BMBarbara Markowska-Marczak

Barbara Markowska-Marczak

*This is an algorithmically generated author record based on publicly available information.

Current Organizations / Institutes

The organizations/institutes from the scholar's latest article


Barbara Markowska-Marczak has a total of 5 co-authors. Here are the top co-authors by number of shared publications:


Latest Publications

  • Open Access

    Kapitalizm i cierpienie

    by Barbara Markowska-Marczak

    Esej poświęcony jest filozoficznej analizie języka ekonomii zaproponowanej przez Andrzeja Ledera w książce Ekonomia to stan umysłu (2023). Praca dotyczy semantyki języków ekonomicznych i ich poznawczo-etycznych konsekwencji. Autor stawia pytania o rolę ekonomii jako systemu symbolicznego, który pomaga nam uporać się z nadmiarem i wytwarza spójny obraz świata, decydujący o dominacji rozumu ekonomicznego nad językiem relacji etycznych. Leder proponuje oryginalną siatkę pojęć zakorzenioną w psychoanalizie Lacanowskiej do interpretacji przyczyn kryzysu finansowego 2008 roku i rozwoju kapitalizmu finansowego. W eseju autorka podejmuje wysiłek krytycznej rekonstrukcji głównego argumentu analizowanej pracy, wskazując jednocześnie na trudności, jakie współcześnie – w świecie zdominowanym przez narracje eksperckie – napotyka teoria krytyczna.

  • Open Access

    Polityka historyczna a media

    by Barbara Markowska-Marczak

    DEFINITION OF THE TERM: The politics of history is implemented at many levels of social communication, i.e., in educational and scientific activities conducted by specialised institutions and, above all, in the media sphere. The dominant fields for the implementation of the politics of history include the public media (film, television, radio), the opinion-forming press, and social media, which is linked to increasingly ‘grassroots’ political engagement. HISTORICAL ANALYSIS OF THE TERM: The development of audiovisual media, such as film and television, has had a decisive impact on the perception of the historical past through the strong ‘reality effect’. Film as a medium is both a fictional representation of history (historical films) and an archival source (historical documentary materials, film newsreels, etc.). DISCUSSION OF THE TERM: One of the fundamental differences between modern and late modern societies is the degree of mediatisation and the disappearance of the distinction between old and new media. Images of the past that circulate in global culture are media constructs in which the distinction between true and false is not applicable. These images are a fundamental component of institutionalised cultural memory that shapes the historical consciousness of a given society. The basic media strategies for reaching an audience include the simplicity, emotionality, and universality of the message.SYSTEMATIC REFLECTION WITH CONCLUSIONS AND RECOMMENDATIONS: The mediatisation of the politics of history, based on cultural codes present in popular culture, has led to the intersection of top-down politics (state broadcasters) and the bottom-up sphere (e.g., active audiences, participants in Culture 2.0). This mechanism is discussed using examples of the Polish politics of history in film and new media. DEFINICJA POJĘCIA: Polityka historyczna prowadzona jest na wielu poziomach komunikacji społecznej, tzn. w działaniach edukacyjnych i naukowych w wyspecjalizowanych instytucjach oraz przede wszystkim w sferze medialnej. Dominującym polem realizowania polityki historycznej są media publiczne (film, telewizja, radio) oraz opiniotwórcza prasa i media społecznościowe powiązane z bardziej „oddolnym” życiem politycznym. ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Rozwój mediów audiowizualnych, takich jak film i telewizja, wpłynął decydująco na postrzeganie przeszłości historycznej dzięki silnemu „efektowi rzeczywistości”. Film jako medium jest zarówno fikcjonalną reprezentacją historii (film historyczny), jak i źródłem archiwalnym (materiał historyczny, kroniki itd.). UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Jedną z podstawowych różnic pomiędzy społeczeństwami nowoczesnymi a późno nowoczesnymi stanowi stopień mediatyzacji i zanik różnicy pomiędzy starymi a nowymi mediami. Obrazy przeszłości krążące w globalnej kulturze to konstrukty medialne, których nie dotyczy rozróżnienie na prawdę i fałsz. Stanowią one podstawowy składnik zinstytucjonalizowanej pamięci kulturowej, która kształtuje świadomość historyczną danego społeczeństwa. Podstawowe medialne strategie docierania do odbiorcy to prostota, emocjonalność i uniwersalność przekazu. REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Mediatyzacja polityki historycznej oparta o kod kultury popularnej doprowadziła do krzyżowania się polityki odgórnej (nadawcy państwowi) ze sferą oddolną (aktywni odbiorcy, uczestnicy kultury 2.0). Mechanizm ten został omówiony na przykładach polskiej polityki historycznej w filmie i nowych mediach.

  • Open Access

    Aksjologiczny wymiar polityki historycznej

    by Barbara Markowska-Marczak

    DEFINITION OF THE TERM: The axiological approach to the past is based on the assumption that the way in which people experience the world is linked to the fact that they think in values and are capable of producing moral meaning. The contemporary politics of memory seeks to strengthen axiological memory, through which people actively discover and nurture the canon of values enshrined in historical events and desired by the political community. HISTORICAL ANALYSIS OF THE TERM: The origins of the debate on the moral dimension of the past can be traced back to the German debate on their responsibility for Germany’s Nazi past. In Poland, the new politics of memory was born in the 1990s. The main goal was to account for the communist past and to criticise the trajectories of the Polish transformation post 1989 responsible for the crisis of the political community. DISCUSSION OF THE TERM: The understanding of historical time in the Judeo-Christian tradition is linked to the history of salvation. The process of secularisation has led to the replacement of the notion of salvation with the notion of progress, which soon lost its moral character in the face of the experiences of the 20th century. In modernity, time has accelerated rapidly, and now the future is a source of anxiety. The article analyses how the axiological dimension permeates the sphere of memory: the historical identity of a nation as a community that possesses moral capital is an integral part of the politics of modern states. SYSTEMATIC REFLECTION WITH CONCLUSIONS AND RECOMMENDATIONS: This section presents basic mechanisms and dominant trends in pursuing the politics of memory in late modernity based on the dynamics of Polish axiological memory (in particular, the disputes over Jedwabne and the legacy of World War II). DEFINICJA POJĘCIA: Podejście aksjologiczne do przeszłości opiera się na założeniu, że ludzkie doświadczanie świata wynika z myślenia wartościami i zdolne jest do wytwarzania moralnego sensu. Nowoczesna polityka historyczna dąży do wzmocnienia pamięci aksjologicznej, która aktywnie odkrywa i pielęgnuje kanon wartości zapisanych w wydarzeniach historycznych i pożądanych przez wspólnotę polityczną. ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Początki debaty nad moralnym wymiarem przeszłości sięgają niemieckiej debaty na temat odpowiedzialności Niemców za nazistowską przeszłość. W Polsce lat 90. narodziła się nowa polityka historyczna, której głównym postulatem było rozliczenie komunistycznej przeszłości i krytyka polskiej transformacji ustrojowej odpowiedzialnej za kryzys wspólnoty politycznej. UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Rozumienie czasu historycznego w tradycji judeochrześcijańskiej łączyło się z dziejami zbawienia. Proces sekularyzacji doprowadził do zastąpienia kategorii zbawienia kategorią postępu, która szybko straciła swój moralny charakter wobec doświadczeń XX wieku. Czas w nowoczesności gwałtownie przyspieszył, a przyszłość stała się źródłem niepokoju. W haśle pokazano, w jaki sposób wymiar aksjologiczny przenika sferę pamięci: tożsamość historyczna narodu jako wspólnoty posiadającej kapitał moralny stanowi nieodłączny element polityki nowoczesnych państw. REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Na przykładzie dynamiki polskiej pamięci aksjologicznej (spór o Jedwabne, spór o dziedzictwo II wojny światowej) pokazano podstawowe mechanizmy i dominujące trendy uprawiania polityki historycznej w późnej nowoczesności.


  • Open Access

    Third War of Independence? The Anti-Colonial Dynamics of Ukraine’s Politics of Memory after 2014 on the Example of the National Museum of the History of Ukraine in the Second World War in Kyiv

    by Tomasz Stryjek, Barbara Markowska-Marczak, Joanna Konieczna-Sałamatin

    The article discusses the transformation of Ukraine from a peripheral colony to a European nation-state. It examines changes in the interpretation of UkrainianRussian relations in historiography, public perceptions, and museum exhibitions related to the ongoing war. It demonstrates that since 24 February 2022, Ukraine’s politics of memory has exclusively followed a continuously expanding anti-colonial perspective. The article highlights a shift in Ukrainian society’s view of its past, with growing interest in the country’s history and a move away from the Soviet perspective. Museums are crucial in shaping these narrative changes and fostering Ukrainian national identity. The article also explores societal transformations since 1991, showing an increased identification with the state and a gradual distancing from Russia. This is accompanied by a westward turn in geopolitical orientation and a desire to join the European Union. The National Museum of History of Ukraine in the Second World War in Kyiv serves as an example of these processes, reflecting a nuanced portrayal of the war and of its human dimension. The museum’s commitment can be seen as a pillar of a nation-state building project, with symbolic identification shifting from the East to the West, towards the EU and NATO.


  • Open Access

    Populizm historyczny: Konceptualizacja ramy analitycznej

    by Barbara Markowska-Marczak

    Artykuł poświęcony jest zbudowaniu ramy analitycznej i konceptualizacji populizmu historycznego, jako formy kształtowania przekazów odnoszących się do przeszłości historycznej. W tym celu połączona zostanie argumentacja płynąca z badań nad populizmem, jako formą narracji, z badaniami nad dyskursem w polityce pamięci [Lipiński 2020; Riedel 2022] oraz z teorią dyskursu Ernesta Laclaua [2009; 2010], który łączy poststrukturalistyczną perspektywę z psychoanalityczną teorią więzi społecznych opracowaną przez Sigmunda Freuda [2012]. Przeprowadzona konceptualizacja wskaże na znaczenie obrazów przeszłości w budowaniu silnych afektów, które przekładają się na skuteczne budowanie tożsamości zbiorowych. Konstruowanie narracji populistycznych opartych na fantazmatycznej formule Ludu-w-Narodzie – jak zostanie pokazane – stanowi jedną z form oporu wobec globalnego kapitalizmu, a jednocześnie jest efektem formy życia, narzucanej przez kapitalizm afektywny.


  • Open Access

    Ramy wojny: inwazja rosyjska na Ukrainie jako wydarzenie historyczne

    by Barbara Markowska-Marczak

    Artykuł ma na celu opisanie zmian w polskim imaginarium historyczno-politycznym pod wpływem wybuchu wojny. Przedmiotem analizy ramowej (framing analysis) jest dyskurs prasowy pierwszych tygodni wojny (od 24 lutego do końca marca 2022): na korpus składają się teksty autorskie, zawierające szczegółową analizę sytuacji, refleksję nad sensem opisywanego wydarzenia, oraz odwołania do historii, obrazów przeszłości lub treści historycznych (wydarzenia, postaci). Cechą tych tekstów była podwójnie uhistoryczniona narracja: historią jest przedmiot opowieści jak sama opowieść wytwarzająca sens tego, co wspólnie przeżywamy. W wyniku przeprowadzonej analizy w artykule opisane są sposoby odwoływania się do przeszłości z perspektywy wewnętrznej (polskocentrycznej) oraz zewnętrznej (geopolitycznej) oraz opisane dwie podstawowe ramy, sposoby ujmowania wojny jako faktu historycznego: rama diachroniczna lokująca wydarzenie w kontekście szerszej narracji historycznej dziejów relacji pomiędzy imperium rosyjskim a zachodem, oraz rama synchroniczna: traktująca to wydarzenie jako moment uniwersalnej walki dobra ze złem.


  • Open Access

    Abstracja od konkretu?

    by Jarosław Julian Marczak-Markowski, Barbara Markowska-Marczak

    The article’s main aim is to analyse the sources of the opposition between the notions of abstraction and the concrete, widespread in common thinking, and the assumption that each abstraction is secondary to empirical (concrete) reality. The authors call these concepts “abstraction from the concrete”. The article consists of a historical introduction pointing to the potential sources of the above prejudice and a critical reconstruction of the pattern of thinking regarding the ladder of abstraction metaphor, based on the example of the work of Richard Swedberg. In its final section, The last part of the paper focuses on interpretation and analysis of the consequences of the author’s main argument and the definition of abstraction he proposes in light of Alfred Korzybski’s general semantics and Alfred N. Whitehead’s philosophy of science.

  • Open Access

    Neo-monadyzm Gabriela Tarde’a jako model ekonomii politycznej XXI wieku

    by Barbara Markowska-Marczak

    Celem artykułu jest skonstruowanie pewnego eksperymentu myślowego polegającego na zastosowaniu koncepcji neo-monadyzmu Gabriela Tarde’a do przemyślenia podstaw liberalnej oikodycei. Przez liberalną oikodyceę rozumiem koncepcję ładu społecznego opartą o idee racjonalnej, autonomicznej jednostki (homo oeconomicus) działającej w warunkach wymiany ekonomicznej (Vogl 2015). Zaproponowana przez Tardea rekapitulacja leibnizjańskiej koncepcji monadyzmu w świetle współczesnej mu wiedzy i zastosowanie jej do świata społecznego pozwala na stwierdzenie, że taki model podmiotowości jest niewystarczający do wytłumaczenia wielu - z pozoru nieracjonalnych - zjawisk jak ruchy populistyczne (masowe) czy spekulacje finansowe, charakterystycznych dla ekonomii politycznej XXI wieku.

  • Open Access

    Banalność dobra albo czy można być dobrym w świecie, który jest zły? Recenzja książki Rolanda Zarzyckiego „Etyka codzienności – czy można być dobrym po prostu” Warszawa: Collegium Civitas 2021.

    by Barbara Markowska-Marczak

    Banalność dobra albo czy można być dobrym w świecie, który jest zły? Recenzja książki Rolanda Zarzyckiego „Etyka codzienności – czy można być dobrym po prostu” Warszawa: Collegium Civitas 2021

  • Open Access

    Beyond the Reality Principle: On the Political Role of Imagination in Herbert Marcuse’s Libidinal Economy

    by Barbara Markowska-Marczak

    Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego