to the EU. The study period was from 2005 to 202...