Emine Önder

This study aimed to investigate school-based interventions designed to reduce or eliminate the impact of disadvantages on students, focusing on their scope, effectiveness, and inherent limitations. Conducted within a qualitative research paradigm, the study adopted a phenomenological design. Data was gathered from 78 participants, comprising school administrators, teachers, and students. Semi-structured interviews facilitated data collection, which was subsequently analyzed using content analysis. Findings indicate that schools implemented diverse practices to mitigate the adverse effects of disadvantage on students. These initiatives focused on fostering students' self-realization and holistic development, ensuring equitable resource provision and distribution, promoting equality of opportunity, and cultivating a supportive school environment. It was observed that the design of these interventions considered the nature of the application, student characteristics, specific school and environmental factors, and principles of inclusivity. The study determined that these interventions yielded various positive contributions to disadvantaged students' academic, social, and psychological well-being. However, due to multiple barriers originating from the school itself, parental engagement, communication channels, personnel limitations, student-specific challenges, and broader environmental constraints, these efforts could not fully reach all disadvantaged students.

Bu çalışmada Isparta ilindeki MEB’e bağlı okullarda görev yapan öğretmen ve eğitim yöneticilerinin görüşleri doğrultusunda dezavantajlı bölgelerde bulunan okullardaki öğretmen sirkülasyonun nedenleri, sonuçları ve bu yönde geliştirilebilecek çözüm önerilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma nitel araştırma modelinde olup olgubilim deseninde tasarlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, amaçlı örneklem kapsamında yer alan ölçüt örneklem yöntemi kullanılarak 10 öğretmen, 8 okul yöneticisi ve 4 eğitim yöneticisi olarak belirlenmiştir. Çalışmada veri toplama aracı olarak yarı-yapılandırılmış görüşme formu kullanılmış ve elde edilen veriler içerik analiz yöntemine tabi tutulmuştur. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre; çalışmanın yürütüldüğü okullarda katılımcıların tamamı öğretmen devir hızının çok fazla olduğunu belirtmiştir. Bu okullarda yaşanan öğretmen sirkülasyonuna bölgesel-çevresel, öğrenci-veli, mesleki, kişisel, okuldan kaynaklı birçok faktörün neden olduğu ve görev yeri değişimi için öğretmenlerin özür durumu, isteğe bağlı atama, görevlendirme, yönetici olarak atanma ve proje okullarına başvurma gibi birçok yöntemi tercih ettiği görülmüştür. Ayrıca öğretmen sirkülasyonunun genel anlamda öğrenci, okul, öğretmen ve yönetim açısından olumsuz sonuçlar doğurduğu belirtilmiştir. Dezavantajlı okullarda öğretmen hareketliliğinin azaltılmasına yönelik katılımcıların önerileri; bölgesel-çevresel, okul, öğretmenlik, ekonomik ve yasal düzenleme olmak üzere beş kategoride toplanmıştır. Kategori bazında çoğunlukla çalışma koşullarının iyileştirilmesi, atamalar ve tayinlere ilişkin iyileştirmelerin yapılması ve bu okullarda görev yapan öğretmenlere maddi manevi teşviklerin verilmesi kodları ön plana çıkmıştır.

This study aimed to develop and psychometrically evaluate a scale measuring teachers’ perceptions of organizational dissent management in schools. The item pool created as a result of a literature review conducted by researchers was subjected to expert evaluation for content validity. The research was carried out using a correlational research design. Exploratory and confirmatory factor analyses were conducted on two independent samples (n = 271; n = 223). The exploratory factor analysis supported a two-factor model consisting of 13 items, namely supportive management and suppressive management, which accounted for 59.55% of the total variance. CFA supported the two-factor structure of the organizational dissent management scale, consisting of 12 items—7 items in the suppressive management dimension and 5 items in the supportive management dimension—with excellent model fit indices. Additionally, measurement invariance across gender was examined. The changes in CFI values for the configural, metric, scalar, and strict invariance models (ΔCFI < .010) indicated that the scale functioned equivalently for male and female participants. The Differential Item Functioning (DIF) analysis based on ordinal logistic regression indicated that only two items exhibited uniform DIF with low effect sizes, while all other items functioned equivalently across gender groups, indicating that the scale generally meets measurement invariance. Furthermore, reliability analyses demonstrated high internal consistency, with Cronbach’s alpha and McDonald’s values ranging from .90 to .93 and Composite Reliability values between .87 and .93 for the sub-dimensions. These findings provide strong evidence for the validity, reliability, and fairness of the organizational dissent management scale.

Araştırmada, farklı sosyoekonomik çevrelere sahip okulların mali, insan gücü, altyapı ve fiziki kaynaklarını incelemek amaçlanmıştır. Eşzamanlı karma modelin kullanıldığı araştırma, 40 ilkokul, 36 ortaokul üzerinde yürütülmüştür. Veriler soru formuyla toplanmıştır. Nicel veriler için betimsel analizler, nitel veriler için içerik analizi yapılmıştır. Araştırmada, mali ve insan kaynağı açısından yüksek sosyoekonomik çevreye sahip okulların daha avantajlı olduğu anlaşılmıştır. Alt yapı ve fiziki kaynak özelliği açısından büyük bir farklılaşmanın olmadığı, ancak projeksiyon, fotokopi, yazıcı gibi donanım, bilgisayar odası, internet bağlantısı ve spor salonu eksikliği/uygunluğu yönünden yüksek sosyoekonomik çevre okullarının daha iyi durumda oldukları saptanmıştır. Okullarının insan kaynağı eksikliği, norm kadronun olmamasına, atamanın yapılmamasına, coğrafi konuma, öğretmenleri bu okullarda tutmanın zorluğuna bağlanmıştır. Mali kaynak eksikliği; merkezi bütçeden ayrılan kaynak yetersizliği, velilerin sosyoekonomik profili/ilgisizliğiyle; alt yapı ve fiziki kaynak eksikliği ise daha çok uygun olmama/işlevsizlik, yatırım eksikliği, planlama hatası, mevzuat değişikliğinin getirdiği zorunluluklarla açıklanmıştır.

Eğitim, bireylerin kişisel gelişimlerini, toplumsal entegrasyonlarını ve ekonomik refahlarını arttırmada kritik bir rol oynar. Ancak, dezavantajlılık durumunda olan öğrenciler için eğitim süreci birçok engel ve zorlukla doludur. Bu bakımdan araştırmada, okulların dezavantajlı öğrenci profilini, dezavantajlı öğrencileri tespit etme yollarını ve dezavantajlılığın öğrenciler üzerindeki etkisini incelemek amaçlanmıştır. Nitel araştırma yöntemlerine dayalı gerçekleştirilen çalışmada olgubilim deseni kullanılmıştır. Araştırma Antalya ili Kepez ilçesinde yüksek dezavantajlı öğrenci oranına sahip on okulda görev yapan 19 okul yöneticisi, 33 öğretmen ve 26 öğrencinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri katılımcılarla yüz yüze gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla elde edilmiştir. Elde edilen araştırma verileri MAXQDA 2020 nitel veri analiz yazılımında içerik analizi yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre okullarda ailesel, bireysel, çevresel ve sosyokültürel özelliklere bağlı farklı açılardan dezavantajlı öğrenciler bulunmaktadır. Dezavantajlı öğrencilerin tespiti için okullarda belge/formlar ve etkileşime dayalı yollar kullanılmaktadır. Dezavantajlılık öğrenciler üzerinde akademik, sosyal, psikolojik, davranışsal, fiziksel ve diğer açılardan birçok etki oluşturmaktadır. Bu bakımdan araştırmada dezavantajlı olmanın öğrencilerin eğitim hayatına etkilerinin oldukça geniş kapsamlı ve ciddi olduğu, bu durumun öğrencilerin eğitim süreçlerinde pek çok açıdan eşitsizliklere yol açtığı belirlenmiştir. Bu nedenlere bağlı olarak da dezavantajlı öğrencilere yönelik destek ve çözüm programlarının hayata geçirilmesinin eğitim sisteminin öncelikli hedeflerinden biri olması gerektiği görülmüştür.

Kadınların yöneticilik pozisyonundaki mevcudiyeti erkeklere göre hep çok az olmuştur ve yönetici pozisyonundaki kadınlar tarih boyunca çalışma hayatında farklı farklı sorunlarla baş etmek zorunda bırakılmıştır. Bu çalışmanın amacı, kadın okul müdürlerinin cinsiyetlerinden kaynaklı karşılaştıkları zorlukları, bu zorlukların sebeplerini ve bu zorluklarla başa çıkma stratejilerini incelemektir. Araştırma, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Isparta ve Burdur'daki okul müdürleri, müdür yardımcıları, öğretmenler ve şube müdürlerini kapsayan nitel bir çalışmadır. Araştırmada durum çalışması deseni kullanılmıştır. Çalışma grubunda toplamda yedi kadın okul müdürü, altı müdür yardımcısı, sekiz öğretmen ve altı şube müdürü yer almıştır. Veri toplama süreci, yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla gerçekleştirilmiş ve içerik analizi yöntemi kullanılarak kod, alt tema ve temalar oluşturulmuştur. Araştırmanın sonuçlarından, kadın okul müdürlerinin cinsiyetlerinden kaynaklı olarak genellikle ciddiye alınmamak, küçümsenmek, destek görmemek ve yönetsel kararlar sırasında göz ardı edilmek gibi zorluklarla yüzleştikleri anlaşılmıştır. Kadın okul yöneticilerinin bu zorluklar ile daha çok kadından yönetici olmaz algısı ve zayıf duygu yönetimi sebebiyle karşı karşıya kaldığı tespit edilmiştir. Bu zorluklarla başa çıkma stratejileri arasında ise dik duruş sergileme, etkili iletişim ve iş birliği kurma gibi yöntemler öne çıkmaktadır. Kadın okul yöneticileri ayrıca, meslektaşları ve üstlerinden destek alarak ve kendilerini geliştirmeye çalışarak zorlukların üstesinden gelmektedirler. Sonuç olarak araştırmada kadın yöneticilerin karşılaştıkları zorluklar, bu zorlukların nedenleri ve kadın yöneticilerin bu zorluklar ile baş etme yollarının tutarlı olduğu görülmüştür.

Araştırmada, dezavantajlı yüksek başarılı öğrencileri benzer dezavantajlara sahip öğrencilerin rol model alıp almama nedenlerini, dezavantajlı yüksek başarılı öğrencilerinin bu öğrenciler üzerinde nasıl ve ne gibi etkiler oluşturduğunu incelemek amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, çoklu dezavantaja sahip olmasına rağmen fen lisesini kazanan bir öğrencinin gönüllü olarak çalışmaya katılan 15 öğrenci arkadaşı ve 14 öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri yarı yapılandırılmış görüşme yöntemiyle elde edilmiştir. Elde edilen veriler ise içerik analiziyle deşifre edilmiştir. Araştırmada, bazı katılımcılar benzer dezavantajlara sahip öğrencilerin; kendilerini dezavantajlı yüksek başarılı öğrenci kadar zeki bulmadıklarından ve başarılı olmak için gerekli kaygı, istekten yoksun olmalarından dolayı dezavantajlı yüksek başarılı bu öğrenciyi rol model almadıkları tespit edilmiştir. Katılımcıların çoğu ise benzer dezavantajlara sahip öğrencilerin dezavantajlı yüksek başarılı bu öğrenciyi rol model aldıklarını ifade etmiştir. Bu doğrultuda görüş sunan katılımcılar bunun nedenini; öğretmen ve toplumun gözünde saygın bir yer edinmeye, ulaşılmak istenilen hedeflerinin olmasına, başarılı olma/aynı başarıyı yakalama, maddi destek ve ödüllere sahip olma isteğine dayandırmıştır. Dezavantajlı yüksek başarılı öğrencilerin benzer dezavantajlara sahip öğrenciler üzerinde devamsızlık ve davranış sorunlarında azalma, kitap okuma eğiliminde artma, okula karşı olumlu tutum geliştirme, özgüven ve motivasyon yüksekliği ve bireysel yeteneklerin ortaya çıkması gibi olumlu yansımalarının olduğunu saptanmıştır.

Bu çalışma, eğitim kavramını kapsamlı bir perspektiften ele alarak, Türk Eğitim Sistemi’nin temel yapı ve işleyişini analiz etmektedir. Bu kapsamda çalışmada eğitimin tarihsel gelişimi, sözcük kökeni, farklı felsefi ve eğitim yaklaşımları, çeşitli tanımlamaları incelenerek eğitim kavramına açıklık getirilmeye çalışılmıştır. Formal ve informal eğitim türleri detaylı bir şekilde açıklanarak karşılaştırılmıştır. Eğitimin bireysel, toplumsal ve ekonomik işlevleri ile eğitim politikalarının oluşturulmasındaki temel amaçlar tartışılmıştır. Milli Eğitim Temel Kanunu’na göre Türk milli eğitiminin genel ve özel amaçları, temel ilkelerine açıklık getirilmeye çalışılmıştır. Türk eğitim sisteminin genel yapısı, kademeleri, özel eğitim ve öğretime ilişkin bilgiler detaylandırılmıştır.

Bu çalışmada Batı Akdeniz Bölgesi’nde yer alan bir ilin merkezindeki devlet okullarında görev yapmakta olan okul yöneticileri ve sendika yöneticilerinin görüşlerine göre 5 Şubat 2021 tarihli Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) Yönetici Seçme ve Görevlendirme Yönetmeliğinin çağın gereksinim duyduğu okul yöneticilerini seçme yeterliliğinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden olan durum çalışması kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik ve ölçüt örnekleme yöntemleri kullanılarak 24 okul yöneticisi ve 10 sendika yöneticisi olarak belirlenmiştir. Ayrıca araştırmada veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Elde edilen veriler içerik analizi yöntemi ile çözümlenmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlar, katılımcıların çağdaş yönetici özellikleri bakımından en fazla etkin iletişim becerileri özelliğini ön plana çıkardıklarını göstermiştir. Ayrıca katılımcıların yarısından fazlası mevcut okul yöneticilerinin çağın gerektirdiği yönetici özelliklerine sahip olmadıklarını ve mevcut yönetmeliğin çağdaş yöneticileri seçebilme yeterliliğinin olmadığını dile getirmişlerdir. Son olarak katılımcılar Yönetmelik’te olması gereken özelliklere ilişkin önerilerini görevlendirmede aranacak şartlar, sınava ilişkin öneriler, seçimin yapılış şekline ilişkin öneriler, yöneticilik mesleğine ilişkin öneriler ve atama sonrasına ilişkin öneriler olmak üzere beş kategori altında ifade etmişlerdir. Bu kategoriler altında ise en fazla mülakat kaldırılmalı, seçimde paydaşların görüşleri dikkate alınmalı ve yazılı sınavın içeriği değiştirilmeli kodlarının ön plana çıktığı bulgusuna ulaşılmıştır.

Bu çalışmanın amacı, Covid-19 salgınında öğretmenlerin eğitim ve öğretim sürecinde karşı karşıya kaldıkları zorlukları ve öğretim kayıplarını azaltmak amacıyla başvurdukları uygulamaları incelemektir. Araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden olgubilimi deseni kullanılmıştır. Araştırmanın verileri 34 öğretmenden yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Veriler içerik analizi ile çözümlenmiştir. Araştırma sonucuna göre, salgın sürecinde öğretmenler eğitim ve öğretimi yürütürken erişim, öğretim süreci ve diğer kategorileri altında birçok zorlukla karşı karşıya kalmışlardır. Araştırma kapsamındaki öğretmenlerin tamamı, salgın sürecinde öğretim kayıplarının oluştuğunu düşünmektedir. Üçü hariç diğer katılımcılar, öğretim kayıplarını azaltmak amacıyla öğrenme eksiklerini tamamlama, pekiştirme, öğrenmeye istekli hale getirme ve destek kategorilerinde birçok uygulamaya başvurduklarını ifade etmişlerdir.