Ewa Jurczyk-Romanowska

Cel. Celem badań była diagnoza częstości oraz charakteru doświadczania różnych form cyberprzemocy wśród uczniów szkół średnich. Badanie miało na celu uchwycenie zarówno skali zjawiska, jak i jego wewnętrznego zróżnicowania, obejmującego typy i intensywność agresji elektronicznej. Analizowano zmiany w poziomie cyberprzemocy na przestrzeni lat 2020–2023. Dodatkowo porównano doświadczenia dziewcząt i chłopców oraz zbadano zależność między wiktymizacją a wybranymi cechami osobowości (TIPI) i funkcjonalnością wychowawczą rodziny pochodzenia. Metody i materiały. Badanie miało charakter podłużny i objęło 165 uczniów w wieku 15–19 lat. Dane zebrano za pomocą kwestionariusza online w 2020 i 2023 roku. Skorelowano autorski kwestionariusz podatności na różne formy cyberprzemocy z danymi socjodemograficznymi, testem funkcjonalności wychowawczej rodziny pochodzenia oraz testem wielkiej piątki osobowości (TIPI). W analizach zastosowano statystyki opisowe, współczynnik korelacji rang Spearmana oraz test chi-kwadrat do analizy zależności kategorialnych. Wyniki i wnioski. Po pandemii odnotowano spadek incydentalnych form cyberprzemocy oraz wzrost przypadków o charakterze przewlekłym. Dziewczęta częściej doświadczały przemocy naruszającej godność i intymność, a chłopcy — agresji konfrontacyjnej i grupowej. Ugodowość, sumienność i stabilność emocjonalna działały ochronnie, natomiast otwartość korelowała z sekstingiem. Najsilniejszym czynnikiem chroniącym okazała się wysoka funkcjonalność rodziny.

Cel. Funkcjonalność wychowawcza rodziny pochodzenia jest czynnikiem korelującym z wieloma zjawiskami. W literaturze podkreśla się związki pomiędzy wychowaniem odebranym w rodzinie, którą można określić mianem funkcjonalnej wychowawczo, lub – a contrario – dysfunkcyjnej, a przejawianiem różnych zachowań, prezentowaniem określonych postaw, zinternalizowanymi wartościami, a nawet deklarowanymi poglądami w życiu dorosłym człowieka. Celem prowadzonych badań było zbadanie, czy funkcjonalność wychowawcza rodziny ma również związek z poglądami młodych dorosłych na wybrane kwestie społeczne, poczuciem własnej sprawczości oraz skłonnością do przekraczania granic. Metody i materiały. Badania przeprowadzono wiosną 2025 roku na próbie 165 młodych dorosłych. Zastosowanie analizy czynnikowej pozwoliło na wyodrębnienie trzech grup czynników: progresywności w poglądach, kompetencji, rozumianej jako umiejętność radzenia sobie w życiu, a także transgresji, czyli skłonności do przekraczania granic. Następnie skorelowano te czynniki z funkcjonalnością wychowawczą rodziny. W analizach zastosowano współczynnik korelacji Spearmana. Wyniki i wnioski. W wyniku przeprowadzonych analiz potwierdzono obecną w literaturze tezę o istnieniu zależności pomiędzy funkcjonalnością wychowawczą rodziny pochodzenia a poczuciem kompetencji, rozumianej jako umiejętność radzenia sobie w życiu. Ponadto zaobserwowano odwróconą zależność pomiędzy funkcjonalnością wychowawczą a progresywnością, zatem należy uznać, że wyższa funkcjonalność wychowawcza rodziny pochodzenia jest czynnikiem hamującym w głoszeniu poglądów progresywnych. Również odwróconą zależność zaobserwowano pomiędzy funkcjonalnością wychowawczą rodziny a transgresją – rozumianą jako skłonność do przekraczania granic. Ponadto w niektórych analizach progresywność korelowała również z czynnikiem transgresji.

This article discusses sexting as a form of cyberbullying and its selected correlations in three groups: secondary school students, university students, and adults aged 18–45. Research conducted between 2020 and 2025 revealed that the phenomenon of sexting has changed over time, that there are differences between the sexes, and that protective and risk factors vary depending on the age of the respondents. Analyses of gender differences showed that girls experience sexting significantly more often. There were different patterns of relationships between age and sexting: among secondary school students, the frequency increased with age, while among university students and adults it decreased. The results concerning personality traits showed that among secondary school students, sexting was associated with openness to experience, and among adults with lower conscientiousness. The key predictor was the educational functionality of the family of origin: lower functionality was associated with more frequent sexting among school pupils and adults. The results confirm the relationship between sexting and age, which implies the need to adapt preventive measures to the stage of life and the specific psychosocial functioning of the groups studied.

Cel. Celem przeprowadzonych analiz było sprawdzenie struktury nowej, rozszerzonej wersji narzędzia do pomiaru funkcjonalności wychowawczej rodziny pochodzenia. Modyfikacja narzędzia polegała na dołączeniu do wersji opracowanej poprzednio dwóch nowych podskal mierzących promowanie w rodzinie generacyjnej sukcesu edukacyjnego oraz uczestnictwa w kulturze. Metody i materiały. Badania przeprowadzono na próbie 1270 osób w wieku 18-37 lat. Do oceny struktury narzędzia wykorzystano eksploracyjną i konformacyjną analizę czynnikową. Niezależnie od powyższego wykorzystano analizę regresji czynnikowej do weryfikacji związku podskal kwestionariusza ze zdolnością do pozytywnej adaptacji (resilience-trait). Wyniki i wnioski. W świetle przeprowadzonych badań wyekstrahowano trzy podskale. Pierwszą jest pozytywny klimat relacji wychowawczej w rodzinie (łączącą aspekt autoratywnego wychowania i resiliencji systemu rodzinnego). Dwie dodatkowe podskale wyodrębnione w analizach to orientacja rodziców na sukces edukacyjny dziecka i na promowanie uczestnictwa dziecka w kulturze wyższej. Struktura powyższa ujawniła się w eksploracyjnej analizie czynnikowej i została zweryfikowana w konfirmacyjnej analizie czynnikowej. Analizy regresji czynnikowej pozwoliły ustalić występowanie istotnych efektów interakcyjnych pomiędzy poszczególnymi podskalami narzędzia a poziomem resilience. Kombinacje wysokich wyników poszczególnych podskal prowadziły do najwyższych wskaźników zdolności pozytywnej adaptacji u osób badanych. Powyższe rezultaty pozwalają pozytywnie ocenić trafność pomiaru funkcjonalności wychowawczej rodziny zastosowanym narzędziem badawczym. W toku dalszych badań należałoby potwierdzić strukturę narzędzia w losowo dobranych próbach zróżnicowanych wiekowo i kulturowo. Należałoby również więcej uwagi poświęcić potwierdzeniu trafności pomiaru zaprojektowanym narzędziem.

CEL NAUKOWY: Czasopismo „Wychowanie w Rodzinie” charakteryzuje się interdyscyplinarnym podejściem. Opracowanie ukazuje dyskurs na temat roli rodziny, którego centralnym punktem odniesienia jest kontekst historyczny wychowania. Autorki ukazują różnorodność perspektyw analizowanych źródeł, stanowiących podstawę w rekonstrukcji pojęcia rodziny. PROBLEM I METODY BADAWCZE: Pytanie badawcze skupia się na ukazaniu głównych tendencji w sposobie postrzegania rodziny w wybranych publikacjach czasopisma „Wychowanie w Rodzinie”. Zastosowano metodę analizy treści, a dobór tekstów opierał się na kryterium dziedzinowym, skupiając się na artykułach dotyczących historii wychowania. Materiał badawczy został zawężony do tekstów, które opierały się głównie na źródłach, takich jak czasopisma, podręczniki, poradniki, pamiętniki, wspomnienia oraz biografie. PROCES WYWODU: Analizowane artykuły, oparte na różnorodnych źródłach, zostały podzielone na trzy kategorie z uwagi na ich charakter. Pierwsza kategoria obejmuje artykuły pochodzące z czasopism, które prezentowały wizerunek rodziny kreowany w prasie codziennej i specjalistycznej. Druga kategoria skupia się na materiałach takich, jak podręczniki i poradniki, które pełnią funkcję przekazu wiedzy i praktycznych porad dotyczących życia rodzinnego. Trzecia kategoria zawiera artykuły oparte na literaturze pamiętnikarskiej, wspomnieniowej oraz biograficznej, ukazujące emocjonalne aspekty życia rodzinnego oraz działające jako wzorce inspirujące do pogłębionych refleksji nad rodziną. WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Przegląd opracowań w periodyku ukazuje główne kierunki postrzegania rodziny, które można odnaleźć w analizowanym materiale. Te tendencje odzwierciedlają zainteresowanie problematyką rodzinną na przestrzeni wieków. WNIOSKI, REKOMENDACJE I APLIKACYJNE ZNACZENIE WPŁYWU BADAŃ: Publikacje na łamach czasopisma „Wychowanie w Rodzinie” tworzą wieloperspektywiczną analizę pojęcia rodziny, prezentują współczesne epoce role społeczne małżonków, zadania stawiane przed rodziną, a także problemy, których doświadczali jej członkowie. Autorzy analizowanych opracowań, rozwiązując stawiane przez siebie problemy badawcze, stwarzają jednocześnie przyczynek do dalszych dyskusji i eksploracji naukowych. Ważne jest kontynuowanie badań nad problematyką, uwzględniając zarówno kontekst historyczny, jak i współczesne wyzwania i tendencje społeczne. Z uwagi na rodzimy charakter poddanych analizie źródeł prowadzone badania mają zasięg krajowy.

Aim. There are no societies in which taboos are not present. So the family, functioning in social reality, is unable to protect itself from their presence. Early adolescence is a special time when the child is interested in the outside world. Taboo, as a “forbidden fruit”, fascinates,...

Cel. Artykuł informuje o opracowaniu i wstępnej walidacji nowego narzędzia badawczego Quality of Family Upbringing – Retrospective Measure (QFU-RM) [Jakość Wychowania Rodzinnego - Pomiar Retrospektywny]. Jest ono jednowymiarowe, mimo że integruje dwa aspekty wpływu rodziny na dziecko - właściwości systemu rodzinnego (prężność rodziny) oraz jakość intencjonalnego wpływu rodzicielstwa (autorytatywne rodzicielstwo). Materiały i metody. Początkowa pula 80 itemów została zredukowana do 12 z wykorzystaniem eksploracyjnych i konfirmacyjnych analiz czynnikowych przeprowadzonych na kilku próbach. Indeksy dopasowania danych empirycznych do założonego narzędzia jednoczynnikowego są akceptowalne (można je poprawić przy niewielkich modyfikacjach). Wyniki. Narzędzie jest wystarczająco rzetelne. Nie potwierdzono jego podatności na akceptację społeczną. Jednowymiarowość ułatwia interpretację wyników - pozwala na ogólną ocenę funkcjonalności wychowania w rodzinie bez absorbowania się poszczególnymi aspektami życia rodzinnego. Miara jakości wychowania w rodzinie koreluje z zasobami osobistymi - atrybutami odporności i pozytywnego rozwoju. Wymagane są dalsze działania walidacyjne - należy opracować normy testowe, co wiąże się z koniecznością dostosowania dopasowania do rozkładu normalnego.

The article deals with the development of genealogy in Poland, indicates its interdisciplinary character, as well as the socio-political context of its development. In particular, the possibility of using the genealogical passion of older people as a motivating factor to undertake education in the field of information and communication technology (ICT) was highlighted. As an example of good practice, the assumptions and preliminary conclusions of the research carried out within the Learning Tree project, which was implemented in Poland, Turkey and Italy, are presented. On the basis of the research it is stated that genealogy can be a factor encouraging the adoption of computer education by seniors, and consequently contribute to reducing the level of digital exclusion of older people by increasing their participation in the information society.