Nilgün Güneroğlu

Coasts are settlement areas that attract human for many years. Türkiye, geographically located on Mediterranean Basin and Asian Continent passage with unique climate regime, has a great coastal zone. The mid-latitude geographic setting makes possible to experience coastal recreation and tourism activities for almost all year along. Among all activities sun, sea and sand tourism can be placed on the first stage. Recent changes in local climate of the Black Sea such as rising mean atmospheric temperatures and increasing number of sunny days have triggered touristic beach activities in the region. In the literature, there are different techniques for grading and classifying coastal beaches. In this study, as an integral part of coastal landscape formation Land Use/Land Cover (LULC) structure is linked to landscape value and regarded as cover changes that determines landscape pattern of the area under investigation. The research rationale of this study is based on an assumption of Southern Black Sea coastal blue flag beaches are under severe anthropogenic pressure. For this purpose, 15 blue flag beaches which are located on the Black Sea coast of Türkiye were selected based on their morphological dimensions. To determine landscape changes and potential human induced effects on selected beaches for the last 35–40 years period, georeferenced, atmospherically corrected Landsat 5 TM and Landsat 8 OLI-TIRS satellite images were used. Furthermore, carrying capacities for all researched beaches were calculated and documented in order to find the actual human usage frequencies during the high season. According to results of the study, it is clearly observed that all beach areas are under anthropogenic pressure. The most important evidence of this situation is the proportional increases in the IS (Impervious Surface) cover class in the classified images between 1984 and 1985 and 2021 in all 15 beaches. Moreover, these increases have reached up to 5–6 times for some beaches. As inferred, from the field surveys, beach carrying capacities were also exceeded for the most of the beaches under investigation. This means the blue flag beaches of Southern Black Sea are not only affected by construction and urbanization but also under intense pressure of overuse during the high seasons. It is revealed that these areas should be carefully managed with state-of-the-art techniques that prioritize adaptive planning that takes into account all stakeholders participation. Moreover, the activities, authorization and attitudes of municipalities regarding the coastal zones must be limited and inspected by a higher organization.

The rate of unplanned urbanization has increased with modern industrialization and the increase in migration from rural to urban areas, and as a result, people have been exposed to environmental problems (decrease in natural resources, noise, pollution, etc.). With deteriorations such as irreversible environmental problems, loss of mental and physical health of the city-dwellers a decrease in productivity in business life and difficulties in socialization have occurred, which has made green infrastructure systems in and around cities important. In this context, urban forests, which is an important part of the urban green infrastructure system, were discussed. In the study, a survey was conducted with a group of 130 people and primarily the awareness of the citizens about the open space recreation tendencies and the concept of the urban forest was specified. Then, the preferability of the 100. Yıl Park, Atatürk Mansion and Boztepe forest areas, which are in the green area system of Trabzon city as urban forests was discussed. Obtained data were evaluated as recreational and functional in line with the needs of people. Consequently, it has been emphasized that the urban forests planned with ecological design approaches should be given priority in the city of Trabzon.

Günümüz kentlerinin yapılaşma ve artan nüfus nedenleri ile yeşil alanlara olan ihtiyacı günden güne artmaktadır. Özellikle kentlilerin rekreasyon ihtiyaçlarının karşılanması ve doğal alanlarla iç içe olabilme isteği, kent içi ve yakın çevrelerindeki kent ormanlarını, mesire alanlarını ve tabiat parklarını en çok ilgi gören doğal alanlar içine almaktadır. Tabiat parkları, doğal alanların korunmasını sağlayarak, kentlilerin bu parklardan dinlenme, izleme, okuma, piknik yapma, fotoğraf çekme, spor yapma gibi farklı biçimlerde yaralanmasına olanak sunan alanlardır. Doğal güzellikler, rekreatif çeşitlilik ve sunulan hizmetler tabiat parklarının kullanım tercihlerinde oldukça etkili parametrelerdir. Çalışmada Trabzon ili Akçaabat ilçesinin Yıldızlı mahallesinde yer alan Sera Gölü Tabiat Parkı’nda kullanıcı memnuniyetinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. 1950 yılında meydana gelen heyelan neticesinde oluşan Göl’ün bitkisel dokusu ve doğal manzara güzelliği oldukça etkili peyzajlar sunmaktadır. 100 kişilik bir kullanıcı grubu ile anket çalışması gerçekleştirilmiş ve sonuçlar değerlendirilmiştir. Sonuç olarak kullanıcıların Sera Gölü Tabiat Parkından gelen anlamda memnuniyet duydukları tespit edilmiştir. Ayrıca alanda bulunan Göl’den sadece görsel olarak yararlanabildikleri, kıyı dışında alanın yeşil dokusu içerisinde yürüyüş yolları ve seyir teraslarının yapılması isteğinin öne çıktığı belirlenmiştir.

Kara ve su ekosistemlerinin kesişim yeri olan kıyılar sahip oldukları doğal ve kültürel kaynaklarla peyzaj değeri yüksek alanlardır. Yoğun kullanımlara maruz kalan kıyılarda, koruma ve kullanma dengesinin sağlanması sürdürülebilirlik açısından önemlidir. Nehir kıyıları hem ekolojik hem de kültürel açıdan oldukça önemli peyzaj alanlarıdır. Medeniyetlerin kurulduğu alanlar olan nehir kıyılarında yapısal öğeler oldukça fazladır. Dicle nehri üzerinde bulunan tarihi On Gözlü Köprü, Diyarbakır kenti için önemli bir kimlik öğesidir. Bu çalışmada On Gözlü Köprü ve yakın kıyı çevresinde bulunan mekanların peyzaj değerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaca yönelik, alan kullanıcılarından 150 katılımcıyla anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Katılım derecesi 5 olan Likert tutum skalası kullanılarak 8 ana başlık altında 33 parametre değerlendirilmiştir. Elde edilen sayısal verilerle, parametreler arasındaki korelasyon belirlenmiş ve ön plana çıkan değişkenleri belirlemek amacı ile faktör analizi gerçekleştirilmiştir. Sonuç olarak On Gözlü Köprü ve yakın kıyı çevresinin tarihi ve kültürel değeri ile ön plana çıktığı, kent karakteri ve kültürünü yansıttığı belirlenmiştir. İleride yapılacak peyzaj çalışmalarında donatı kalitesinin arttırılması ve etkinlik alanlarının çeşitlenmesi ile konfor ve rekreatif değerlerin artacağı vurgulanmıştır.

Türkiye coğrafi konumu itibariyle ve zengin doğal kaynaklarına bağlı olarak bitki türü çeşitliliği açısından oldukça önemli bir potansiyele sahiptir. Fakat bu bitki türü çeşitliliğinin kentlerde yapılan bitkisel peyzaj tasarımlarında çok fazla değerlendirilmediği görülmektedir. Artan talep ve kolay ulaşım, egzotik türlerin kullanımını oldukça arttırmıştır. Oysa su kaynaklarının azaldığı günümüz koşullarında doğal türlerin kullanımına özen gösterilmelidir. Doğal türlerin, yaşadıkları alanların ekolojik özelliklerine egzotik türlere nispeten daha iyi adapte olduğu unutulmamalıdır. Ayrıca egzotik türlerin kullanımıyla kentlerin kimliklerini bir nebze kaybettiği ve geleneksel yapılarının bozulduğu görülmektedir. Bu nedenle, bu çalışmada ülkemizin doğal bir türü olan Corylus colurna’nın doğal yayılış alanları, dendrolojik özellikleri, ekolojik istekleri belirlenmiş, işlevsel ve estetik özellikleri araştırılarak bitkisel tasarımlarda kullanım olanakları örneklendirilmek suretiyle anlatılmıştır.

Tasarım, bir senaryosu ve konsepti olan tek doğrusu olmayan bir süreci kapsamaktadır. Tasarım eğitimi alan tasarım öğrencileri stüdyo yöneticilerinin deneyimleri ve katkıları ile bu süreçlerini tamamlamaktadırlar. Süreç içerisinde konuya bakış açıları, araştırma yöntemleri, kazandıkları deneyimler ilerideki meslek hayatlarına etki etmekte ve tasarlayacakları projeleri biçimlendirmektedir. Bu nedenlerle tasarım öğrencilerinin eğitim-öğretim sürelerince farklı tasarım yaklaşımlarını ve tekniklerini deneyimlemeleri gerekmektedir. Katmanlaştırma, peyzaj tasarımlarında kullanılan her bir tasarım elemanının tek tek detaylandırılması ve bu tasarım elemanlarının birbirleriyle olan ilişkilerinin en iyi şekilde kurgulanmasını sağlayan bir yöntemdir. Peyzaj tasarımlarında yapısal ve bitkisel doku ayrı ayrı düşünülmemesi gereken, aynı amaca hizmet eden farklı katmanlardır. Peyzaj mimarlığı eğitiminde bitkisel katman çalışmaları tasarım sürecinin son aşamasında yer almaktadır. Proje için ayrılan süre yetmediği takdirde bitkisel katman gerektiği kadar detaylandırılamamakta ve yapısal katmanda alınan tasarım kararlarından farklı düşünülmektedir. Katmanlaştırma yöntemi bu gibi sorunlara çözüm olacağı gibi tasarım sürecini kısaltacak ve sonuç ürünün daha nitelikli olmasını sağlayacaktır. Bu nedenle bu çalışmada Karadeniz Teknik Üniversitesi Peyzaj Mimarlığı Bölümünde ikinci sınıf tasarım öğrencilerinin Çevre Tasarımı Proje-2 dersi kapsamında projelerini bitkisel ve yapısal olmak üzere iki katman dâhilinde çözmüşleri istenmiştir. Elde edilen sonuç ürünler incelenerek katmanlaştırma yönteminin tasarım eğitimindeki yeri, amacı ve tasarım öğrencilerine sağladığı katkılar tartışılmıştır. Sonuçta bitkisel katmanın da yapısal katman kadar detaylandırıldığı ve amacına uygun tasarlandığı belirlenmiştir.

Losses in urban green spaces due to population increase and urbanization became one of the most important problems in contemporary cities. Efforts to increase green zones require the establishment of parks and extension of planting activities in urban areas. The planting work conducted on streets, roads, avenues, and traffic islands is significant in the development of urban green spaces. Determination of the plant species that would be used in planting work and assessment of these species by experts and authorities based on scientific approaches are significant for the success of these efforts. In the present study, the issue of plant selection criteria for roadside planting was investigated with a hybrid decision-making approach based on landscape architects’ perspectives. To solve the plant selection problem of decision-makers and to obtain reliable quantitative data, a set of criteria that included 5 main and 41 sub-variables was determined. Pairwise comparison technique was used by experts for evaluation of the involved criteria. The study findings revealed that the “structural criteria” were the most effective main factor in plant selection for roadside planting, followed by the “economic and ecological” criteria. Furthermore, it was determined that the growth length and diameter of the plants (10.2%), selection of indigenous species that reflect the urban identity (7.30%), and the climatic requirements of the plants (7.20%) were the sub-criteria that should be considered in selection of the plants. In conclusion, it was determined that quantitative assessment of plant selection decisions would help planting design decisions on roadside planting.

Cities are the most important residential spaces where comfortable living facilities and extensive employment opportunities are provided for inhabitants. Due to these characteristics, preference of urban spaces leads to immigration and urban sprawl. Today, urban transformation projects have become prominent in rehabilitation and restoration of these urban spaces. Urban transformation projects in Turkey were usually conducted in slum areas, historical quarters and quiescent urban spaces for conservation, improvement and development purposes since the 1950s. In the present study, the effects of the urban transformation project implemented in Zağnos Valley in Trabzon Province, Turkey, on landscape quality were determined with a survey study. Study findings demonstrate that the rate of green spaces increased after the transformation project by enhancing environmental quality and recreational opportunities. As a result, it was proved that the study area became more attractive than it was before, based on quantitative user preferences.