HCHayriye Yesim Can

Hayriye Yesim Can

*This is an algorithmically generated author record based on publicly available information.

Hayriye Yesim Can has a total of 61 co-authors. Here are the top co-authors by number of shared publications:


Latest Publications

  • Open Access

    Gıda Kaynaklı Salmonella Etkenleri ve Antimikrobiyel Direnç

    by Kardelen Banu Sarı, H. Yeşim Can, Ali Bilgili, Cemre Ekşi, Muhammet Burak Yavuz, Nichal Sarı, Özgür Şahin, Ahmet Alperen Akbulut, Ayşenur Karaman Demirel, Ayça Çiprut, et al.

    Bu editöryal bilimsel kitap, sağlık bilimleri alanındaki çeşitli disiplinlerden gelen en son bilimsel araştırmaların zengin bir derlemesini sunuyor. Kitap, güncel ve önemli konulara odaklanarak, sağlıkla ilgili bir dizi önemli sorunu ele alıyor. Yazarlar, derinlemesine analizler ve yeni perspektifler sunarak okuyuculara sağlık bilimleri alanındaki en son gelişmeleri sunuyor. Bu kitap, sağlık profesyonelleri, araştırmacılar ve ilgili disiplinlerde çalışan herkes için kapsamlı bir kaynak olma özelliği taşıyor ve sağlık bilimlerine katkı sağlayacak önemli bir referans eser olarak öne çıkıyor. This editorial scientific book brings together academic articles from various disciplines in the field of health sciences. It strives to address contemporary and significant topics, offering a rich compilation of the latest scientific research in the realm of health. Authors provide in-depth analyses and new perspectives, presenting readers with the most recent developments in the field of health sciences. This book serves as a comprehensive resource for healthcare professionals, researchers, and anyone working in related disciplines, emerging as a prominent reference work that contributes to the field of health sciences.

  • Open Access

    Bacillus cereus Isolates Obtained from Food Used in Infant and Child Nutrition

    by Edip Urhan, H. Yeşim Can

    In the present study, a total of 80 sample materials were used (30 powdered baby formulas, 25 jarred baby foods, and 25 cereal-based products). The isolation of Bacillus cereus from the samples was performed with the classical culture technique. The isolates were confirmed as B. cereus with PCR targeting the hemolysin gene. Emetic (ces) and diarrheal toxin genes (nhe, hbl, cytK) were detected by multiplex PCR in confirmed isolates. As a result of the study, 62.5% (50/80) of the samples were found to be contaminated with B. cereus. B. cereus could not be detected in jarred baby foods. B. cereus was detected at 83.3% (25/30) and 100% (25/25) in powdered baby foods and cereal-based products, respectively. Thirteen (26%) of 50 isolates confirmed by PCR carried at least one gene responsible for toxin synthesis. Only nhe gene was found in three (6%) isolates, and nhe and cytK genes were found together in 10 (20%) isolates. It was found that none of the isolates had ces and hbl genes and all isolates were able to form hemolysis on blood agar and two isolates were psychrotrophic. In conclusion, the presence of enterotoxigenic and psychrotrophic B. cereus strains in powdered baby formulas and cereal-based products may be risky for infants and young children whose immune systems and intestinal microbiota are not fully developed.

  • Open Access

    Review: Seizure and Epilepsy in Patients with Renal Diseases

    by Yavuz Yücel, Bakar Ali Adam, Edip Urhan, H. Yeşim Can, Ömer Faruk Geçkil, Mehmet Murat Ceylan, Fatma Özsel Özcan Araç, Salih Bürlukkara, Muhammed Cemre Çevrin, Lale Duysak, et al.

    More than 50 million individuals worldwide suffer from epilepsy, and concomitant conditions including decreased renal function can make managing the condition more difficult. It has been proven in many studies that the probability of convulsions is high in patients with kidney failure. Clinicians must understand how antiepileptic medications (AEDs) are influenced by decreased renal function and how epilepsy management strategies are affected by the kidneys in order to maximize epilepsy control in patients with kidney illness. On the otherhand, seizures are brought on in patient with renal failure by the buildup of toxins as well as by other conditions such as sepsis, hemorrhage, malignant hypertension, metabolic disturbances, and electrolyte abnormalities, acute dysequilibrium syndrome. Some antibiotics lower convulsive thresholds, putting patients at risk for status epilepticus. A thorough understanding of AED metabolism, their pharmacokinetic alterations in such disorders, careful use of concurrent drugs, and monitoring of AED serum levels are all necessary for effective seizure management in renal diseases. We wanted to remind the problems we face as clinicians and their solutions by reviewing the articles related to this review.

  • Open Access

    Palm Yağı ve Sağlık

    by Mehmet Murat Ceylan, Edip Urhan, H. Yeşim Can, Ömer Faruk Geçkil, Fatma Özsel Özcan Araç, Salih Bürlukkara, Muhammed Cemre Çevrin, Lale Duysak, Sema Şahin, Mine Gülaboğlu, et al.

    Palm yağı tüketimi ve bunun insanlarda serum lipit seviyeleri ve kardiyovasküler hastalık üzerindeki etkileri hala tartışma konusudur. Bu çalışma, Palm yağının serum lipit profili ve kardiyovasküler hastalık üzerindeki etkisinin kanıta dayalı değerlendirmelerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Ayrıca, gelecekteki araştırmalar için bir yön önermektedir. Palm yağı ve bileşenlerinin serum lipit profili ve kardiyovasküler hastalık üzerindeki ilişkisine ilişkin yayınlanmış hayvan ve insan deneyleri de ilgili bilgiler araştırılmış, bunlar gözden geçirilerek mevcut kanıtlar tartışılmıştır. Literatürdeki bilgilerin çoğu, Palm yağı tüketimini caydırmak amacıyla tüketicileri ve gıda şirketlerini hedef göstermektedir. Palm yağının yenilebilir bir yağ olarak kullanılmasına karşı ana argüman, doymuş bir yağ asidi olan palmitik asit içermesi ve ekstrapolasyon yoluyla yüksek kolesterol ve düşük yoğunluklu lipoprotein kolesterol seviyelerine yol açmasıdır. Bununla birlikte, hem hayvanlarda hem de insanlarda Palm yağı tüketiminin serum kolesterol düzeylerini yükseltmediğini ve Palm yağının aterojenik olmadığını açıkça gösteren birçok bilimsel çalışma da mevcuttur. Palmitik asit dışında Palm yağı, sırasıyla tekli doymamış ve çoklu doymamış olan oleik ve linoleik asitlerden oluşmaktadır. Palm yağı ayrıca güçlü antioksidanlar olan A ve E vitaminlerinden oluşmaktadır. Palm yağının kalbi ve kan damarlarını plaklardan ve iskemik yaralanmalardan koruduğu bilimsel olarak kanıtlanmıştır. Sağlıklı ve dengeli beslenmenin bir parçası olarak diyet yağı olarak tüketilen Palm yağı, kardiyovasküler hastalık riskini artırmamaktadır. Tekli veya çoklu doymamış yağ asitleri açısından zengin diğer yağlarla değiştirilmesi çok az ya da hiçbir ek fayda sağlamamaktadır.

  • Open Access

    Menstrüel Döngünün Yiyecek Seçimleri Üzerindeki Etkisi

    by Fatma Özsel Özcan Araç, Edip Urhan, H. Yeşim Can, Ömer Faruk Geçkil, Mehmet Murat Ceylan, Salih Bürlukkara, Muhammed Cemre Çevrin, Lale Duysak, Sema Şahin, Mine Gülaboğlu, et al.

    Menstrual siklus, kadınları birçok farklı yönden etkileyen ve günlük yaşamlarını olumsuz etkileyebilen bir döngüdür. Menstruasyon ağrıları ve hormonal değişiklikler bu etkiyi ortaya çıkarır. Östrojen, progesteron, luteinizan ve folikül hormonları arasındaki etkileşimler bu döngünün düzenlenmesinde önemli bir rol oynar. Östrojen hormonunun etkisi özellikle belirgindir ve farklı siklus evrelerinde değişen seviyelerde salgılanır. Bu hormon, beyin kimyasında ve sinir sisteminde değişikliklere yol açarak duygusal durum ve davranışlarda dalgalanmalara neden olabilir. Özellikle premenstrüel sendrom yaşayan kadınlar, menstrüasyon öncesi dönemde depresif ruh hali, irritabilite, anksiyete ve yiyecek istekleri gibi semptomlar yaşayabilirler. Beslenme tercihleri, hormonal değişiklikler ve duygusal durumlarla ilişkilidir. Araştırmalar, menstrüasyon öncesi dönemde kadınların özellikle tatlı, yağlı veya karbonhidrat içeren yiyeceklere yönelik isteklerinin arttığını göstermektedir. Bu isteklerin, serotonin hormonu seviyeleriyle ilişkili olabileceği düşünülmektedir. Ayrıca, menstrüasyon döneminde demir kaybı yaşanması nedeniyle demir açısından zengin besinlere olan ihtiyaç artabilir. Kadınlar genellikle menstrüasyon döneminde daha fazla kırmızı et, yeşil yapraklı sebzeler ve demir takviyeleri gibi demir içeren gıdalar tüketmeye yönelebilirler. Ancak, bu konuda daha fazla araştırma yapılması gerekmektedir. Menstrual siklusun beslenme tercihleri üzerindeki etkilerini tam olarak anlamak için daha kapsamlı çalışmalara ihtiyaç vardır.

  • Open Access

    Benign Prostat Hiperplazisi Tedavisinde Kullanılan Güncel Lazer Tedavileri

    by Salih Bürlukkara, Muhammed Cemre Çevrin, Edip Urhan, H. Yeşim Can, Ömer Faruk Geçkil, Mehmet Murat Ceylan, Fatma Özsel Özcan Araç, Lale Duysak, Sema Şahin, Mine Gülaboğlu, et al.

    Bening prostat hiperplazisi (BPH), prostatın transizyonel zondaki düz kas ve epitel hücrelerinin proliferasyonu ile karekterize bir histopatolojik tanıdır. Lazerler BPH’ ın tedavisinde temel olarak vaporizasyon (buharlaştırma), rezeksiyon ve enükleasyon olmak üzere üç prensiple kullanılmaktadır. Avrupa Üroloji Derneği son kılavuzlarda transüretral rezeksiyona (TUR-P) veya açık prostatektomiye alternatif olarak lazer enükleasyon önermektedir. Çeşitli çalışmalar lazer tedavisinin hemoglobin düşüşü, komplikasyonlar, hospitilizasyon ve revizyon oranı, semptomların hafifletmede yaşam kalitesini artırmada transüretral rezeksiyon ve açık prostatektomiye eş değer olduğunu göstermiştir. Alternatif bir yöntem olan lazer yöntemleriyle büyük prostat dokularının bile transüretral yaklaşımla minimal invaziv olarak tedavi edilebildiği, morbiditeyi azalttığı hastane yatış ve kateterizasyon sürelerini kısalttığı, kan kaybının ve kan transfüzyon ihtiyacını azalttığı belirtilse de uzun dönem vaka takip serilerinin kısıtlı olması nedeni ile TUR-P’ nin yerini henüz alamadığını fakat bunun için güçlü bir aday olduğu ön görülebilir.

  • Open Access

    Antimikrobiyal Peptidler Özellikleri ve Kullanım Alanları

    by Zafer Ömer Özdemir, Edip Urhan, H. Yeşim Can, Ömer Faruk Geçkil, Mehmet Murat Ceylan, Fatma Özsel Özcan Araç, Salih Bürlukkara, Muhammed Cemre Çevrin, Lale Duysak, Sema Şahin, et al.

    Antimikrobiyal peptidler, doğal olarak oluşan veya sentetik olarak üretilen, mikroorganizmalara karşı etkili olan kısa protein yapılarıdır. Bu peptidler, genellikle bakteriler, virüsler, mantarlar ve parazitler gibi mikroorganizmaların büyümesini ve çoğalmasını engelleyerek veya öldürerek çalışırlar. Antimikrobiyal peptidlerin temel özellikleri arasında geniş spektrumlu etkinlik, hızlı etki gösterme, düşük direnç gelişimi ve hedefe spesifik bağlanma yeteneği bulunmaktadır. Bu özellikler, antimikrobiyal peptidleri geleneksel antibiyotiklere alternatif bir seçenek haline getirir. Ayrıca, peptidlerin immünomodülatör etkileri ve hücresel savunma sistemlerini uyarabilme yetenekleri de dikkate değerdir. Tıbbi alanda, antimikrobiyal peptidlerin potansiyeli antibiyotik direncinin artması ve enfeksiyon hastalıklarının tedavisinde yeni yaklaşımlara olan ihtiyaç nedeniyle giderek daha fazla araştırılmaktadır. Bu peptidler, bakteriyel, viral ve fungal enfeksiyonlarla mücadelede etkili olabilirler. Ayrıca, yara iyileşmesi, immün sistemi modüle etme ve kanser tedavisi gibi alanlarda da potansiyel gösterirler. Tarım sektöründe, antimikrobiyal peptidler bitki koruma ürünleri olarak kullanılabilir. Bitki patojenlerine karşı doğal bir savunma mekanizması sağlarlar ve böylece kimyasal ilaç kullanımını azaltabilir veya sınırlayabilirler. Bu da tarımsal üretimde daha sürdürülebilir bir yaklaşım sağlar. Antimikrobiyal peptidlerin potansiyel kullanım alanları ve özellikleri, enfeksiyon hastalıklarının tedavisinde ve kontrolünde yeni bir yaklaşım sunmaktadır. Geleneksel antibiyotiklere direnç gelişimi ve mikroorganizmaların evrimiyle mücadele etmek için peptidlerin sağladığı avantajlar değerlendirilmelidir. Ancak, daha fazla araştırma, geliştirme ve klinik çalışmalar yapılması gerekmektedir. Bu şekilde antimikrobiyal peptidlerin kullanımı daha da optimize edilebilir ve potansiyelleri tam anlamıyla ortaya çıkarılabilir. Sonuç olarak, antimikrobiyal peptidlerin biyolojik özellikleri ve kullanım alanları, enfeksiyon hastalıklarının tedavisinde ve mikrobiyal kontrolde umut verici bir alternatif oluşturur. İleri araştırmalar ve teknolojik gelişmelerle birlikte, antimikrobiyal peptidlerin etkinliği, stabilitesi ve güvenliği üzerindeki sınırlamaların aşılabileceği ve daha geniş çapta kullanılabileceği umulmaktadır.

  • Open Access

    PD-1/PD-L1 Yolağı ve Tümör İmmünolojisindeki Rolü

    by Mehmet Ali Karaselek, Edip Urhan, H. Yeşim Can, Ömer Faruk Geçkil, Mehmet Murat Ceylan, Fatma Özsel Özcan Araç, Salih Bürlukkara, Muhammed Cemre Çevrin, Lale Duysak, Sema Şahin, et al.

    Kanser dünyada ciddi bir sağlık problemi olup morbidite ve mortalitesi yüksek hastalıkların başında gelmektedir. Kemoterapi ve/veya radyoterapi kanser hastaları için primer tedavi seçeneği olmakla birlikte kemoterapötik ajanların ciddi yan etki risklerinin de bulunduğu kaçınılmaz bir gerçektir (Sameiyan ve ark. 2019). Bundan dolayı yeni tedavi stratejilerinin ortaya çıkması hastalara sunulacak tedavi seçenekleri açısından ciddi önem arz etmektedir. Bu tedavi stratejilerinden biri de kanser immünoterapisidir. Kanser immünoterapisi, immün sistem hücrelerinin kansere karşı özgüllüğünü ve gücünü artırmak amacıyla geliştirilen bir tedavi yaklaşım olup PD-1/PD-L1 immünoterapide hedeflenen önemli bir sinyal yoludur (Salmaninejad ve ark. 2019). Çalışmada programlanmış hücre ölümü proteini (PD) 1 ve PD-1 ligand (PD-L1) yolağı ile bu yolağın kanser immünoterapisindeki rolü ayrıntılı olarak tartışılmıştır.

  • Open Access

    Alt Solunum Yolu Enfeksiyonları

    by Abdulbaki Aksakal, Edip Urhan, H. Yeşim Can, Ömer Faruk Geçkil, Mehmet Murat Ceylan, Fatma Özsel Özcan Araç, Salih Bürlukkara, Muhammed Cemre Çevrin, Lale Duysak, Sema Şahin, et al.

    Solunum yolu enfeksiyonları geçmişten günümüze her yaştan kişiyi etkileyen önemli enfeksiyonlardandır. Alt solunum yolu enfeksiyonları ise hava iletim yolu ve akciğerlerde tutulum gösteren viral ve bakteriyel kaynaklı olabilen türlerinden biridir. Geçmişte birçok çeşidi pandemi ve epidemiye dönüşmüş ve birçok kişinin ölümüne sebep olmuştur. Enfeksiyonların tedavi edilmesinde sosyoekonomik şartlar, iklim şartları, direnç kazanma oranı ve hızı gibi birçok faktör etkili olmuştur. Tüberküloz alt solunum yolu enfeksiyonlarından en eskilere dayanan türlerinden biridir. Tüberkülozu takip eden diğer bir hastalık ise pnömonidir. Yine özellikle akciğerlerde tutulum gösteren pnömoni hastaneye yatış gerektiren enfeksiyonlardan birdir. Diğer enfeksiyonlar gibi teşhisi zordur ve radyolojik bulguların incelenmesi gerekmektedir. Bunun yanı sıra hastalığın sınıflandırması birçok açıdan yapılabilmektedir. En yaygın sınıflandırma şekli hastalığın bulaş ortamına göre yapılan sınıflandırmadır. Toplumdan, hastaneden veya ventilasyona bağlı bulaş gerçekleşebilirken, bağışıklığı baskılanmış; kanser tedavisi gören, organ nakli gerçekleşmiş veya AIDS hastalığına sahip hastalar gibi kişilerde de sıklıkla görülmektedir. Diğer enfeksiyonlar ise bronşit, bronşiolit ve bu enfeksiyonların akut-kronik formlarıdır. Patojene, hastanın yaşına, yaşadığı ortama göre antibiyotik tedavisi yanı sıra destekleyici tedavi yeterli gelebilmektedir. Bu hastalıkların tedavisi de geniş spektrumlu yerine patojene özel tedaviler ile daha kısa sürede daha verimli sonuçlar alınabilmektedir. Solunum yolu enfeksiyonları gerek destekleyici tedavi ile gerekse ilaç tedavisi ile önem gösterilmesi gereken ciddi hastalıklardan birisidir.

  • Open Access

    Dış Gebelik

    by Ömer Faruk Geçkil, Edip Urhan, H. Yeşim Can, Mehmet Murat Ceylan, Fatma Özsel Özcan Araç, Salih Bürlukkara, Muhammed Cemre Çevrin, Lale Duysak, Sema Şahin, Mine Gülaboğlu, et al.

    Tuba Uterinanın ampuller bölgesinde gerçekleşen fertilizasyon sonrasında oluşan blastokistin endometrium dışında başka bir dokuya tutunarak gelişmesi sonucu devam eden gebeliklere dış gebelik denilmektedir. Tüm ilk üçay gebelikleri içinde %1-2 oranında dış gebelik ile karşılaşılmaktadır. Oran tüm gebelikler içinde küçük bir rakam olarak karşımıza çıkmasına rağmen gebelik ile ilişkili anne ölümleri sebepleri arasında önemli bir hastalıktır. Ancak ßHcg ölçümleri ve transvaginal ultrasonografi kullanımı ile erken tanı olasılığı artmaktadır. Erken tanı ile maternal sağ kalım ve maternal üreme organlarının kaybının azaltılması mümkün hale gelmiştir.