Lyudmila Mikhailovna Davidenko

Цифрлық трансформация – қазіргі уақыттағы мемлекеттік басқарудың ажырамас бөлігі. «Цифрлық трансформация» термині әр түрлі мағынада көрініс табады. Біреулер оны тек веб-сайт жасап құру деп түсінсе, басқалары – бүкіл мемлекеттік машинаны қайта құрастыру деп түсіндіреді. Бұл мақала Қазақстандағы цифрлық трансформацияның теориялық негіздерін, оның институционалдық кедергілерін және тәжірибелік нәтижелерін кешенді түрде зерттейді. Үш бағытта негізгі зерттеу жасалынды. Біріншіден, тұжырымдамалық база жасалынды, электрондық үкімет теориясы мен институционалдық экономика тұрғысынан. Еліміз үшін цифрлық трансформация – стратегиялық қажеттілік және ерікті таңдау. Халықтың 70 %-ы интернетті белсенді пайдалана отырып, елдің цифрлық сауатты ұрпағы мемлекетке жаңа талаптар қояды. Бірақ жер аумағының ұлан-ғайыр болуы, халықтың шоғырлану деңгейінің айырмашылығы және жекелеген аймақтардағы инфрақұрылымның жеткіліксіздігі – бұл барлығы бірегей қиындықтар тудырады. Зерттеу барысында осы қиындықтардың табиғатын теориялық тұрғыдан талдап, тәжірибелік деректермен зерттеп, болашаққа нақты жол көрсетуге тырысуымыз керек. Екіншіден, ол статистикалық деректер, яғни 2022–2024 жылдар арасындағы деректер кесте түрінде талданды: EGDI индексі, egov.kz порталының негізгі көрсеткіштері, киберқауіпсіздік мәселелері. Үшіншіден, барлық зерттеу барысында туындаған мәселелерге нақты ұсыныстар берілді – азаматтық дизайн, аймақтық теңдік, архитектуралық реформа, кадрлық саясат. Нәтижесінде анықталды: Қазақстан халықаралық рейтингтерде оң динамика көрсетсе де, ауылдық аймақтардағы цифрлық теңсіздік пен кибершабуылдардың өсуі шешуші мәселе болып қалады. Эстония, Сингапур және Грузия тәжірибесі негізінде ұсынылған шаралар мемлекеттің одан әрі дамуына нақты бағдар бере алады. Қазақстанда цифрлық трансформация мемлекеттік деңгейде белсенді дамытылуда. «Цифрлық Қазақстан» бағдарламасы 2018 жылы іске қосылды. 2021 жылы «Ақпараттандыру туралы» заңның жаңа редакциясы қабылданды. 2022 жылдан бастап «Цифрлық үкімет – 2025» Тұжырымдамасы жүзеге асырылуда. «Egov.kz» – мемлекеттік қызметтердің бірыңғай порталы – 2024 жылы 7,5 миллионнан астам тіркелген пайдаланушыны есептейді. Мақала мемлекеттік қызметкерлерге, зерттеушілерге және саясат жасаушыларға арналған. Кілтті сөздер: цифрлық трансформация, электрондық үкімет, мемлекеттік басқару, egov.kz, киберқауіпсіздік, институционалдық реформа, жасанды интеллект.

В статье рассматривается комплексный подход к обеспечению устойчивого развития компаний на основе интеграции принципов ESG (экология, социальная сфера, управление) в систему корпоративного управления и отчетности. Исследование посвящено анализу проблем, возникающих при внедрении ESG-повестки в российских компаниях, таких как трансформация управленческих процессов, поиск кадров, дополнительные издержки, сложности интеграции нефинансовых данных и конфликт интересов стейкхолдеров. На примере ПАО «Сбербанк России» демонстрируется практический опыт формирования системы нефинансовой отчетности, раскрытия ESG-данных и оценки их влияния на долгосрочную устойчивость. Авторы систематизируют управленческие проблемы, анализируют динамику ключевых финансовых и ESG-показателей, а также предлагают перспективные направления развития инструментов управления и отчетности для целей устойчивого развития. Особое внимание уделяется роли IT-инфраструктуры, стандартов отчетности (GRI, TCFD) и взаимодействия с заинтересованными сторонами. Исследование позволяет заполнить пробел между теоретическими концепциями ESG и их практической реализацией в российской корпоративной среде. The article examines a comprehensive approach to ensuring the sustainable development of companies through the integration of ESG (Environmental, Social, and Governance) principles into the corporate governance and reporting system. The study focuses on analyzing the problems arising from the implementation of the ESG agenda in Russian companies, such as the transformation of management processes, personnel recruitment, additional costs, difficulties in integrating non-financial data, and conflicts of interest among stakeholders. Using the example of Sberbank PJSC, the practical experience of forming a non-financial reporting system, disclosing ESG data, and assessing their impact on long-term sustainability is demonstrated. The authors systematize management issues, analyze the dynamics of key financial and ESG indicators, and propose promising directions for the development of management and reporting tools for sustainable development. Particular attention is paid to the role of IT infrastructure, reporting standards (GRI, TCFD), and interaction with stakeholders. The research helps bridge the gap between theoretical ESG concepts and their practical implementation in the Russian corporate environment.

The trend of environmental care is gaining popularity. Concern for the planet has led to a reevaluation of humanity’s vision. Businesses have reconsidered strategies and responded to consumers' demand for conscious consumption. The aim of this research is to examine the key concepts, principles, tools of green marketing, and the requirements for their usage. The following methods were used: comparative analysis, analysis of secondary data, expert surveys, generalisation and grouping.The authors focus on the tools of green marketing and criteria for their usage. They have identified key indicators for evaluating the effectiveness of these tools in the context of digitization, as well as highlighted primary methods of publicity, as a company should be as transparent as possible and actively engaged in media space. Greenwashing is emphasized as a challenge of falsely using eco-labeling, misleading consumers about environmental purity. The authors stress tightening laws on eco-labeling to prevent greenwashing. The article shows the key steps taken by Kazakhstan towards environmental friendliness and sustainable development. Additionally, the authors highlighted the importance of businesses transitioning to eco-friendly practices, particularly in developing countries. An important addition to the research is the proposal for the creation and implementation of an "investment passport" for participants in green finance, which will help increase transparency, reduce risks, and build investor trust, opening up new opportunities for attracting investments in environmentally friendly projects.

Purpose of the research lies in the deep analysis of domestic and international experience in shifting to «green» economy, justification of green growth development based on ecological branding as acknowledged world trend.Methodology – the research applies such approaches as comparative, systematic, dialectical. Scientific references observation to define tendencies in the concept of shifting to «green» economy are studied as well.Originality / value of the research is in the argumentation of the relevance of the concept of transition to “green” economy in Kazakhstan and some foreign countries based on ecological branding as an active driver of economic growth to achieve the purposes of sustainable development.Findings – primary evolution steps in transition to “green” economy in the Republic of Kazakhstan, key directions as a tool to provide national economic and ecological safety are taken into consideration. Needs for investments to shift to «green» economy, obstacles and restraining barriers to develop and install renewable sources of energy are defined as well. The article shows the experience of some countries to transit to “green” economy as a significant aspect to solve massive ecological, social and economic problems. The research studies possibilities to use certain aspects of international experience in Kazakhstan for a further development of «green» economy based on greening taking into account economic and social specificity.

В ближайшем будущем экономика промышленного комплекса Республики Казахстан и ее партнеров будет определять позиции страны на рынке высокотехнологичной продукции. «Зеленая» трансформация социально-экономических систем, вызванная общемировым трендом устойчивого развития, требует от современных компаний преобразований в области экосистемного подхода. Благодаря вызовам цифровой экономики, открытости бизнес-сообщества, стремлению к сбалансированному потреблению энергоресурсов и циркуляции становится актуальным выработка научно-методологических подходов управления экосистемой «зеленой» интеграции с участием промышленных компаний, финансовых учреждений, государственных структур. В качестве объекта исследования определена экосистема «зеленой» интеграции промышленных предприятий. Предмет исследования акцентирован на взаимодействии структурных элементов экосистемы и систематизации экономических факторов, обуславливающих взаимодействие участников «зеленой» интеграции. В ходе исследования выявлено, что «зеленая» интеграция должна учитывать экологические инициативы, финансовое благосостояние и предпочтения потребителей, а также ESG-трансформацию отраслей национальной экономики. Делается вывод об инновационности цифрового управления, практической адаптации интеграционных инструментов в виде цифрового справочника-путеводителя и инвестиционного паспорта. Наряду с этим подчеркивается важность унификации алгоритма доступа к банку «зеленых» технологий, создания общих информационных площадок для взаимовыгодного обмена информацией о производстве и реализации экологически чистой продукции. Ключевые слова: экономика промышленности, «зеленая» интеграция, технологическая интеграция, экологический брендинг, цифровой справочник-путеводитель, инвестиционный паспорт, инновационное управление, устойчивое развитие.

Economic science provides a rich methodological toolkit for sustainable development combined with the principles of the circular economy and green marketing. The practical adaptation of a set of assessment tools helped the realisation of the goal of this study in the form of the systematisation of interaction factors between economic growth and environmental branding of industrial companies in the Republic of Kazakhstan. Descriptive models were used to assess the economic and technological state of enterprises and to analyse the effectiveness of capital investments for the implementation of green technology projects and social environmental investments. In the course of research of the population’s requests to manufacturers of industrial products, it was found out that the requirements to the environmental characteristics of finished products have increased, and the price of ecological products is of concern. Producers and end consumers can be brought closer together through eco-branding, creation of special platforms for green integration participants. To unlock the reserves of economic growth, it is proposed that green investment flows with the participation of industrial capital should be intensified in order to increase investments in the eco-cultural transformation of eco-consumers of the new generation.

Economic science provides a rich methodological toolkit for sustainable development combined with the principles of circular economy and green marketing. The practical adaptation of a set of assessment tools helped the realisation of this study in the form of the systematisation of interaction factors between the economic growth and environmental branding of industrial companies in the Republic of Kazakhstan. Descriptive models were used to assess the economic and technological state of enterprises and to analyse the effectiveness of capital investments for the implementation of green technology projects and social environmental investments. In the course of research of the population's requests to manufacturers of industrial products, it was found out that the requirements to the environmental characteristics of finished products have increased, and the price of ecological products is of concern. Producers and end consumers can be brought closer together through eco-branding, creation of special platforms for green integration participants. To unlock the reserves of economic growth, it is proposed that green investment flows with the participation of industrial capital should be intensified in order to increase investments in the eco-cultural transformation of eco-consumers of the new generation.

В данной работе проведен анализ подходов к разработке программ платформенной экологизации действующих производств и их масштабированию в трансграничных регионах. С целью систематизации концептуальных подходов экологической трансформации связанных высокотехнологичных производств рассмотрена передовая литература в области устойчивой экономики и экологического брендирования производимой продукции. Посредством анализа реструктуризации производственных программ на базе действующих мощностей и методов управления «зеленым» капиталом определяются направления, позволяющие оптимизировать производственные программы активизации использования оборотного капитала за счет собственных и заемных источников. Практическая адаптация набора оценочных инструментов способствовала реализации данного исследования в виде систематизации факторов воздействия на экономический рост на уровне промышленных компаний. Делается вывод о том, что необходимо выстраивать общие технологические платформы, способствующие укреплению конкурентоспособности экономики стран-партнеров. The paper analyzes approaches to developing programs for platform greening of existing production facilities and their scaling in transboundary regions. In order to systematize conceptual approaches to the environmental transformation of related high-tech industries, advanced literature in the field of sustainable economy and environmental branding of manufactured products is reviewed. By analyzing the restructuring of production programs based on existing capacities and methods of managing “green” capital, factors are systematized that allow optimizing production programs for activating the use of working capital through own and borrowed sources. The practical adaptation of the set of assessment tools contributed to the study in the form of systematization of factors influencing economic growth at the level of industrial companies. It is concluded that it is necessary to build common technological platforms that allow strengthening the competitiveness of the economies of partner countries.