Serkan Dilek

Since the beginning of the 21st century, political and social variables in countries such as Syria, Afghanistan, and Iraq have initiated a major wave of migration to Türkiye. This wave of migration is perceived to have caused various economic problems, such as increases in housing prices, rents, and employment challenges. However, it has also created an opportunity for Türkiye, whose population is starting to age, to meet its workforce needs and establish new enterprises. Some refugees and asylum seekers in Türkiye wish to migrate to Europe. The collapse of the Assad regime in Syria has also opened the possibility for some Syrians to return. This study aims to reveal the factors determining the intentions of refugees and asylum seekers to stay and work in Türkiye. For this purpose, a survey was conducted among refugees and asylum seekers in Türkiye. The results concluded that satisfaction with the economic conditions in Türkiye positively affects intentions to work here, while the economic attractiveness of other countries negatively impacts those intentions.

Dünyada üretilen gıdanın yaklaşık üçte biri israf edilmektedir ve bu rakam gıda israfının en önemli ekonomik sorunlardan biri olduğunu göstermektedir. Gıda israfı ile eğitim ilişkisini inceleyen araştırmaların kısıtlı olması ve ekonomi okuryazarlığı bağlamındaki ampirik eksiklik bu çalışmanın özgün değerini ve önemini artırmaktadır. Araştırma, ekonomik okuryazarlığın gıda israfına yönelik tutumları değiştirip değiştirmediğini araştırmaktadır. Bu amaçla ekonomi okuryazarlığı ile gıda israfı arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırmada Kastamonu Üniversitesi öğrencileri arasında anket çalışması yapılmıştır. Gıda İsrafını ölçmek amacıyla Kaya and Dilek (2024) tarafından geliştirilen ölçek kullanılmıştır. Daha sonra gıda israfını oluşturan maddeler için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (CFA) yapılmıştır. Ekonomi okuryazarlığını ölçmek amacıyla Dilek ve ark. (2018a) tarafından geliştirilen ekonomik okuryazarlık testi günün değişen koşullarına göre güncellenerek kullanılmıştır. Sonuç olarak, ekonomi okuryazarlığı test puanları ile gıda israfı alt boyutları arasında korelasyon bulunamamış, anlamlı regresyon modelleri kurulamamıştır. Araştırmamızın sonuçları ekonomi okuryazarlığının belli koşullar altında gıda israfını önlemek için yeterli olmayabileceğini göstermektedir. Araştırmamız Kastamonu Üniversitesi öğrencileri ile kısıtlıdır. Başka örneklemler üzerinde yapılacak araştırmalar literatüre katkı sağlayacaktır.

Küreselleşen Dünyada uluslararası ticaretin ve firmalar arası rekabetin giderek artışı lojistiğe verilen önemi de artırmıştır. Amaçlarına ulaşmak isteyen firmalar lojistiğe, tedarik zincirine önem vermelidir. Bu bölümün amacı Lojistik ile ilgili temel kavramların, lojistik sektöründe meydana gelen değişimlerin ele alınmasıdır. Bu bölümde lojistiğin tanımı, lojistiğin yedi doğrusu, lojistik sektörünün önem kazanması, lojistik yönetimi ve lojistik sektörünün tarihi ele alınacaktır. The increasing international trade and competition between companies in a globalizing world have increased the importance placed on logistics. Companies seeking to achieve their goals must prioritize logistics and the supply chain. The purpose of this section is to discuss the fundamental concepts of logistics and the changes occurring in the logistics sector. In this section, the definition of logistics, the seven principles of logistics, the importance of the logistics sector, logistics management and the history of the logistics sector will be discussed.

Food waste remains one of the most critical global economic challenges, heavily driven by consumer habits and behaviors. While research in this field is growing, the subject still demands deeper exploration. At the heart of this study lies the concept of religiosity, a fundamental element that shapes how consumers act. Although the impact of various faiths on waste has been documented, the role of Islamic religiosity—despite Islam’s explicit prohibition of waste—has not been sufficiently addressed in the literature. This study aims to fill this gap by analyzing the influence of "Traditional" and "Popular" religiosity types on food waste among consumers in Türkiye. The findings reveal that traditional religiosity has a moderate, positive correlation with waste-avoidance behaviors during shopping, consumption, and packaging stages. In contrast, popular religiosity shows a lower, yet still positive, correlation with these behaviors. Ultimately, these results highlight the transformative power of spiritual values on sustainable consumption and demonstrate how different forms of religious expression play distinct roles in preventing food waste.

Bu çalışma, Türk KOBİ'lerinin karşılaştığı çeşitli operasyonel kısıtlamaları daha doğru bir şekilde teşhis etmek ve ele almak için derin öğrenme, Karar Verme Deneme ve Değerlendirme Laboratuvarı (DEMATEL) ve ajan tabanlı modellemeyi (ABM) birleştiren yenilikçi bir metodolojik çerçeveyi ileri sürmektedir. Geleneksel, statik analizlerin aksine, önerilen yaklaşım ilk önce en önemli performans sürücülerini (örneğin, teknolojik kapasite, finansal kaynaklar) belirlemek için faktör analizi ve derin bir sinir ağı kullanmaktadır. Daha sonra, DEMATEL bu sürücülerin üretim, pazarlama ve pazar araştırması gibi diğer alanlar üzerinde nedensel olarak yönlendirilmiş etkileri nasıl uyguladığını ortaya koyarak net "etkileyici" faktörleri net "alıcılardan" ayırmaktadır. Son olarak, ABM, her biri benzersiz kaynak bağışları ve stratejik davranışlara sahip olan KOBİ'ler arasındaki dinamik etkileşimi, değişen ekonomik ve politika senaryoları altında simüle etmektedir. Bu entegre süreç, genel performansı artırmak için yüksek etkili kaldıraçları ortaya çıkararak, teknoloji ve finans alanındaki hedefli müdahalelerin diğer zorluk alanlarında yaygın iyileştirmeler sağlayabileceğini göstermektedir. İleri makine öğrenimini sistematik nedensel analiz ve zamansal simülasyonla bir araya getiren çerçeve, stratejik karar alma için daha kapsamlı, veri odaklı bir temel sağlıyor ve politika yapıcılara ve yöneticilere KOBİ'lerin rekabet gücünü ve dayanıklılığını artırma konusunda daha derin içgörüler sunuyor.

Post Kolonyal dönemde İslam ekonomisi kavramı bilim çevrelerinin gündemine girmiş, 1976 yılında Uluslararası İslam İktisadı kongresi düzenlenmiş, İslam ekonomisi eğitimi veren üniversiteler kurulmuş, İslam ekonomisi hakkında yayınlar kabul eden akademik hakemli dergiler yayınlanmış, akademik araştırmalar yapılmıştır. Kapitalizm ve Sosyalizmin ekonomik sorunları çözmede yetersiz kalması İslam ekonomisine olan ilgiyi artırmaktadır. İslam ekonomisine olan ilgi 2008 küresel krizinde İslami bankaların daha başarılı olmaları ile daha da artmıştır. İslam ekonomisine giderek artan ilgi, İslam ekonomisinin Kapitalizm ve Sosyalizm ile benzerlik ve farklarını gündeme getirmektedir. Bu çalışmanın amacı İslam ekonomik sisteminin kapitalizm ve sosyalizm ile olan benzerlik ve farklılıklarının araştırılmasıdır. Ahlaki taban, özel mülkiyet, minimum devlet, teşebbüs ve seçim özgürlüğü, kişisel çıkar, piyasa mekanizması ve rekabet konularında üç ekonomik sistemin karşılaştırması yapılmıştır. Literatür taraması yoluyla üç ekonomik sistem arasındaki kıyaslamalar incelenmiş ve sonuçlar ayrıntılı biçimde yorumlanmıştır. İslam ekonomisi sadece faiz üzerinden değerlendirilemeyecek kadar geniş bir inceleme alanıdır. Kapitalizm ve sosyalizmin temelinde yer alan seküler ahlak dünya ülkelerinin özellikle de İslam ülkelerinin kalkınmışlık ve ekonomik sorunlarının çözümünde yetersiz kalmaktadır. Toplum ve birey arasında denge kuran İslam ekonomisi, alternatif bir sistem olarak küresel ekonomik sorunların çözümünde etkin rol oynayabilir. Sonuç olarak İslam ekonomisinin hem kapitalizm hem de sosyalizmden radikal farklılıklar içerdiği her iki sistemin müspet yanlarını içerirken menfi yanlarını ise dışladığı yargısına ulaşılmıştır.

Light commercial vehicles (LCVs) hold considerable potential to significantly influence various aspects of the economy, including trade, production, and services. This study examines the competition within Türkiye’s light commercial vehicle market from a strategic management perspective. The analysis reveals high concentration, indicating a limited competition landscape dominated by a few companies. The results suggest that firms must develop strategic flexibility to adapt to this concentrated environment. This study contributes to the literature by emphasising the need for adaptability and flexibility in maintaining competitiveness within Türkiye’s LCV sector.

Per capita demand for cars is significantly higher in societies with higher purchasing power. Globally, demand for automobiles has been growing steadily, especially in developing countries. In Türkiye, where the automotive sector plays an important role in exports and the overall economy, per capita demand for automobiles has also been steadily increasing. This study examines the effects of national income and labor force participation rates on Türkiye's automobile demand. Using data from 1990 to 2022, the number of automobiles per 1,000 people is analyzed as the dependent variable, while national income per capita and labor force participation rate are analyzed as independent variables. The results of this study show that while labor force participation rate and national income per capita are expected to influence automobile ownership, the findings suggest that these variables do not exhibit a significant direct relationship with car ownership in Türkiye. The error correction coefficient (ECT) is found to be statistically significant, indicating that the system adjusts to long-run equilibrium within approximately 11.75 periods. However, both the long-run and short-run coefficients for the labor force participation rate and national income per capita are not statistically significant. This suggests that other factors, beyond income levels and labor force participation, may play a more substantial role in determining automobile demand. These results imply that the dynamics of automobile ownership in Türkiye are influenced by a broader range of factors, including infrastructure development, government policies, and consumer preferences, rather than solely by income and labor force participation rates. Future research could further explore the impact of these additional factors on car ownership, providing a more comprehensive understanding of the drivers behind automobile demand in Türkiye.

Although not emphasized much, food waste is one of the most important economic problems in the world and Türkiye. Food waste reduces households' welfare, makes it difficult for low-income groups to access food, and prevents the achievement of sustainable development goals. Despite waste being prohibited in Islam, food waste is common even in Muslim societies. In Türkiye, food waste is higher than in developed countries which are wealthier than it. Despite its importance, the theoretical aspect of food waste has not been sufficiently researched in economics. Food loss can occur during transportation from production to the household or by the household itself. Households reduce their welfare through food waste. Our study aims to determine the stages of food waste in households. As a result of the survey conducted for this purpose, it was revealed that food wastage occurs in three phases: planning, shopping, and consumption. Demographic variables such as age, education level, occupation, and income were found to also influence food wastage. It is believed that our study will pave the way for future research on food wastage and increase awareness about this issue.

Küreselleşen dünyada ülkeler arasındaki dış ticaret faaliyetlerinin giderek arttığı görülmektedir. Türkiye, 21. yüzyılda dış ticaretini artırma başarısını göstermiştir. Ancak Covid19 pandemisi ve 2022 Rusya-Ukrayna savaşı sonrası dönemde ülkelerin ihracat ve ithalatını sınırlı sayıda ülkeden gerçekleştirmesinin riskli olduğu görülmüştür. Bir diğer ifadeyle ithalatını sınırlı sayıda ülkeden gerçekleştiren bir ülkenin büyük bir risk ile karşı karşıya olduğunu söylemek mümkündür. Zira pandemi, savaş ya da iki ülke arasında yaşanması muhtemel anlaşmazlıklar ülkelerin ithalatının aniden kesilmesi sonucunu ortaya çıkarabilecektir. Gıda ve hammadde gibi ürünlerin ithalatının kesilmesi ise ülke ekonomisi açısından telafisi güç maliyetler ortaya çıkarabilecektir. Covid-19 pandemisi ile başlayan süreçte politika yapıcıların ithalat yapılan kaynak ülkeleri çeşitlendirme konusunda istekli oldukları görülmektedir. Bu çalışmanın amacı Türkiye’nin ithalat yaptığı kaynak ülkeler açısından yoğunlaşmanın ölçülmesidir. Bu ölçüm yoğunlaşma oranları ve Herfindahl-Hirshman endeksleri ile yapılmıştır. Yapılan hesaplamalar neticesinde Türkiye’de CR4 değerlerinin 32,85 ile 43,63 arasında; CR8 değerlerinin ise 48,06 ile 58,85 arasında değiştiği görülmektedir. Bu değerler Türkiye için ithalatta orta-yüksek dereceli kaynak ülke çeşitliliğini işaret etmektedir. HHI değerlerinin de analiz edilen dönem boyunca 2000’in altında gerçekleştiği, bir diğer ifadeyle kaynak ülke çeşitlendirmesinin başarılı olduğunu görülmektedir. Entropi endeksleri de minimum değer olan sıfırdan oldukça uzaktır. Sonuç olarak tüm endeksler Türkiye’nin kaynak ülke çeşitlendirmesinde başarılı olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte tüm yoğunlaşma endeks sonuçlarına göre 2021, 2022 ve 2023 yıllarında ithalatta kaynak ülke çeşitlendirmesi açısından olumsuz yönde bir eğiliminin söz konusu olduğu tespit edilmiştir. Ancak bu olumsuz tablo risk oluşturacak düzeyde değildir. Ayrıca Türkiye’nin genel ithalatında Rusya ve Çin’in kaynak ülke olarak ilk sıralarda yer aldığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte yine Rusya ve Çin’in toplam ithalat içindeki payları, risk unsuru olarak algılanabilecek kadar yüksek bir oranda değildir. Elde edilen sonuçlar bu doğrultuda olmakla birlikte Türkiye’nin bazı ürünlerin ithalatında kaynak ülke farklılaşmasına daha fazla yönelmesinin olası riskleri azaltmak açısından olumlu olacağı düşünülmektedir.