Veysel Lidar
Current Organizations / Institutes
The organizations/institutes from the scholar's latest article
Veysel Lidar has a total of 5 co-authors. Here are the top co-authors by number of shared publications:
- Ayşe Deliormanlı
Beykent University, Turkey
1 shared publication - Barış Demirci
Eskisehir Osmangazi University
1 shared publication - Cemile Ece1 shared publication
- Efnan Ezenel
ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ
1 shared publication - Hande Altar Lidar
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi
1 shared publication
Latest Publications
- Open Access
- 16 October 2026
- Published by Ataturk Universitesi in Journal of Literature and Humanities
- No. Advanced O
Türkiye’de Yayınlanan Edebiyat Dergilerinde Karşılaştırmalı Edebiyatın Ele Alınışı
Karşılaştırmalı edebiyat düşünsel zeminini 19. yüzyılın başında Alman şair, yazar ve edebiyat bilimci Goethe’nin ortaya attığı Weltliteratur kavramına borçlu olan bir disiplindir. Dilimize dünya edebiyatı olarak çevrilen bu kavram, tüm dünyanın nitelikli eserlerinin birlikte ele alınması ve değerlendirilmesi anlamına gelmektedir. Karşılaştırmalı edebiyatın akademik bir disiplin haline gelmesi de yine 19. yüzyılın sonlarında mümkün olmuştur. Başta Fransa ve Amerika olmak üzere Batı toplumlarında karşılaştırmalı edebiyat akademik gelişmeler göstermiştir. İçinde bulunduğumuz yüzyılla birlikte karşılaştırmalı edebiyat disiplini küresel bir kimlik kazanmış ve Goethe’nin vurgu yaptığı dünya edebiyatı çizgisine yaklaşma yönünde önemli adımlar atmıştır. Ülkemizde ise karşılaştırmalı edebiyatın akademik bir disiplin olması 1996 yılında İstanbul Bilgi Üniversitesi’nde kurulan Karşılaştırmalı Edebiyat Bölümü’yle mümkün olmuştur. Günümüzde ise çeşitli vakıf ve devlet üniversitelerinde kurulan bölümler olmasına karşın, disiplinin akademi için ve dışındaki tanınırlığı, bilinirliği istenilen düzeyde değildir. Disiplinin gelişiminde önemli katkı ve paylara olan başta Leo Spitzer ve Erich Auerbach gibi isimlerin bir dönem ülkemizde öğretim faaliyetlerinde bulunmuş olması da, ülkemizin disiplinin gelişiminde üstlendiği rolü göstermesi açısından çarpıcıdır. Bu çalışmada, karşılaştırmalı edebiyatı kamuoyuna anlatma ve aktarmada, kitlelere erişimi akademik yayınlara göre daha kolay olan edebiyat dergilerinde karşılaştırmalı edebiyatın ele alınışına odaklanılmıştır. Çalışma kıstasları uyarınca bir dosya konusu olarak karşılaştırmalı edebiyatı irdeleyen dergi sayıları yakın okumaya tabi tutulmuştur. Çalışma sonucunda karşılaştırmalı edebiyatın alımlanış ve aktarılışında ne gibi unsurların dikkati çektiğine, disiplinin nasıl tanıtıldığına yönelik değerlendirmelere yer verilmiştir. Yine ele alınan dergilerde yer verilen uygulamalı çalışmaların, karşılaştırmalı edebiyat disiplininin temel niteliklerine ne derece uygun olup olmadığı da göz önüne alınmıştır.
- 16 October 2026
- Published by Ataturk Universitesi in Journal of Literature and Humanities
- No. Advanced O
Open AccessTürkiye’de Yayınlanan Edebiyat Dergilerinde Karşılaştırmalı Edebiyatın Ele Alınışı
Karşılaştırmalı edebiyat düşünsel zeminini 19. yüzyılın başında Alman şair, yazar ve edebiyat bilimci Goethe’nin ortaya attığı Weltliteratur kavramına borçlu olan bir disiplindir. Dilimize dünya edebiyatı olarak çevrilen bu kavram, tüm dünyanın nitelikli eserlerinin birlikte ele alınması ve değerlendirilmesi anlamına gelmektedir. Karşılaştırmalı edebiyatın akademik bir disiplin haline gelmesi de yine 19. yüzyılın sonlarında mümkün olmuştur. Başta Fransa ve Amerika olmak üzere Batı toplumlarında karşılaştırmalı edebiyat akademik gelişmeler göstermiştir. İçinde bulunduğumuz yüzyılla birlikte karşılaştırmalı edebiyat disiplini küresel bir kimlik kazanmış ve Goethe’nin vurgu yaptığı dünya edebiyatı çizgisine yaklaşma yönünde önemli adımlar atmıştır. Ülkemizde ise karşılaştırmalı edebiyatın akademik bir disiplin olması 1996 yılında İstanbul Bilgi Üniversitesi’nde kurulan Karşılaştırmalı Edebiyat Bölümü’yle mümkün olmuştur. Günümüzde ise çeşitli vakıf ve devlet üniversitelerinde kurulan bölümler olmasına karşın, disiplinin akademi için ve dışındaki tanınırlığı, bilinirliği istenilen düzeyde değildir. Disiplinin gelişiminde önemli katkı ve paylara olan başta Leo Spitzer ve Erich Auerbach gibi isimlerin bir dönem ülkemizde öğretim faaliyetlerinde bulunmuş olması da, ülkemizin disiplinin gelişiminde üstlendiği rolü göstermesi açısından çarpıcıdır. Bu çalışmada, karşılaştırmalı edebiyatı kamuoyuna anlatma ve aktarmada, kitlelere erişimi akademik yayınlara göre daha kolay olan edebiyat dergilerinde karşılaştırmalı edebiyatın ele alınışına odaklanılmıştır. Çalışma kıstasları uyarınca bir dosya konusu olarak karşılaştırmalı edebiyatı irdeleyen dergi sayıları yakın okumaya tabi tutulmuştur. Çalışma sonucunda karşılaştırmalı edebiyatın alımlanış ve aktarılışında ne gibi unsurların dikkati çektiğine, disiplinin nasıl tanıtıldığına yönelik değerlendirmelere yer verilmiştir. Yine ele alınan dergilerde yer verilen uygulamalı çalışmaların, karşılaştırmalı edebiyat disiplininin temel niteliklerine ne derece uygun olup olmadığı da göz önüne alınmıştır.
- Open Access
- 13 May 2026
- Published by Elsevier in SSRN Electronic Journal
Mutfakta Batılılaşmanın İzleri: 19. ve 20. Yüzyıl Türk Edebiyatında Gastronomik Dönüşüm
In this study, gastronomic elements in literary works were created in the process from the 19th century, when Turkish society met with the idea of Westernization, to the first half of the 20th century, which constituted an important period of the modernization movements with the Republic, and which are shown among the outstanding examples of Turkish literature, were examined, and the culinary culture that changed with the social structure was discussed. In the works in question, the gastronomic perception of the society was traced and the effects of modernization thought on Turkish cuisine were emphasized. The 'modernization' efforts, seen in every aspect of social life with the Tanzimat Edict, undoubtedly affected the family structures and lifestyles of the Ottoman-Republican periods. The table, which is one of the most important meeting places of the family, has also changed in direct proportion to the modernization movements. Moving from the mansion to the apartment, especially during the transition period from the Ottoman Empire to the Republic, also affected the Turkish culinary culture. In the study, which was carried out using the text-oriented analysis method, the gastronomic change experienced over the selected works in about a century was discussed.
- 13 May 2026
- Published by Elsevier in SSRN Electronic Journal
Open AccessMutfakta Batılılaşmanın İzleri: 19. ve 20. Yüzyıl Türk Edebiyatında Gastronomik Dönüşüm
In this study, gastronomic elements in literary works were created in the process from the 19th century, when Turkish society met with the idea of Westernization, to the first half of the 20th century, which constituted an important period of the modernization movements with the Republic, and which are shown among the outstanding examples of Turkish literature, were examined, and the culinary culture that changed with the social structure was discussed. In the works in question, the gastronomic perception of the society was traced and the effects of modernization thought on Turkish cuisine were emphasized. The 'modernization' efforts, seen in every aspect of social life with the Tanzimat Edict, undoubtedly affected the family structures and lifestyles of the Ottoman-Republican periods. The table, which is one of the most important meeting places of the family, has also changed in direct proportion to the modernization movements. Moving from the mansion to the apartment, especially during the transition period from the Ottoman Empire to the Republic, also affected the Turkish culinary culture. In the study, which was carried out using the text-oriented analysis method, the gastronomic change experienced over the selected works in about a century was discussed.
- Open Access
- 15 March 2026
- Published by Avrasya Uluslararasi Arastirmalar Dergisi in Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi
- Vol. 14 (1) , 108-136
AMERİKAN VE OSMANLI EDEBİYATINDA FARKLI TOPLUM TASAVVURLARI: GERİYE BAKIŞ 2000’DEN 1887’YE VE RÜYADA TERAKKİ VE MEDENİYET-İ İSLAMİYEYİ RÜYET
Bu çalışmada Amerikalı yazar Edward Bellamy’nin Geriye Bakış 2000’den 1887’ye ve Türk yazar Molla Davutzade Mustafa Nazım Erzurumi’nin Rüyada Terakki ve Medeniyet-i İslamiyeyi Rüyet adlı ütopyaları karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Çalışma kapsamında ele alınan bu iki ütopyada benzerlik, farklılık ve ortak yönlerin tespit edilmesine gayret edilmiş, sosyolojik eleştiri yöntemi ve karşılaştırmalı edebiyat biliminin Varyasyon kuramı uyarınca çözümlemelerde bulunulmuştur. 1888 yılında kaleme alınan Geriye Bakış 2000’den 1887’ye ve 1913 yılında yazılan Rüyada Terakki ve Medeniyet-i İslamiyeyi Rüyet adlı eserlerde tasarlanan toplumların pek çok noktada benzerlik taşımakla birlikte, özellikle din, eğitim, sanayi ve ütopyanın işleniş biçimi gibi unsurlarda farklılık arz ettikleri belirlenmiştir. Rüyada Terakki ve Medeniyet-i İslamiyeyi Rüyet adlı Türk ütopyasının temel çıkış noktasının Osmanlı’nın ve daha geniş manada İslam medeniyetinin o dönem için Avrupa’nın gerisinde kalması olduğu düşünülmektedir. Bu noktada Bellamy’nin ütopyasından farklı olarak din odaklı bir toplum yapısının, İslam medeniyetini ileri taşıyacağı düşüncesiyle eser oluşturulmuştur. İki eserde de teknolojik tasarılara oldukça fazla yer verilmiş, iki yazar da dönemlerinin ötesinde bir hayal gücünü eserlerine yansıtmıştır. Birbirlerinden çok farklı coğrafya ve medeniyetlerde, yirmi beş yıllık bir zaman farkıyla kaleme alınmış bu eserlerin incelenmesiyle, ütopyaların farklı içeriklerine rağmen, daha iyi bir yaşam idealinin tüm toplum ve kültürler için ortak bir hayal olduğu ortaya konulmuştur.
- 15 March 2026
- Published by Avrasya Uluslararasi Arastirmalar Dergisi in Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi
- Vol. 14 (1) , 108-136
Open AccessAMERİKAN VE OSMANLI EDEBİYATINDA FARKLI TOPLUM TASAVVURLARI: GERİYE BAKIŞ 2000’DEN 1887’YE VE RÜYADA TERAKKİ VE MEDENİYET-İ İSLAMİYEYİ RÜYET
Bu çalışmada Amerikalı yazar Edward Bellamy’nin Geriye Bakış 2000’den 1887’ye ve Türk yazar Molla Davutzade Mustafa Nazım Erzurumi’nin Rüyada Terakki ve Medeniyet-i İslamiyeyi Rüyet adlı ütopyaları karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Çalışma kapsamında ele alınan bu iki ütopyada benzerlik, farklılık ve ortak yönlerin tespit edilmesine gayret edilmiş, sosyolojik eleştiri yöntemi ve karşılaştırmalı edebiyat biliminin Varyasyon kuramı uyarınca çözümlemelerde bulunulmuştur. 1888 yılında kaleme alınan Geriye Bakış 2000’den 1887’ye ve 1913 yılında yazılan Rüyada Terakki ve Medeniyet-i İslamiyeyi Rüyet adlı eserlerde tasarlanan toplumların pek çok noktada benzerlik taşımakla birlikte, özellikle din, eğitim, sanayi ve ütopyanın işleniş biçimi gibi unsurlarda farklılık arz ettikleri belirlenmiştir. Rüyada Terakki ve Medeniyet-i İslamiyeyi Rüyet adlı Türk ütopyasının temel çıkış noktasının Osmanlı’nın ve daha geniş manada İslam medeniyetinin o dönem için Avrupa’nın gerisinde kalması olduğu düşünülmektedir. Bu noktada Bellamy’nin ütopyasından farklı olarak din odaklı bir toplum yapısının, İslam medeniyetini ileri taşıyacağı düşüncesiyle eser oluşturulmuştur. İki eserde de teknolojik tasarılara oldukça fazla yer verilmiş, iki yazar da dönemlerinin ötesinde bir hayal gücünü eserlerine yansıtmıştır. Birbirlerinden çok farklı coğrafya ve medeniyetlerde, yirmi beş yıllık bir zaman farkıyla kaleme alınmış bu eserlerin incelenmesiyle, ütopyaların farklı içeriklerine rağmen, daha iyi bir yaşam idealinin tüm toplum ve kültürler için ortak bir hayal olduğu ortaya konulmuştur.
- 1 February 2024
- Published by Academician Publishing
- p. 271-276
Hasan-Âli Yücel
- 1 June 2022
- Published by Eskisehir Osmangazi University Journal of Social Sciences in Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi
- Vol. 23 (1) , 40-54
Don Quixote’un İzinden Gidenler: Elias Canetti’nin Körleşme ve Tahsin Yücel’in Sonuncu Romanlarına Karşılaştırmalı Bir Yaklaşım
Bu çalışmada Elias Canetti’nin Körleşme ve Tahsin Yücel’in Sonuncu adlı romanları karakterler ve tematik benzerlikler açısından ele alınarak, romanlardaki ana karakterlerin, kitapların dünyasıyla olguların dünyası arasındaki sıkışmışlıkları irdelenecektir. Özellikle romanların ana karakterlerinin kitaplarla ilişkisi, dünya edebiyatının ölümsüz figürlerinden Don Quixote izleğinde okunacaktır. Çalışmada Yeni Eleştiri yönteminden yararlanılacaktır. Çalışmada Canetti’nin Körleşme ve Tahsin Yücel’in Sonuncu romanlarında entelektüelin yaşamla ilişkisi açısından Don Quixote’tan ilhamla oluşturulmuş olabileceği ve Canetti’yle Yücel’in eserlerini Cervantes’e benzer amaçlarla yazdıkları sonucuna varılmıştır.
- 1 June 2022
- Published by Eskisehir Osmangazi University Journal of Social Sciences in Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi
- Vol. 23 (1) , 40-54
Don Quixote’un İzinden Gidenler: Elias Canetti’nin Körleşme ve Tahsin Yücel’in Sonuncu Romanlarına Karşılaştırmalı Bir Yaklaşım
Bu çalışmada Elias Canetti’nin Körleşme ve Tahsin Yücel’in Sonuncu adlı romanları karakterler ve tematik benzerlikler açısından ele alınarak, romanlardaki ana karakterlerin, kitapların dünyasıyla olguların dünyası arasındaki sıkışmışlıkları irdelenecektir. Özellikle romanların ana karakterlerinin kitaplarla ilişkisi, dünya edebiyatının ölümsüz figürlerinden Don Quixote izleğinde okunacaktır. Çalışmada Yeni Eleştiri yönteminden yararlanılacaktır. Çalışmada Canetti’nin Körleşme ve Tahsin Yücel’in Sonuncu romanlarında entelektüelin yaşamla ilişkisi açısından Don Quixote’tan ilhamla oluşturulmuş olabileceği ve Canetti’yle Yücel’in eserlerini Cervantes’e benzer amaçlarla yazdıkları sonucuna varılmıştır.
- 31 October 2021
- Published by Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature in Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature
- Vol. 7 (4) , 1427-1438
MİNÖR EDEBİYAT PERSPEKTİFİNDEN BEING THERE ROMANI
Bu çalışmada Polonya kökenli Amerikalı yazar Jerzy Kosinski’nin Being There adlı romanı, Gilles Deleuze ve Felix Guattari’nin birlikte geliştirdikleri minör edebiyat kuramı bağlamında okunacak ve söz konusu romanın minör edebiyata ait niteliklere sahip olup olmadığı ortaya koyulacaktır. Deleuze ve Guattari’nin Kafka’nın eserlerine yönelik değerlendirmelerinin yer aldığı eserlerinde ortaya koydukları minör edebiyat kuramı, içerdiği politik duruş, dilin muğlaklaştırılması ve kolektif düşüncenin tezahürü gibi etmenler bağlamında farklı bir okuma edimi sunmaktadır. Salt bir azınlık edebiyatı olarak nitelenmesi mümkün olmayan minör edebiyat kuramı, çoğunluğun dilinde eserler veren yazarların dille olan ilişkileri bağlamında da düşünülebilir. Özellikle Deleuze tarafından dile getirilen İngiliz-Amerikan edebiyatındaki edebi eserlerin içerik ve biçimlerinin minör edebiyat bağlamında okunabilir olduğu iddiası, çalışma bağlamında ele alınacak eserin belirlenmesinde etkili olmuştur. Jerzy Kosinski’nin Being There adlı romanı, rastlantılar neticesinde hayatı bir anda değişen ve eserin başında kimliksiz/babasız bir bahçıvanken geçirdiği bir trafik kazası neticesinde birkaç gün içinde Amerikan siyaset ve ekonomi dünyasında önemli bir figür haline gelen Chance’ın hikâyesini anlatmaktadır. Eserde işlenen ana karakter Chance hayatı boyunca duvarlarla çevrili bir bahçede yaşayan, yemeklerini getiren hizmetçi dışında hiçbir insanla diyaloga girmeyen ve sürekli olarak televizyon izleyen, hayata yönelik bütün deneyimini televizyonda gördükleri üzerinden içselleştiren bir yapıda sunulmuştur. Roman, ana karakter Chance’ın dile özgü iktidar ilişkisini reddetmesi, siyaset, ekonomi ve cinsellik gibi unsurların dışında kalmayı tercih ederek bir nevi kaçış çizgileri yaratmasıyla farklı bir okumayla ele alınabilecek niteliktedir. Chance’ın dille olan ilişkisi, kullandığı kolektif sözcelem ve eserin sonunda gerçekleşen ve politik bir tavır olarak okunabilecek kaçışıyla Jerzy Kosinski’nin Being There romanının minör bir edebiyat metni olduğu kanıtlanmaya çalışılmıştır.
- 31 October 2021
- Published by Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature in Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature
- Vol. 7 (4) , 1427-1438
MİNÖR EDEBİYAT PERSPEKTİFİNDEN BEING THERE ROMANI
Bu çalışmada Polonya kökenli Amerikalı yazar Jerzy Kosinski’nin Being There adlı romanı, Gilles Deleuze ve Felix Guattari’nin birlikte geliştirdikleri minör edebiyat kuramı bağlamında okunacak ve söz konusu romanın minör edebiyata ait niteliklere sahip olup olmadığı ortaya koyulacaktır. Deleuze ve Guattari’nin Kafka’nın eserlerine yönelik değerlendirmelerinin yer aldığı eserlerinde ortaya koydukları minör edebiyat kuramı, içerdiği politik duruş, dilin muğlaklaştırılması ve kolektif düşüncenin tezahürü gibi etmenler bağlamında farklı bir okuma edimi sunmaktadır. Salt bir azınlık edebiyatı olarak nitelenmesi mümkün olmayan minör edebiyat kuramı, çoğunluğun dilinde eserler veren yazarların dille olan ilişkileri bağlamında da düşünülebilir. Özellikle Deleuze tarafından dile getirilen İngiliz-Amerikan edebiyatındaki edebi eserlerin içerik ve biçimlerinin minör edebiyat bağlamında okunabilir olduğu iddiası, çalışma bağlamında ele alınacak eserin belirlenmesinde etkili olmuştur. Jerzy Kosinski’nin Being There adlı romanı, rastlantılar neticesinde hayatı bir anda değişen ve eserin başında kimliksiz/babasız bir bahçıvanken geçirdiği bir trafik kazası neticesinde birkaç gün içinde Amerikan siyaset ve ekonomi dünyasında önemli bir figür haline gelen Chance’ın hikâyesini anlatmaktadır. Eserde işlenen ana karakter Chance hayatı boyunca duvarlarla çevrili bir bahçede yaşayan, yemeklerini getiren hizmetçi dışında hiçbir insanla diyaloga girmeyen ve sürekli olarak televizyon izleyen, hayata yönelik bütün deneyimini televizyonda gördükleri üzerinden içselleştiren bir yapıda sunulmuştur. Roman, ana karakter Chance’ın dile özgü iktidar ilişkisini reddetmesi, siyaset, ekonomi ve cinsellik gibi unsurların dışında kalmayı tercih ederek bir nevi kaçış çizgileri yaratmasıyla farklı bir okumayla ele alınabilecek niteliktedir. Chance’ın dille olan ilişkisi, kullandığı kolektif sözcelem ve eserin sonunda gerçekleşen ve politik bir tavır olarak okunabilecek kaçışıyla Jerzy Kosinski’nin Being There romanının minör bir edebiyat metni olduğu kanıtlanmaya çalışılmıştır.
- Open Access
- 15 March 2020
- Published by Avrasya Uluslararasi Arastirmalar Dergisi in Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi
- Vol. 8 (21) , 298-314
KARŞILAŞTIRMALI EDEBİYAT BİLİMİNDE YENİ BİR YAKLAŞIM: VARYASYON KURAMI
Karşılaştırmalı edebiyat bilimi özü itibariyle iki ya da daha fazla sayıdaki eseri içerik ve biçim olarak inceler ve irdelenen metinler arasında benzerlik ve farklılık arar. Karşılaştırmalı edebiyat bilimi, farklı ulus edebiyatlarından eserlerin incelenmesi doğrultusunda araştırma sahasını gelişti-rir ve dünya edebiyatı kavramının içinin doldurulmasına katkıda bulunur. Söz konusu bu disiplin başta Avrupa ve Amerika olmak üzere pek çok coğrafyada faaliyet gös-termekte ve öne sürülen yeni yaklaşımlarla gelişmektedir. Karşılaştırmalı edebiyat biliminin önde gelen iki ekolüyse Fransız ve Amerikan ekolleridir. Fransız ekolü, yoğunlukla etki üzerine eğildiği için “etki araştırmaları” olarak da adlandırılırken, Amerikan ekolü paralellik üzerine odaklanmasıy-la “analoji araştırmaları” olarak nitelendirilmektedir. Söz konusu bu iki ekol, dünyadaki karşılaş-tırmalı edebiyat çalışmalarında on yıllardır belirleyici özellikte olmuştur. Bu makalede ele alınan Varyasyon kuramı ise 2000’li yıllarda Çinli karşılaştırmalı edebiyat bilimci Shunqing Cao tarafından ortaya atılmıştır. Bu kuram karşılaştırmalı edebiyatın Batı kökenli ekol-lerinin, günümüz dünyasındaki çalışmalar için yeterli olmadığı düşüncesiyle oluşturulmuştur. Çin ekolü olarak da adlandırılan bu yaklaşım, karşılaştırmalı edebiyat çalışmalarında farklılıkları karşı-laştırmanın kuramsal çerçevesini oluşturur ve benzerlikler kadar farklılıkların da önemli olduğu-nun altını çizer. Bu çalışmayla, Fransız ve Amerikan ekolleri değerlendirilerek, Varyasyon kuramının bu iki ekole getirdiği eleştirilerle ele alınacaktır. Ayrıca Varyasyon kuramı genel özellikleriyle tanıtılmaya çalı-şılacaktır. Çalışmada, kurama yönelik eleştiriler ve önerilerle birlikte, Varyasyon kuramının Türki-ye’de yapılacak karşılaştırmalı edebiyat çalışmaları için uygun bir yaklaşım olup olmadığı da tartışılacaktır.
- 15 March 2020
- Published by Avrasya Uluslararasi Arastirmalar Dergisi in Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi
- Vol. 8 (21) , 298-314
Open AccessKARŞILAŞTIRMALI EDEBİYAT BİLİMİNDE YENİ BİR YAKLAŞIM: VARYASYON KURAMI
Karşılaştırmalı edebiyat bilimi özü itibariyle iki ya da daha fazla sayıdaki eseri içerik ve biçim olarak inceler ve irdelenen metinler arasında benzerlik ve farklılık arar. Karşılaştırmalı edebiyat bilimi, farklı ulus edebiyatlarından eserlerin incelenmesi doğrultusunda araştırma sahasını gelişti-rir ve dünya edebiyatı kavramının içinin doldurulmasına katkıda bulunur. Söz konusu bu disiplin başta Avrupa ve Amerika olmak üzere pek çok coğrafyada faaliyet gös-termekte ve öne sürülen yeni yaklaşımlarla gelişmektedir. Karşılaştırmalı edebiyat biliminin önde gelen iki ekolüyse Fransız ve Amerikan ekolleridir. Fransız ekolü, yoğunlukla etki üzerine eğildiği için “etki araştırmaları” olarak da adlandırılırken, Amerikan ekolü paralellik üzerine odaklanmasıy-la “analoji araştırmaları” olarak nitelendirilmektedir. Söz konusu bu iki ekol, dünyadaki karşılaş-tırmalı edebiyat çalışmalarında on yıllardır belirleyici özellikte olmuştur. Bu makalede ele alınan Varyasyon kuramı ise 2000’li yıllarda Çinli karşılaştırmalı edebiyat bilimci Shunqing Cao tarafından ortaya atılmıştır. Bu kuram karşılaştırmalı edebiyatın Batı kökenli ekol-lerinin, günümüz dünyasındaki çalışmalar için yeterli olmadığı düşüncesiyle oluşturulmuştur. Çin ekolü olarak da adlandırılan bu yaklaşım, karşılaştırmalı edebiyat çalışmalarında farklılıkları karşı-laştırmanın kuramsal çerçevesini oluşturur ve benzerlikler kadar farklılıkların da önemli olduğu-nun altını çizer. Bu çalışmayla, Fransız ve Amerikan ekolleri değerlendirilerek, Varyasyon kuramının bu iki ekole getirdiği eleştirilerle ele alınacaktır. Ayrıca Varyasyon kuramı genel özellikleriyle tanıtılmaya çalı-şılacaktır. Çalışmada, kurama yönelik eleştiriler ve önerilerle birlikte, Varyasyon kuramının Türki-ye’de yapılacak karşılaştırmalı edebiyat çalışmaları için uygun bir yaklaşım olup olmadığı da tartışılacaktır.