Ahmet Kamaci

Bu araştırma, Türkiye’de faaliyet gösteren kamu, özel yerli ve yabancı sermayeli bankaların verimlilik ve finansal performanslarını pandemi öncesi (2017–2019), pandemi dönemi (2020–2021) ve pandemi sonrası (2022–2024) olmak üzere üç dönemde karşılaştırmalı olarak incelemektedir. BDDK veri tabanından elde edilen finansal göstergeler kapsamında sermaye yeterliliği, kârlılık, gelir yapısı ve faaliyet verimliliği değerlendirilmiştir. Analizler, parametrik testler kullanılarak gerçekleştirilmiş olup, sonuçlar dönemler ve banka türleri arasında sermaye yeterliliği, kârlılık ve faaliyet giderleri gibi göstergelerde anlamlı farklılıklar olduğunu göstermiştir. Pandemi sonrası dönemde sermaye yeterliliği ve kârlılıkta belirgin iyileşme gözlenmiş, yabancı bankalar bu alanlarda kamu ve özel bankalara göre daha güçlü performans sergilemiştir. Diğer göstergelerde ise banka türleri arasındaki farklılık sınırlı kalmıştır. Bulgular, bankacılık sektörünün krizlere duyarlılığını ve yabancı bankaların daha yüksek dayanıklılık sergilediğini ortaya koymakta; stratejik planlama ve performans yönetimi açısından önemli çıkarımlar sunmaktadır.

The change in many sectors with the development of digital technologies has led to digital transformations in the finance sector. Digital transformation, which tries to solve many problems in social life with digital technologies by connecting people and objects and addressing the change in this process, has brought about change especially in the field of economy and finance. Digital transformation adopts new technologies to increase productivity, create added value and increase social welfare, and in this context, it is beneficial to all sectors with the innovations brought by digitalization. Technological developments in many areas such as the Internet of Things, cloud computing, artificial intelligence, virtual reality, communication of machines, robotics and full automation, driverless vehicles and energy storage show the importance of digital technologies today and in the future. Therefore, the finance sector is constantly developing and renewing itself. With the digital transformation, competition has become and will become fierce in the financial sector as in every field. For this reason, the financial ecosystem has radically changed and a new generation financial system has emerged. With the new generation financial system, many fintech trends have emerged. Financial trends of today and the near future; digital and mobile wallets, artificial intelligence, conversational commerce, blockchain, peer-to-peer credit (P2P), 5G technology, robo-experts, big data technology, biometric data usage, embedded finance, decentralised finance, wearable technologies, neo-banking, open banking, near field communication (NFC), buy now pay later (bnpl) / buy now pay later, RegTech (regulatory technology) and smart contracts. In this context, the purpose of this study is to examine the financial trends that have emerged with the developments in the financial sector during the digital transformation process and are expected in the near future. In this context, the extent to which new generation financial trends shape the financial ecosystem will be determined.

Öz Tarım sektörü gıda ve beslenme ihtiyacını karşıladığından ve ürettiği katma değer açısından ekonomideki kilit sektörlerden biridir. Son yıllarda Türkiye’deki tarım sektörü, sanayi ve hizmetler sektörünün oldukça gerisinde kalsa da halen önemini sürdürmektedir. Ancak hem Karadeniz bölgesinde hem de Türkiye’deki diğer bölgelerde tarımsal işgücü azalmaktadır. Buna karşın Türkiye’de yükseköğretimdeki öğrenci sayısı her geçen gün artmaktadır. Bu nedenle tarımsal işgücünün yükseköğretimle olan ilişkisinin yönü oldukça önemlidir. Çalışmanın örneklem grubu ise, Türkiye’de tarımın en yoğun olduğu bölgelerden biri olan Karadeniz Bölgesi seçilmiştir ve bu bağlamda TR42, TR81 ve TR90 bölgeleri ayrı olarak ele alınmıştır. Bu çalışmanın amacı, Karadeniz Bölgesinde (TR42, TR81 ve TR90 bölgelerinde) 2009-2021 dönemine ait yıllık veriler yardımıyla tarımsal işgücünün yükseköğretime etkisini panel veri yardımıyla test etmektir. Çalışmanın sonucuna göre, kısa dönem tahmin sonuçları anlamsızken; uzun dönem tahmin sonuçları anlamlıdır. Bu sonuçlara göre, tarımsal işgücündeki 1 birimlik artış uzun dönem fakülte mezunlarını 1.435311 birim azaltmaktadır. Anahtar Kelimeler: Tarımsal işgücü, Yükseköğretim, Panel ARDL, Karadeniz Bölgesi

Hükümetler, enflasyonu önlemek ve gelir dağılımı adaletini sağlamak için sağlıklı bir vergi politikasına ihtiyaç duymaktadır. Ülkelerin önemli bir gelir kaynağı olan ve harcamalarını finanse eden vergiler, kamu yatırımları için gerekli kaynağı sağladığından ekonomik büyümenin de arttırılması için temel bir araçtır. Teorik olarak dolaylı vergiler ekonomik büyümeyi arttırırken; dolaysız vergiler ekonomik büyümeyi azaltmaktadır. Enflasyonist süreçte de gelir dağılımı adaleti açısından dolaylı vergilere nazaran dolaysız vergilere daha fazla ağırlık verilmesi gerekmektedir. Bu çalışmada dolaylı ve dolaysız vergilerin enflasyon ve ekonomik büyüme üzerindeki etkileri incelenmiştir. Vergiler ile enflasyon için veriler 2006M2-2021M11 arasında aylık olarak, ekonomik büyüme ve vergiler için veriler ise 2006Q2-2021Q3 dönemleri arasında çeyreklik olarak alınmıştır. Çalışmada 2 ayrı model kurulmuştur. İlk modelde vergilerin enflasyonla ilişkisi incelenmiş ve dolaysız vergilerden enflasyona doğru tek yönlü nedensellik tespit edilmiştir. Ayrıca uzun dönemde dolaysız vergilerde 1 birimlik artış olduğunda enflasyonda 0.018879 birimlik bir artış olduğu gözlenmektedir. Çalışmadaki 2.modelde ise vergilerle ekonomik büyüme ilişkisi incelenmiştir. Yapılan analiz sonucunda, dolaylı vergilerle GSYİH arasında çift yönlü bir nedensellik varken; dolaysız vergilerden GSYİH’ye doğru tek yönlü bir nedensellik tespit edilmiştir. Aynı zamanda, dolaylı vergilerde meydana gelen 1 birimlik artış ekonomik büyüme üzerinde 0.87 birimlik artışa neden olmaktadır.

Küresel iklim değişikliği ve küresel ısınma gibi çevresel sorunlar gelecek kuşaklar için büyük bir tehdit oluşturmaktadır. Bu tehdidi oluşturan ülkelerin başında da ekolojik ayak izi ve karbon emisyonu oldukça yüksek olan ABD gelmektedir. Bu doğrultuda, bu çalışmanın amacı, ABD’de küreselleşme, ekonomik büyüme ve hidroelektrik enerjinin karbon emisyonu ve ekolojik ayak izi üzerindeki etkisini Fourier ADL eşbütünleşme ve Fourier Toda-Yamamoto nedensellik testleri ile araştırmaktadır. Elde edilen bulgulara göre, hidroelektrik kaynaklardan elektrik üretimi ile CO2 emisyonları arasında negatif ilişki ve kişi başı GSYİH ile ekolojik ayak izi arasında pozitif ilişki bulunmaktadır. Ayrıca KOF’dan CO2’ye doğru ve hidroelektrik kaynaklardan elektrik üretiminden ve kişi başı GSYİH’dan ekolojik ayak izine doğru tek yönlü nedensellik tespit edilmiştir.

Hydroelectric power plants have been in use for more than a century in countries with rich river resources owing to their cheaper installation costs. Hydroelectric power plants, which have particular importance for the economic growth of developing countries, have been generating electricity in Turkiye over many decades, since the early 1900s. The ultimate objective of the study is to observe the relationship between Turkiye’s hydroelectric power generation and its economic growth, which is rarely addressed in the literature, by using recent data. Aimed in the empirical analysis are to test the impact of renewable energy use on economic growth in Turkiye between the years 1965 and 2019 and, in particular, to determine the role and importance of hydroelectric energy, which has an important historical background in respect of Turkish economy, in this relationship. In the analysis part of the study, firstly, unit root analyses were performed, and the ARDL estimator was made, which is the most appropriate estimator among the series with different orders of stationarity. In addition to the diagnostic tests showing whether the ARDL estimator was an appropriate estimator, findings with respect to causality between the variables were revealed with the Toda-Yamamoto causality test, which allows for different orders of stationarity of the series. According to the results of the ARDL estimator, which allows to examine the short and long-term results of the independent variables, it was concluded that renewable energy had no significant effect on economic growth in the long and short run, while hydroelectric energy has increased economic growth in the long run in the analyzed period. In Turkiye, which is highly dependent on foreign for energy production, the contribution of energy consumption to economic growth in the long run was found to be negative.

In this study, the impact of renewable energy consumption on foreign trade over the period of 2004-2017 in 27 OECD countries is analyzed via panel data analysis. In the study, the relationship between renewable energy consumption and foreign trade is tested using the Driscoll-Kraay estimator within the framework of the panel regression model. The results obtained in the study indicate that the increase in renewable energy consumption elevates exports and lowers imports. We also present the importance of the renewable energy trend in order to improve the foreign trade balance as a policy suggestion in the study. As we move from non-renewable energy to renewable energy, the foreign trade balance would improve.

Sürdürülebilir bir yaşam kalitesi sağlayabilmek için sürdürülebilir bir enerji üretim sistemi kaynaklarının oluşturulması gerekmektedir. Geleneksel enerji kaynaklarını oluşturan petrol, doğalgaz ve kömürün kullanımı sonucunda çevreye ve insana olan zararları gün geçtikçe artmaktadır. Ülkeler bugün fosil yakıtların alternatifini oluşturan yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelmişlerdir. Bu çalışmanın amacı TR81 bölgesinin (Bartın, Karabük, Zonguldak) yenilenebilir enerji kaynaklarının biyokütle, güneş enerjisi, hidrolik, jeotermal enerji ve rüzgâr enerjisi olmak üzere beş kategoride durumunun incelenmesidir. Bu kapsamda öncelikle konu ile ilgili literatür taranmıştır. Bölgenin yenilenebilir enerji türleri açısından gösterge rakamları ortaya konulmuştur. Sonuç kısmında bölgenin yenilenebilir enerji kaynaklarında mevcut durumu tespit edilmiştir. Gerek yerli ve gerekse yabancı özel sektör enerji yatırımcıları ile kamu sektörü için yenilenebilir enerji yatırımlarında yol haritası oluşturulmuştur. To ensure a sustainable quality of life, sustainable energy production system sources need to be established. As a result of the use of oil, natural gas, and coal, which make up traditional energy sources, their damage to the environment and human beings is increasing day by day. Countries today have turned to renewable energy sources which are an alternative to fossil fuels. The aim of this study is to scrutinize the state of renewable energy sources in the TR81 region (Bartın, Karabük, Zonguldak) in five categories: biomass, solar energy, hydraulics, geothermal energy, and wind energy. In this context, literature on the subject was searched first. Indicative figures were put forward in terms of the renewable energy types of the region. In the conclusion section, the current situation of the region in renewable energy sources is determined. A roadmap for renewable energy investments was established for both domestic and foreign private-sector energy investors and the public sector.

Türkiye’de pandemi öncesi kamu harcamalarındaki artışlardan dolayı bütçe açıkları yaşanmıştır. Pandemi sonrasında ise yaşanan sokağa çıkma yasakları ile beraber üretimde düşüş yaşanmış ve Haziran 2020’ye kadar vergi gelirleri düşmüştür. Ancak daha sonra vergi gelirlerinde artış yaşanmıştır. Bu dönemde artan vergi gelirlerine rağmen kamu harcamalarında da artış görüldüğünde bütçe açığı devam etmiştir. Bu çalışmanın temel amacı, 2006:Q1-2020:Q1 dönemine ait çeyreklik veriler yardımıyla Türkiye’de kamu harcamaları ile vergi gelirleri arasındaki ilişkiyi test etmek ve kamu harcamalarıyla vergi gelirleri ilişkisi üzerine kurulan 4 hipotezden (Vergi-harcama, Harcama-vergi, Mali uyum, Kurumsal Farklılık) hangisinin Türkiye için geçerli olduğunu tespit etmektir. Çalışmada değişkenler arasında uzun dönemli eşbütünleşik bir ilişki bulunmuştur. Yapılan nedensellik testinde de, kamu harcamalarından vergi gelirlerine doğru tek yönlü nedensellik tespit edilmiştir. Bu çalışmanın sonucunda, ele alınan dönemlerde Türkiye’de harcama-vergi hipotezinin geçerli olduğu belirlenmiştir. DOLS tahmincisi sonuçlarına göre de, kamu harcamalarındaki %1’lik artış vergi gelirlerini %0,97 arttırmaktadır. Bu sonuçlara göre, bütçe açığını azaltmanın yolu, kamu harcamalarını azaltmaktır. Barro’nun çalışmasındaki gibi, bu çalışmada da vergilerdeki artışların nedeni olarak kamu harcamalarındaki artışlar görülmüştür.

Foreign direct investments (FDI), which are very important in the economic development of countries, prefer regions with free trade. Since the share of international trade in the world economy is constantly increasing, trade openness and foreign direct investments have become more important for countries. However, the increase in trade and FDI entries can have negative effects on the environment. Although many different variables are included in the literature as determinants of carbon emission, foreign direct investments are mostly taken as an explanatory variable with the effect of the economic globalization process. The aim of this paper is to analyze the relationship between FDI, trade openness and CO2 emission for the 1995-2019 period in 24 EU countries. The relationship between variables was estimated by applying panel AMG estimator and Emirmahmutoglu and Kose causality tests to series with cross-sectional dependency. Empirical results for the overall panel show that there is unidirectional causality from carbon emission to trade openness and FDI. There is a directional causality from FDI to trade openness for the general panel has been determined. When analyzed on a country basis, there is unidirectional causality from carbon emission to trade openness for Bulgaria, Italy, Latvia, Poland, Portugal and Slovenia. Likewise, for Austria, Denmark, Estonia, Finland, France, Germany, Poland, Portugal, Spain and Switzerland, there is unidirectional causality from carbon emission to FDI. In addition, when analyzed on a country basis, there is a one-way causality relationship from foreign direct investments to trade openness for Bulgaria, Italia, Latvia, Poland, Portugal and Slovenia. For Bulgaria, Finland and Germany, there is a one-way causality from trade openness to foreign direct investment. The importance of this study derives from the emphasis on the need for environmentally protective FDIs to reduce carbon emissions.